Τρίτη, 28 Μαρτίου 2017
greek english french
Αρχική arrow Εξωτερική Πολιτική arrow Η Ελλάδα στους Διεθνείς Οργανισμούς arrow Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ)

Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ)

ΟΑΣΕΟΑΣΕ

Η συγκρότηση του ΟΑΣΕ το 1995 υπήρξε το αποτέλεσμα πολυετών διεργασιών. Απαρχή τους ήταν η διαδικασία ύφεσης της δεκαετίας του 1970 στις σχέσεις μεταξύ του ΝΑΤΟ και του Συμφώνου της Βαρσοβίας, η οποία οδήγησε το 1975 στην υπογραφή της Τελικής Πράξης του Ελσίνκι και τη δημιουργία της Διάσκεψης για την Ασφάλεια και Συνεργασία στην Ευρώπη (ΔΑΣΕ). Το νέο κλίμα που επικράτησε στις διεθνείς σχέσεις, μετά την κατάρρευση των καθεστώτων της Ανατολικής Ευρώπης και η δημιουργία των νέων ανεξαρτήτων κρατών από τη διάλυση της τότε Σοβιετικής Ένωσης, οδήγησαν στη μετατροπή της «Διάσκεψης» σε «Οργανισμό» (πλέον Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη-ΟΑΣΕ).

Ο ΟΑΣΕ, είναι ένας Οργανισμός 57 χωρών που καλύπτει τη γεωγραφική περιοχή από το Βανκούβερ έως το Βλαδιβοστόκ και έχει έδρα τη Βιέννη. Εμπνέεται πάντα από τις Αρχές της Τελικής Πράξης του Ελσίνκι και αποτελεί ένα forum πολιτικού διαλόγου σε θέματα που άπτονται τριών διαστάσεων της διεθνούς ασφάλειας: Ι. της πολιτικο-στρατιωτικής, ΙΙ. της οικονομικής-περιβαλλοντικής και ΙΙΙ. της ανθρώπινης διάστασης. Το γεγονός ότι οι αποφάσεις που λαμβάνονται από τα συμμετέχοντα Κράτη, είναι πολιτικές και όχι νομικώς δεσμευτικές, δεν μειώνει και δεν πρέπει να αφαιρεί τίποτε από την αποτελεσματικότητά τους. Η χώρα μας, από την εποχή του Ελσίνκι μέχρι σήμερα, με συνέπεια εκπληρώνει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τα συμβατικά κείμενα που έχουν εκπονηθεί στο πλαίσιο ΔΑΣΕ/ΟΑΣΕ, ενώ συμμετέχει ενεργά στις δραστηριότητες του Οργανισμού, είτε αυτόνομα, είτε με την ιδιότητά της ως μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμμετέχοντας στη συνδιαμόρφωση θέσεων της τελευταίας.

Προκειμένου να επιτύχει τους στόχους του, ο ΟΑΣΕ έχει αναπτύξει ένα ευρύ δίκτυο 15 επιτόπιων αποστολών και Γραφείων στα κράτη των Δυτικών Βαλκανίων, του Καυκάσου, της Ανατολικής Ευρώπης και της Κεντρικής Ασίας.

Επιπλέον, ο ΟΑΣΕ διατηρεί από τις αρχές της δεκαετίας του ‘90 ειδικές σχέσεις με τους Μεσογειακούς (Αίγυπτος, Αλγερία, Ιορδανία, Ισραήλ, Μαρόκο, Τυνησία) και τους Ασιατικούς (Αφγανιστάν, Ιαπωνία, Κορέα, Ταϋλάνδη) Εταίρους Συνεργασίας. Κατά την Υπουργική Σύνοδο ΟΑΣΕ στην Αθήνα το 2009, χορηγήθηκε και στην Αυστραλία το καθεστώς του Ασιατικού Εταίρου, μαζί με το δικαίωμα συμμετοχής στις συνεδριάσεις της σχετικής Ομάδας Επαφής.

Τα Κοινοβούλια των συμμετεχόντων κρατών στον ΟΑΣΕ εκπροσωπούνται στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Οργανισμού, η οποία αναπτύσσει σειρά δραστηριοτήτων και αποτελεί έναν από τους κορυφαίους θεσμούς του ΟΑΣΕ. Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης  είναι o Φινλανδός  Iikka Kanerva και Γενικός Γραμματέας από το 1995, με ανανεούμενη θητεία ο Αμερικανός Spencer Oliver . Από  1ης  Ιανουαρίου 2016 αναλαμβάνει Γενικός Γραμματέας της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του ΟΑΣΕ ο Ιταλός κ. Roberto Montella. Κατά την διετία 2010-2012,  Προέδρος της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης διετέλεσε ο Βουλευτής κ. Πέτρος Ευθυμίου. Η ελληνική αντιπροσωπεία στη Συνέλευση  απαρτίζεται από  6 τακτικά και 4 αναπληρωματικά μέλη.

Σημαντικό, επίσης, θεσμό του Οργανισμού αποτελεί το Γραφείο για τους Δημοκρατικούς Θεσμούς και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (ODHIR) με έδρα τη Βαρσοβία που δραστηριοποιείται, μεταξύ άλλων, στον τομέα της εκλογικής παρατήρησης στο χώρο του ΟΑΣΕ. Νέος Διευθυντής του ODIHR είναι από την 1.7.14 ο Γερμανός  Michael Georg Link. Η χώρα μας συμμετέχει με παρατηρητές στις εκλογικές αποστολές του ODHIR. Τελευταία αποστολή Ελλήνων Παρατηρητών βραχείας παραμονής πραγματοποιήθηκε στo δεύτερο γύρο των τοπικών εκλογών στην Ουκρανία, 25 Οκτώβριου  2015.

Τον Αύγουστο του 2013, εξελέγη η νέα Ύπατη Αρμοστής του Οργανισμού για τις Εθνικές Μειονότητες, η Φινλανδή κα. Astrid Thors.

Οι ακόλουθοι αξιωματούχοι του ΟΑΣΕ επισκέφθηκαν τη χώρα μας κατά το 2013:
Μεταξύ 18-19 Σεπτεμβρίου, πραγματοποίησαν επίσκεψη εργασίας στην Αθήνα οι Τρεις Προσωπικοί Εκπρόσωποι Προεδρεύοντος ΟΑΣΕ για την Καταπολέμηση των Διακρίσεων (ο Αμερικανός Ραββίνος A. Baker/ Προσωπικός Εκπρόσωπος Προεδρεύοντος ΟΑΣΕ για την Καταπολέμηση του αντι-σημιτισμού, ο Καζάχος πρώην Γερουσιαστής A. Akhmetov/Προσωπικός Εκπρόσωπος Προεδρεύοντος ΟΑΣΕ για την καταπολέμηση διακρίσεων κατά των Μουσουλμάνων και η Ουκρανή Πρέσβης Τ. Ιzhevska /Προσωπικός Εκπρόσωπος Προεδρεύοντος ΟΑΣΕ για την καταπολέμηση του ρατσισμού, της ξενοφοβίας και των διακρίσεων γενικώς, όπως και της μισαλλοδοξίας και των διακρίσεων σε βάρος των Χριστιανών). 

Επίσης, επίσκεψη εργασίας στη χώρα μας, μεταξύ 7-8 Νοεμβρίου 2013, πραγματοποίησε  η Εκπρόσωπος Προεδρεύοντος ΟΑΣΕ για θέματα Φύλου,  Αμερικανίδα  June Zeitlin.

Οι παραπάνω είχαν την ευκαιρία να συνομιλήσουν τόσο με εκπροσώπους ΜΚΟ όσο και με εκπροσώπους της ελληνικής διοίκησης.

Κατά το 2014 και 2015 δεν πραγματοποιήθηκαν  επισκέψεις αξιωματούχων του ΟΑΣΕ στη χώρα μας.

Η Προεδρία του Οργανισμού, η οποία ανατίθεται με απόφαση του Μονίμου Συμβουλίου του Οργανισμού, έχει ετήσια διάρκεια και ασκείται δια του Υπουργού των Εξωτερικών του συμμετέχοντος Κράτους που επιλέγεται. Η Ελλάδα άσκησε την Προεδρία του Οργανισμού με μεγάλη επιτυχία κατά το 2009. Καθοδηγούμενη από τις θεμελιώδεις Αρχές του Οργανισμού, εργάστηκε με συνέπεια ως «έντιμος διαμεσολαβητής» προκειμένου να λάβει σάρκα και οστά η «Διαδικασία της Κέρκυρας», όπως ονομάστηκε μετά την ομώνυμη άτυπη Σύνοδο Υπουργών Εξωτερικών. Πρόκειται για ανανεωμένη, πολυμερή και περιεκτική διαδικασία διαλόγου με θέμα την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας ιδωμένη συνολικά, η οποία βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη και αποτελεί παρακαταθήκη της Ελληνικής Προεδρίας. Κατά την Υπουργική Σύνοδο των Αθηνών, χάρη στις ελληνικές προσπάθειες, υιοθετήθηκαν δεκαεπτά (17) συνολικά Αποφάσεις, δηλαδή ο μεγαλύτερος αριθμός Αποφάσεων που υιοθετήθηκαν ποτέ από Υπουργικό Συμβούλιο ΟΑΣΕ. Ακολούθησαν οι Προεδρίες του Καζαχστάν (2010), της Λιθουανίας (2011), της Ιρλανδίας (2012), της Ουκρανίας (2013) και της Ελβετίας (2014). Κατά το  2015, την Προεδρία άσκησε η Σερβία και ακολουθούν η Γερμανία (2016) και  η Αυστρία (2017).

Η Ιρλανδική Προεδρία (2012) είχε παρουσιάσει μία νέα πρωτοβουλία για την προώθηση του έργου του Οργανισμού προς την δημιουργία μίας Κοινότητας Ασφάλειας του ΟΑΣΕ από το Βανκούβερ στο Βλαδιβοστόκ, όπως είχε αποφασιστεί στην Σύνοδο Κορυφής της Αστανά (Δεκέμβριος 2010), τη Διαδικασία Helsinki+40. Στην Υπουργική του Δουβλίνου (Δεκέμβριος 2012), υιοθετήθηκε σχετική Υπουργική Απόφαση, με βασικό σκοπό να θέσει συγκεκριμένους στόχους της Διαδικασίας από το 2013 έως το 2015. Η Ουκρανική Προεδρία περιέλαβε μεταξύ των βασικών προτεραιοτήτων της την προώθηση της Διαδικασίας Helsinki+40, και με την έναρξη της θητείας της δρομολόγησε τη συγκρότηση σχετικής Ατυπης Ομάδας Εργασίας Helsinki+40 (IHWG) στο πλαίσιο του Μονίμου Συμβουλίου του ΟΑΣΕ, με αποστολή την προετοιμασία για την έναρξη επεξεργασίας των τρόπων υλοποίησης της σχετικής Απόφασης του Δουβλίνου. Κατά την Υπουργική Σύνοδο του ΟΑΣΕ 2014 στη Βασιλεία , υιοθετήθηκε Δήλωση για τη συνέχιση της Διαδικασίας Helsinki + 40.

Με την ευκαιρία της επετείου  40 χρόνων από την υπογραφή της Τελικής Πράξης του Ελσίνκι,  πραγματοποιήθηκε, 10.7.2015 στο Ελσίνκι, με τη συμμετοχή και της Ελλάδας,  Άτυπη Συνάντηση Υψηλού Επιπέδου με αντικείμενο το μέλλον του διαλόγου για την Ευρωπαϊκή Ασφάλεια, στο πλαίσιο της Διαδικασίας Helsinki + 40.
Στις 20-21.10.2015  πραγματοποιήθηκε στην Ιορδανία η ετήσια  Διάσκεψη ΟΑΣΕ με τους Μεσογειακούς Εταίρους, στην οποία η χώρα μας εκπροσωπήθηκε από τον Αναπληρωτή Υπουργό Εξωτερικών, κ. Ν. Ξυδάκη. Κύριο θέμα της Διάσκεψης  ήταν οι προκλήσεις και ευκαιρίες  συνεργασίας, με πολυδιάστατη προσέγγιση, για  κοινή ασφάλεια στην περιοχή της Μεσογείου.

Στις 10.11.2015  διεξήχθη στη Μάλτα, με συμμετοχή και της χώρας μας, Διεθνής Διάσκεψη σχετικά με το μέλλον της μεσογειακής συνεργασίας  βάσει της Τελικής Πράξης του Ελσίνκι. 

Η Ελβετική Προεδρία ΟΑΣΕ  πρότεινε τον Οκτώβριο  2014 τη σύσταση  μίας 15μελούς Ομάδας Επιφανών Προσώπων,  με σκοπό την υποβολή και επεξεργασία προτάσεων που θα επιτρέψουν την προώθηση του διαλόγου για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, οι συνθήκες της οποίας έχουν  επιδεινωθεί. Η πρωτοβουλία αυτή αποσκοπεί στην αναβίωση ενός κλίματος   αμοιβαίας εμπιστοσύνης και κατανόησης στον ευρωπαϊκό χώρο, προσδιορίζοντας επιπλέον και τον ειδικό ρόλο που θα μπορούσε να διαδραματίσει στη διαδικασία αυτή ο ίδιος ο ΟΑΣΕ. Η απόφαση για τη σύσταση της εν λόγω Ομάδας  ελήφθη  κατά την Υπουργική Σύνοδο του Οργανισμού στη Βασιλεία  τον Δεκέμβριο 2014, και η υλοποίησή της ανατέθηκε στη Σερβική Προεδρία  2015. Στην Ομάδα  των 15 Επιφανών Προσώπων  συμμετέχει η πρώην Υπουργός  Εξωτερικών, και Προεδρεύσασα  του Οργανισμού το 2009, κυρία Ντόρα Μπακογιάννη.  Επικεφαλής μεταξύ ίσων της Ομάδας αυτής ορίστηκε ο Γερμανός Πρέσβυς κ. W. Ischinger, πρώην Αναπληρωτής Υπουργός Εξωτερικών. Η  Ομάδα  υπέβαλε μία Ενδιάμεση Έκθεση τον περασμένο Ιούνιο  και μία Τελική Έκθεση κατά την Υπουργική Σύνοδο  ΟΑΣΕ στο Βελιγράδι, τον Δεκέμβριο 2015.

Κατά το 2014 ο ΟΑΣΕ απέκτησε ιδιαίτερο ρόλο  στην Ουκρανία και ανέπτυξε συγκεκριμένες δράσεις για την αντιμετώπιση της κρίσης  που εκδηλώθηκε στη χώρα μετά τα γεγονότα στο Κίεβο, το Νοέμβριο 2013. Ο ρόλος του Οργανισμού  στην Ουκρανία ενδυναμώθηκε  κατά το 2015. Στις 24.2.14 η Ελβετική Προεδρία του Οργανισμού  όρισε τον Ελβετό Πρέσβυ στο Βερολίνο, κ. Τ. Guldimann ως Ειδικό Απεσταλμένο (Special Envoy) για την αρχική φάση της κρίσης στην Ουκρανία. Με Απόφαση του Μονίμου Συμβουλίου ΟΑΣΕ συστήθηκε Ειδική Αποστολή Παρακολούθησης (Special Monitoring Mission - SMM), με στόχο να συμβάλει στην εκτόνωση των εντάσεων στη χώρα, στην εμπέδωση της ειρήνης, σταθερότητας και ασφάλειας. Mετά την Συμφωνία του Μινσκ 5.9.14, (Τριμερής Ομάδα Επαφής-εκπρόσωποι αυτονομιστών) που προβλέπει τη σύναψη ανακωχής μεταξύ ουκρανικού Στρατού και δυνάμεων αυτονομιστών, η Αποστολή ουσιαστικά έχει αναλάβει και την παρακολούθηση της κατάπαυσης του πυρός. Η εντολή της Αποστολής  λήγει στις 31 Μαρτίου 2016 και αναμένεται να παραταθεί περαιτέρω. Στην SMM εκπροσωπούνται  τα  κ-μ της ΕΕ κατά 70%.  Η Ελλάδα συμμετέχει με 20 παρατηρητές,  ένας εκ  των οποίων  κατέχει τη θέση του Επικεφαλής Επιχειρήσεων (Head of Operations). Ο συνολικός αριθμός των παρατηρητών, την 1η  Δεκεμβρίου 2015, ανήρχετο σε 651, με προοπτική να φθάσει τους 700 στα τέλη Ιανουαρίου 2016.

Τον Ιούνιο 2015, η Σερβική Προεδρία όρισε τον Αυστριακό Πρέσβυ Μ. Sajdik ως Ειδικό Εκπρόσωπο  Προεδρεύοντος του ΟΑΣΕ στην Ουκρανία και στην Τριμερή Ομάδα Επαφής για την εφαρμογή των Συμφωνιών Μινσκ, σε αντικατάσταση της Ελβετίδας Πρέσβεως κας Tagliavini.

Άλλες δράσεις που  έχει αναπτύξει στην Ουκρανία ο ΟΑΣΕ είναι: α) η Αποστολή Παρατηρητών στα σημεία συνοριακού ελέγχου Gukovo και Donetsk της ρωσο-ουκρανικής μεθορίου, από τις 30 Ιουλίου 2014. Η Αποστολή είναι 20μελής,  με επικεφαλής, από 7.10.2015, τον Ελβετό κ. S. Eugster. β) η Αποστολή Στρατιωτικής Παρατήρησης/Επιθεωρήσεις Κειμένου Βιέννης που ολοκληρώθηκε στις 6.6.14 και όπου είχαν συμμετάσχει από ελληνικής πλευράς  3 στρατιωτικοί. γ) το Πρόγραμμα αφοπλισμού της Ουκρανίας, χρηματοδοτούμενο από τον Οργανισμό με στόχο τον αφοπλισμό των παράνομων ένοπλων ομάδων. δ) το Πρόγραμμα  Εθνικού Διαλόγου στο πλαίσιο  προώθησης της διαδικασίας συνταγματικής μεταρρύθμισης.

Η  Σερβική Προεδρία ΟΑΣΕ  ολοκληρώθηκε  με την 22η Υπουργική Σύνοδο, 3-4.12.2015  στο Βελιγράδι, κατά την οποία, εκτός από την υιοθέτηση αποφάσεων και δηλώσεων, κύρια θέματα συζήτησης ήσαν το μέλλον του διαλόγου για την Ευρωπαϊκή Ασφάλεια, η κρίση στην Ουκρανία, η αντιμετώπιση της τρομοκρατίας και  το προσφυγικό - μεταναστευτικό ζήτημα.  Η χώρα μας εκπροσωπήθηκε από τον Υφυπουργό Εξωτερικών, κ. Ι. Αμανατίδη.

Τελευταία ενημέρωση Παρασκευή, 18 Δεκέμβριος 2015