Σάββατο, 18 Νοεμβρίου 2017
greek english french

Συμβούλιο της Ευρώπης (ΣτΕ)

Συμβούλιο της ΕυρώπηςΣυμβούλιο της Ευρώπης  Το Συμβούλιο της Ευρώπης (ΣτΕ) εδρεύει στο Στρασβούργο και είναι ο παλαιότερος ευρωπαϊκός πολιτικός οργανισμός. Αποτελεί τον κορυφαίο ευρωπαϊκό οργανισμό με αποστολή την επεξεργασία και υιοθέτηση κανόνων και προτύπων,  και την παρακολούθηση  τήρησής των, επί τη βάσει κοινών αξιών Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Δημοκρατίας, και Κράτους Δικαίου. Κορυφαίο νομικό κείμενο όπου εδράζονται αυτές οι αξίες αποτελεί η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου – ΕΣΔΑ (European Convention of Human Rights-ECHR), την οποία συνυπογράφουν τα 47 κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων τα  28 κ-μ της ΕΕ. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) επιβλέπει την εφαρμογή των προνοιών της ΕΣΔΑ στα κράτη-μέλη του ΣτΕ.

Το Συμβούλιο της Ευρώπης ιδρύθηκε το 1949 (Συνθήκη Λονδίνου, 5.5.1949, ιδρυτικά μέλη: Βρετανία, Γερμανία, Γαλλία, Βέλγιο, Ιταλία) με στόχο την «επίτευξη στενότερης ενότητας μεταξύ των μελών του, ώστε να διαφυλαχθούν και να προωθηθούν τα κοινά ιδεώδη και οι αρχές και να ευνοηθεί η οικονομική πρόοδός τους». Σήμερα αριθμεί 47 μέλη, ενώ καθεστώς παρατηρητή έχει παραχωρηθεί στην Αγία Έδρα, τις ΗΠΑ, την Ιαπωνία, τον Καναδά, και το Μεξικό. Το Ισραήλ, ο Καναδάς και το Μεξικό παρίστανται ως παρατηρητές στις εργασίες της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου. Κύριος στόχος του Συμβουλίου της Ευρώπης είναι η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και του κράτους δικαίου στα κράτη μέλη του.

Μέχρι σήμερα, το Συμβούλιο της Ευρώπης έχει επιτύχει την υιοθέτηση μεγάλου αριθμού  νομικά δεσμευτικών Ευρωπαϊκών Συμβάσεων, οι οποίες αποτελούν την βάση της μεταρρύθμισης και  εναρμόνισης νομοθεσιών των κρατών μελών σε σειρά θεμάτων όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα, η καταπολέμηση των βασανιστηρίων, η καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος,  η προστασία των δεδομένων, η πολιτιστική συνεργασία και άλλοι τομείς.  Έχει συμβάλει επίσης στην επεξεργασία κατευθυντήριων γραμμών πολιτικής σε θέματα νομικής φύσης, υγείας, παιδείας, πολιτισμού, αθλητισμού κλπ.

Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων – Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ)

Αναμφίβολα η πλέον σημαντική συνεισφορά του Συμβουλίου της Ευρώπης στον τομέα της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων  είναι η Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, η οποία υιοθετήθηκε το 1950 και ετέθη σε ισχύ το 1953. Η Σύμβαση κατοχυρώνει σειρά ανθρωπίνων δικαιωμάτων που τα κράτη μέλη είναι υποχρεωμένα να εγγυηθούν εντός της επικράτειάς τους.

Επιφορτισμένο με την διασφάλιση του σεβασμού των υποχρεώσεων των κρατών μελών που απορρέουν από την Σύμβαση, είναι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Πρόκειται για τον πρώτο σε διεθνές επίπεδο δικαστικό μηχανισμό προστασίας ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Υφίσταται εν προκειμένω δυνατότητα τόσο διακρατικής όσο και ατομικής προσφυγής, μετά την εξάντληση των εσωτερικών ενδίκων μέσων.

To Δικαστήριο, θα μπορούσε να λεχθεί, έχει «πέσει θύμα της επιτυχίας του», αφού ετησίως κατατίθενται σε αυτό περίπου 50.000 προσφυγές. Χαρακτηριστικά δε, στις 30.9.2015  εκκρεμούσε η συζήτηση 66.150  υποθέσεων. Προς βελτίωση της κατάστασης, βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία  μεταρρύθμισης  λειτουργίας του ΕΔΔΑ, εντός του πλαισίου που έχει θέσει η  Συνδιάσκεψη του Μπράιτον 2012.. Βασικές πλευρές της μεταρρύθμισης έχουν αντικείμενο την   λήψη μέτρων εκ μέρους των κρατών προς αποτελεσματικότερη εφαρμογή της ΕΣΔΑ,  την ενίσχυση της αρχής της επικουρικότητας του ΕΔΑΔ, και την εισαγωγή νέων κριτηρίων του παραδεκτού των προσφυγών.

Η Επιτροπή Υπουργών επιμελείται της πιστής εφαρμογής και εκτελέσεως των αποφάσεων του ΕΔΑΔ εκ μέρους των κρατών μελών. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων εδρεύει στο Στρασβούργο.

Το 1999 συνεστήθη ο θεσμός  του Επιτρόπου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης, του οποίου η δράση είναι πλήρως αυτόνομη.  Στην Εντολή του Επιτρόπου περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων,  η παροχή βοήθειας στα κράτη - μέλη για την τήρηση των πρoτύπων προστασίας των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΣτΕ και η επισήμανση πιθανών νομοθετικών και εφαρμοστικών αδυναμιών σχετικών με τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Στο πλαίσιο της Εντολής του πραγματοποιεί επισκέψεις στα κράτη – μέλη. Τελευταία επίσκεψη του Επιτρόπου στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε τον Φεβρουάριο 2013 με βασικό σκοπό την εξέταση θεμάτων ρατσισμού και ξενοφοβίας. Ο Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων κ. Muiznieks  πραγματοποίησε επίσκεψη στην Ελλάδα, 28.1.–1.2.2013, με βασικό σκοπό την εξέταση θεμάτων Ρατσισμού και Μισαλλοδοξίας, ιδιαίτερα εν σχέσει με τους μετανάστες.

Εν εξελίξει ευρίσκεται, από το 2010, η διαδικασία μεταρρυθμίσεως του Οργανισμού, η οποία αποτελεί πρωτοβουλία του  Γενικού Γραμματέα κ. Jagland. Η μεταρρύθμιση αποβλέπει στον εξορθολογισμό της λειτουργίας του, στην αναβάθμιση της πολιτικής Γειτονίας του Οργανισμού, αλλά και στην ενίσχυση  της παρακολούθησης, εκ μέρους των ελεγκτικών μηχανισμών του,  της τηρήσεως των υποχρεώσεων των κρατών–μελών. Η Ελλάδα υποστηρίζει την όλη μεταρρυθμιστική προσπάθεια, θεωρώντας, πάντως, ότι ο ισχύων ελεγκτικός μηχανισμός του ΣτΕ είναι επαρκής και δεν χρειάζεται επέκτασή του. Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπ’ όψη η δημοσιονομική παράμετρος των όποιων θεσμικών μεταρρυθμίσεων.

Τον Ιούνιο,  κατά την διάρκεια της τρίτης συνόδου, έτους 2014, της Ολομέλειας της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης, επανεξελέγη  Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού ο Νορβηγός κ. Thorbjørn Jagland,

Μεταξύ των θεμάτων που κυριάρχησαν προσφάτως στις δραστηριότητες του Συμβουλίου της Ευρώπης ήταν η κρίση της Ουκρανίας. Η Επιτροπή Υπουργών έλαβε σειρά σχετικών αποφάσεων, αξιωματούχοι του Οργανισμού, μεταξύ των οποίων  ο Γενικός Γραμματέας, επεσκέφθησαν επανειλημμένα την χώρα, η Επιτροπή Βενετίας εξέδωσε γνωμοδοτήσεις  ενώ κατά την σύνοδο της Ολομελείας της Κοιν. Συνέλευσης του ΣτΕ, 7-11.4.2014. Ανάλογη ήταν η δραστηριότητα  και της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης,  η οποία ψήφισε, στις αρχές 2014, κυρώσεις κατά της Ρωσικής Αντιπροσωπείας που περιλαμβάνουν αναστολή συμμετοχής της  τελευταίας σε όργανα του Σώματος και σε αποστολές εκλογικής παρατήρησης. Σε αντίδραση, η Ρωσική Αντιπροσωπεία απεχώρησε από τις εργασίες του Σώματος, δηλώνοντας ότι θα επανέλθει εφ΄ όσον  αρθούν οι κυρώσεις, η ισχύς  των οποίων έχει ανανεωθεί μέχρι τέλος 2015. Mείζονες, πάντως, αναταράξεις στις σχέσεις Ρωσίας-ΣτΕ εξαιτίας της ουκρανικής κρίσης έχουν έως τώρα τουλάχιστον αποφευχθεί.

Ελλάδα και Συμβούλιο της Ευρώπης

Η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στις θεσμικές διαδικασίες του Συμβουλίου της Ευρώπης, ενώ παράλληλα δραστηριοποιείται και με εθελοντικές συμμετοχές σε προγράμματά του. Αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στον ρόλο του Συμβουλίου της Ευρώπης, καθώς ο βασικός του στόχος της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και του κράτους δικαίου αποτελεί την βάση για την διεθνή ειρήνη, την δημοκρατική σταθερότητα στην Ευρώπη και την συνεργασία των λαών της.

Ειδικότερα, καθ’ όσον αφορά την εξέλιξη των σχέσεων  και την συνεργασία Ελλάδας – ΣτΕ,  σημειώνονται τα ακόλουθα.

Ο Γενικός Γραμματέας του ΣτΕ, κ. Thorbjørn Jagland (Νορβηγός), πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη στην Αθήνα, 21-23.10.2013, προσκεκλημένος της Ελληνικής πλευράς. Στις δε 6-8.5.2014, επισκέφθηκε τη χώρα μας και η Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης ΣτΕ, κα Brasseur. Η Αναπληρωτής Γ.Γ. του ΣτΕ, Ιταλίδα κα Gabriella Battaini-Dragoni, επισκέφθηκε την χώρα μας, 16-18.6.2014, για να παρευρεθεί στην 16η Σύνοδο Υπουργών Χωροταξίας  του Οργανισμού  που πραγματοποιήθηκε στο Ναύπλιο. Ο Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων κ. Muiznieks  πραγματοποίησε επίσκεψη στην Ελλάδα, 28.1.–1.2.2013, με βασικό σκοπό την εξέταση θεμάτων Ρατσισμού και Μισαλλοδοξίας, ιδιαίτερα εν σχέσει με τους μετανάστες.

- Στο πλαίσιο τακτικών γύρων αξιολόγησης των κ-μ του Οργανισμού και σχετικών επισκέψεων Επιτροπών του ΣτΕ, εντός του τρέχοντος έτους επισκέφθηκε τη χώρα μας στις  14 -23.4.2015, Αντιπροσωπεία CPT (European Committee for the Prevention of Torture and Inhuman or Degrading Treatment or Punishment), προκειμένου να εξετάσει την πρόοδο υλοποίησης των προτάσεων της Επιτροπής που περιέχονται στην από 16.10.2014 έκθεσή της. Η έκθεση με τις διαπιστώσεις από την επίσκεψη υιοθετήθηκε κατά την 87η Συνάντηση της CPT, 29.6-3.7.2015. Οι ελληνικές Αρχές  (Υπ. Δικαιοσύνης) απάντησαν στις  15 Οκτωβρίου. Αντιπροσωπεία CPT αναμένεται στην Αθήνα, 26-27 τρεχ., για συνάντηση με κ. Υπουργό Δικαιοσύνης, κατόπιν πρόσκλησης του ιδίου,  σχετικά με ζήτημα συνθηκών κράτησης στα σωφρονιστικά καταστήματα της χώρας.
- Στις 24.2.2015 δημοσιεύθηκε,  μαζί με τις ελληνικές παρατηρήσεις, η Έκθεση της ECRI (European Committee against Racism and Intolerance), βάσει συμπερασμάτων επίσκεψης Αντιπροσωπείας της Επιτροπής στις 10 - 14.3.2014.
- Με απόφαση από  28.8.2015 του Υπουργού Εξωτερικών κ. Ν. Κοτζιά, ορίσθηκε η κα Μαρία Ντανιέλλα Μαρούδα, Επίκουρη Καθηγήτρια Διεθνούς Δικαίου Παντείου Πανεπιστημίου, ως μέλος της ECRI, κατόπιν παραίτησης του Καθηγητή κ. Σ. Περράκη, ο οποίος ανέλαβε στις 4.9.2015 καθήκοντα Μον. Αντιπροσώπου της Ελλάδος στο ΣτΕ.  
- Στις 2.2.2015, ο κ. Jagland απέστειλε στον Υπουργό Επικρατείας για την καταπολέμηση της διαφθοράς  συγχαρητήρια επιστολή,  με την οποία, μεταξύ άλλων, τον ενημέρωνε ότι το ΣτΕ υπέβαλε στον κ. Τέντε (Εθνικό Συντονιστή κατά της Διαφθοράς), στις 15.12.2014, πρόταση διετούς προγράμματος συνεργασίας προς υποστήριξη της Εθνικής  Στρατηγικής και του Σχεδίου Δράσης κατά της διαφθοράς. 

Όσον αφορά τη μεταναστευτική/ προσφυγική κρίση, σημειώνεται ότι η χώρα μας αναδεικνύει σταθερά εντός του ΣτΕ τις διαστάσεις και τη σοβαρότητα των προβλημάτων που έχουν προκαλέσει οι πρωτοφανείς, κατά τα τελευταία έτη, μεταναστευτικές και προσφυγικές ροές προς την Ευρώπη. Επιδίωξή μας είναι η  μεγαλύτερη δυνατή ευαισθητοποίηση του Οργανισμού, ώστε να συνδράμει με τεχνογνωσία, ιδίως στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, για μία συλλογική και σε πανευρωπαϊκό επίπεδο αντιμετώπιση του φαινομένου. H Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου υπέβαλε επιτυχώς αίτημα στην CEB – Αναπτυξιακή Τράπεζα του ΣτΕ (και ειδικότερα στο νεοσύστατο «Ταμείο Μεταναστών και Προσφύγων») για δάνειο €2εκ., με σκοπό τη συγχρηματοδότηση υποδομών φιλοξενίας για αιτούντες άσυλο. 

Τέλος, ο Εισηγητής της Επιτροπής Μετανάστευσης της Κοιν. Συνέλευσης του ΣτΕ κ. A. Rigoni (ALDE), επισκέφθηκε Αθήνα και Λέσβο 14-17.10.2015, στο πλαίσιο σχετικής Έκθεσης που εκπονεί με θέμα «Βία κατά μεταναστών».

Τελευταία ενημέρωση Παρασκευή, 18 Δεκέμβριος 2015