Σάββατο, 10 Δεκεμβρίου 2016
greek english french

Ενεργειακή Διπλωματία

Με άξονα το ενδιαφέρον με το οποίο παρακολουθούνται παγκοσμίως τα ζητήματα διεθνούς ενεργειακής πολιτικής στον 21ο αιώνα και θεωρώντας ότι τα δίκτυα μεταφοράς φυσικού αερίου και πετρελαίου αποτελούν προτεραιότητα της εξωτερικής πολιτικής της χώρας μας, το Υπουργείο Εξωτερικών παρακολουθεί συστηματικά τα διεθνή ενεργειακά ζητήματα. Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στις ενεργειακές εξελίξεις στον τομέα των αγωγών φυσικού αερίου και πετρελαίου, των σταθμών αποθήκευσης υγροποιημένου φυσικού αερίου, των ηλεκτρικών δικτύων καθώς και στα τεκταινόμενα στο χώρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Παράλληλα,  υφίσταται στενός συντονισμός  και συνεργασία με το,  καθ’ ύλην αρμόδιο,  Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας  (ΥΠΕΝ).

Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στις έρευνες υδρογονανθράκων στην Ελλάδα, καθώς η χώρα επιχειρεί να αναπτύξει τις ενδογενείς πηγές της, σε μια προσπάθεια να ενισχύσει την ενεργειακή της αυτονομία, αλλά και την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια. Στον πετρελαϊκό τομέα, παρακολουθείται η πορεία των δύο Διεθνών Γύρων Παραχωρήσεων: Ο πρώτος, αναφορικά με τις τρεις χερσαίες περιοχές στη Δυτική Ελλάδα (Άρτα-Πρέβεζα, Αιτωλοακαρνανία, Βορειοδυτική Πελοπόννησος) ολοκληρώθηκε  επιτυχώς πρόσφατα, ενώ στο προσεχές χρονικό διάστημα αναμένεται η ολοκλήρωση και του δεύτερου, που αφορά  στα 20 θαλάσσια οικόπεδα  περιοχών του Ιονίου και νοτίως της Κρήτης .

Στον τομέα του φυσικού αερίου, η Ελλάδα επιθυμεί να αναδειχθεί σε κόμβο διαμετακόμισης (αγωγοί φυσικού αερίου, τερματικοί σταθμοί υγροποιημένου φυσικού αερίου). Πρωταρχικής σημασίας είναι ο λεγόμενος Νότιος Διάδρομος, ο οποίος αποτελεί και μείζονα συνιστώσα της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ, συμβάλλοντας έτσι στην ενίσχυση της ασφάλειας και της ευελιξίας του ενεργειακού εφοδιασμού της. Ο Νότιος Διάδρομος περιλαμβάνει το σύστημα αγωγών SCP (South Caucasus Pipeline), TANAP (Trans-Anatolian Pipeline) και TAP (Trans-Adriatic Pipeline) μεταφέροντας φυσικό αέριο από την Κασπία (κοίτασμα Shah Deniz) προς την αγορά της Ευρώπης (Ν. Ιταλία) μέσω Γεωργίας, Τουρκίας, Ελλάδας και Αλβανίας. 

Ο Διαδριατικός Αγωγός Φυσικού Αερίου (ΤΑΡ), μήκους 870 χλμ. εκ των οποίων τα 550 χλμ επί ελληνικού εδάφους, προβλέπεται να έχει μεταφορική ικανότητα 10 δις κυβικά μέτρα ετησίως, με δυνατότητα αναβάθμισης στα 20 δις κ.μ. ανάλογα με τις μελλοντικές συνθήκες παραγωγής και ζήτησης. Ο ΤΑΡ ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια της Ελλάδας με την πρόβλεψη για προμήθεια 1 bcm ετησίως, ενώ δημιουργεί και νέες θέσεις εργασίας μέσω της εμπλοκής  ελληνικών εταιρειών. Τέλος, ο TAP, έχοντας χαρακτηριστεί ως  ένα από τα δέκα πιο σημαντικά έργα που εκτελούνται παγκοσμίως,  υλοποιείται απρόσκοπτα, καθώς έχουν δρομολογηθεί οι απαραίτητες, συγκεκριμένες ενέργειες, όπως η χορήγηση της Πράξης Εγκατάστασης, για την υλοποίηση του ελληνικού τμήματος του έργου. Η τελετή έναρξης των εργασιών κατασκευής του ελληνικού τμήματος του TAP έλαβε χώρα στη Θεσσαλονίκη στις 17/5/2016 υπό την αιγίδα του Πρωθυπουργού.

Προωθούμε εντατικά και την ενεργειακή μας συνεργασία με τις χώρες της Ανατολικής Μεσογείου. Αναπτύσσουμε περιφερειακές συνεργασίες καθιστώντας τους δρόμους του φυσικού αερίου μέσω της χώρας μας, άξονα σταθερότητας και ευημερίας στην περιοχή.
Το προηγούμενο έτος πραγματοποιήθηκε η 3η, κατά σειρά, Συνάντηση Κορυφής, στο πλαίσιο της τριμερούς συνεργασίας, του τριμερούς εταιρικού σχήματος Ελλάδας, Αιγύπτου και Κύπρου. Στις 28/1/2016 πραγματοποιήθηκε και η 1η Τριμερής Σύνοδος Κορυφής Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ στη Λευκωσία, στο πλαίσιο της οποίας η ενεργειακή συνεργασία αποτέλεσε βασικό θέμα, με ιδιαίτερη αναφορά στην προώθηση των σχεδίων “EuroAsia Interconnector” και “EastMed”.
Μέσα από αυτά τα τριμερή σχήματα συνεργασίας στοχεύουμε όχι μόνο να ενισχύσουμε την ενεργειακή ασφάλεια των χωρών της ευρύτερης περιοχής μας, αλλά και να συμβάλλουμε ουσιαστικά και στη διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας και οδεύσεων για την ΕΕ, ενόψει της αξιοποίησης των κοιτασμάτων φυσικού αερίου που έχουν ανακαλυφθεί στην Αίγυπτο, το Ισραήλ και την Κύπρο.
Εργαζόμαστε ώστε μέσω της χώρας μας να συντελεστεί η ενεργειακή διασύνδεση της  Αν. Μεσογείου με την Ευρώπη στον τομέα του φυσικού αερίου. Υποστηρίζουμε τον σχεδιαζόμενο αγωγό «East Med Pipeline», ο οποίος θα μεταφέρει ποσότητες φυσικού αερίου από την Λεκάνη της Λεβαντίνης στην Δ. Ευρώπη (Ν. Ιταλία) μέσω Κρήτης και Ηπειρωτικής Ελλάδας, με προβλεπόμενη μεταφορική ικανότητα 8 bcm. Οι εγκαταστάσεις της Ρεβυθούσας, οι οποίες επεκτείνονται και αναβαθμίζονται και η δημιουργία πλωτού σταθμού υποδοχής του αερίου στην Αλεξανδρούπολη μπορούν να αποτελέσουν την πύλη εισόδου προς την Ευρώπη του φυσικού αερίου της Κύπρου, του Ισραήλ και της Αιγύπτου.

Η χώρα μας προωθεί την υλοποίηση ενός Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου, ο οποίος σχεδιάζεται να τροφοδοτείται με φ.α. από ποικίλες πηγές συμπεριλαμβανομένου του τερματικού σταθμού LNG Ρεβυθούσας, του σχεδιαζόμενου πλωτού τερματικού σταθμού LNGΒ.Ελλάδας και μέσω διασύνδεσής του με τον Διαδριατικό Αγωγό “ΤΑP” προς: (α) Βουλγαρία μέσω του διασυνδετήριου αγωγού IGB, (β) προς Ρουμανία με την αναβάθμιση του υποδουνάβιου διασυνδετήριου αγωγού Βουλγαρίας– Ρουμανίας (IBR), (γ) ενδεχομένως και άλλες χώρες.
Τμήμα του Κάθετου Διαδρόμου είναι και ο διασυνδετήριος αγωγός Ελλάδας-Βουλγαρίας (IGB), ο οποίος συνδέοντας την Κομοτηνή με την   Stara Zagora, φιλοδοξεί να αποτελέσει μια πρόσθετη ενεργειακή «γέφυρα» για την μεταφορά φυσικού αερίου προς τις χώρες της νοτιοανατολικής και κεντρικής Ευρώπης. Η υπογραφή της Τελικής Επενδυτικής Απόφασης εισήγαγε σε νέα φάση και αυτό το εγχείρημα. Σημειώνεται ότι, από το 2014 υπάρχει η δυνατότητα πραγματικής ανάστροφης ροής στον ήδη υπάρχοντα ελληνο-βουλγαρικό αγωγό Κούλα-Στρυμωνοχώρι, από τον οποίο η χώρα μας προμηθεύεται φυσικό αέριο ρωσικής προέλευσης, μέσω των δικτύων Ουκρανίας, Ρουμανίας και Βουλγαρίας.

Δεδομένου ότι στόχος της ελληνικής πολιτικής είναι, αφενός να καταστεί η χώρα μας ενεργειακός κόμβος στην περιοχή της ν.α. Ευρώπης και, αφετέρου να ενισχύσει τη διαφοροποίηση πηγών, η Ελλάδα συμμετέχει στις συναφείς διεργασίες για τη μεταφορά μέσω αυτής ρωσικού φ.α. στην Ευρώπη (νότια όδευση του ρωσικού φυσικού αερίου). Θετική εξέλιξη προς αυτή την κετεύθυνση, χαρακτηρίζεται η υπογραφή Μνημονίου ΔΕΠΑ, Edison SpA  και Gazprom (Ρώμη, 24/2/2016) για την ανάπτυξη ενός νέου αγωγού μεταφοράς ρωσικού φ.α. αερίου προς την Ιταλία μέσω Ελλάδας, κατά τρόπο συμβατό με το ενεργειακό κεκτημένο της ΕΕ. Εκτιμούμε ότι το ανωτέρω σχέδιο όδευσης για μεταφορά ρωσικού φ.α. μέσω της χώρας μας, θα συντελέσει στην αδιάλειπτη τροφοδοσία των ευρωπαίων καταναλωτών, μέσω διαφοροποίησης των οδεύσεων φυσικού αερίου.

Ο συνολικός σχεδιασμός για την κατασκευή αγωγών φυσικού αερίου, οι οποίοι θα αναδείξουν την Ελλάδα ως κόμβο διαμετακόμισης συμπληρώνεται από την εγκατάσταση υποδοχής και επαναεριοποίησης υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ) στο σταθμό της Ρεβυθούσας, η οποία λειτουργεί ανελλιπώς από τις αρχές 2000, με εισαγωγή φυσικού αερίου κυρίως από την Αλγερία, βάσει μακροχρόνιου συμβολαίου και ο οποίος αναβαθμίζεται σημαντικά. Ο σταθμός αυτός διαθέτει δύο δεξαμενές χωρητικότητας 130.000 κυβικών μέτρων σε υγρή μορφή. Το 2013 υπεγράφη η σύμβαση κατασκευής και τρίτης δεξαμενής, χωρητικότητας 95.000 κυβικών μέτρων, με παράλληλη αύξηση του ρυθμού αεριοποίησης και αναβάθμιση του μετρητικού σταθμού της Αγίας Τριάδας Μεγάρων, όπου βρίσκεται το σημείο εισόδου στου εθνικό δίκτυο. Η ολοκλήρωση της αναβάθμισης του συνολικού έργου αναμένεται εντός του 2017.

Παράλληλα, η προοπτική λειτουργίας του Πλωτού Σταθμού αποθήκευσης και επαναεριοποίησης Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (LNG) στην Β.Ελλάδα, συμπληρώνει, με τον καλύτερο τρόπο, την συνολική εικόνα δημιουργώντας μια νέα, πρόσθετη ενεργειακή πύλη, ικανή να διασφαλίσει σημαντικές ποσότητες φυσικού αερίου για την τροφοδοσία της ελληνικής και της περιφερειακής αγοράς. Η μονάδα της Β. Ελλάδας θα αποτελείται από ένα ειδικά διασκευασμένο πλωτό σταθμό LNG χωρητικότητας 170.000 κυβικών μέτρων, ο οποίος θα διαθέτει δικό του σταθμό αεριοποίησης, αρχικής δυναμικότητας 3 δισ. κυβικών μέτρων κατ' έτος με δυνατότητα επέκτασης δυναμικότητας στα 6 δισ. κυβικών μέτρων. Η πλωτή αυτή μονάδα  θα συνδέεται με υποθαλάσσιο αγωγό μήκους 26 χλμ. με το εθνικό σύστημα φυσικού αερίου (ΕΣΦΑ).

Τέλος, εξετάζεται η δυνατότητα μετατροπής του εξαντληθέντος πετρελαϊκού πεδίου Ν. Καβάλας σε αποθήκη φυσικού αερίου, ενέργεια η οποία θα ενισχύσει ακόμα περισσότερο την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας, ιδιαίτερα σε περιόδους ενδεχόμενων ενεργειακών κρίσεων.

Σε ό,τι αφορά τον ηλεκτρισμό, το Υπουργείο Εξωτερικών  λειτουργεί επικουρικά προς τα καθ’ ύλην αρμόδια Υπουργεία, λαμβάνοντας υπόψη την ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική που ακολουθείται και ενημερώνοντας επί του ζητήματος του εμπλεκόμενους ελληνικούς φορείς. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον αποδίδεται στην προώθηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ισραήλ-Κύπρου-Κρήτης-Αττικής μέσω του EuroAsia Interconnector. Η σχετική μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας, μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου μήκους 820 ναυτικών μιλίων και ισχύος 2000 MW, θα είναι διπλής ροής, δημιουργώντας έτσι μια σχέση αλληλεξάρτησης των απομονωμένων ενεργειακά αγορών Ισραήλ και Κύπρου, με την αγορά της ΕΕ.

Οι εθνικοί ενεργειακοί στόχοι για το 2020 διαμορφώνουν ένα ισχυρά αναπτυξιακό επιχειρηματικό πλαίσιο, μέσα στο οποίο η Ελλάδα καλείται να αξιοποιήσει τις δυνατότητες που της προσφέρει το φυσικό δυναμικό που διαθέτει σε τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ), μεγιστοποιώντας τη συμμετοχή των ΑΠΕ στο «ενεργειακό μείγμα», την εξοικονόμηση ενέργειας και τον περιορισμό των εκπομπών αερίων ρύπων του θερμοκηπίου. Η επίτευξη αυτών των στόχων θα συνεισφέρει στην ασφάλεια ενεργειακού εφοδιασμού, στη βέλτιστη αξιοποίηση των φυσικών πόρων και στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας βασικών κλάδων της ελληνικής οικονομίας.  

Στον ραγδαία αναπτυσσόμενο κλάδο των Ανανεώσιμων πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), το Υπουργείο Εξωτερικών διαβουλεύεται με τους εμπλεκόμενους φορείς και παρακολουθεί σε ελληνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο τις νέες κατευθύνσεις και τάσεις της αγοράς αυτής. Επιπλέον, το ΥΠ.ΕΞ. συμβάλει ενεργά την εξωστρέφεια του εγχώριου δυναμικού στον κλάδο ΑΠΕ (επιχειρηματικού, επιστημονικού/ ερευνητικού), δεδομένου ότι η χώρα μας έχει αναπτύξει σημαντική τεχνογνωσία στον τομέα, προωθώντας το άνοιγμα του ελληνικού κλάδου ΑΠΕ σε νέες αγορές του εξωτερικού μέσω των Γραφείων ΟΕΥ των Πρεσβειών μας.

Εν κατακλείδι, το Υπουργείο Εξωτερικών, μέσω των Διπλωματικών μας Αρχών στην αλλοδαπή παρακολουθεί όλες τις διεθνείς ενεργειακές εξελίξεις, τις διεθνείς συμφωνίες και τάσεις στον τομέα αυτό, καθότι επηρεάζουν, εν πολλοίς, και τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Ομοίως, παρακολουθεί τα θέματα που προωθούνται στους διεθνείς και περιφερειακούς ενεργειακούς οργανισμούς, όπου λαμβάνονται αποφάσεις για το παγκόσμιο και ευρωπαϊκό ενεργειακό μέλλον.