Δευτέρα, 22 Μαΐου 2017
greek english french

Ανθρώπινα Δικαιώματα

Ανθρώπινα Δικαιώματα: Πολιτική Ελλάδος - Διεθνές Πλαίσιο - Πολιτική Ε.Ε.- Όργανα Η.Ε (Συμβούλιο  Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων)

Α.  Ανθρώπινα Δικαιώματα: Πολιτική Ελλάδος

H προστασία και η προώθηση της δημοκρατίας, των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και των ατομικών ελευθεριών συγκροτούν τις βασικές αρχές του Ελληνικού Συντάγματος και αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της εθνικής μας νομοθεσίας. Η Ελλάδα αποδίδει πρωταρχική σημασία στην προάσπιση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων  και των θεμελιωδών ελευθεριών, στη διαφύλαξη των δημοκρατικών θεσμών και στη λειτουργία του κράτους δικαίου. Υποστηρίζει, εξ άλλου, την καθολικότητα, το αδιαίρετο και την αλληλεξάρτηση μεταξύ των ατομικών και πολιτικών δικαιωμάτων, αφ’ ενός, και των οικονομικών, κοινωνικών, πολιτιστικών δικαιωμάτων, αφ’ ετέρου.

H Ελλάδα θεωρεί ότι ο σεβασμός των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, η προαγωγή της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου συνυφαίνονται  με την ειρήνη, τη δικαιοσύνη, την ασφάλεια, τη σταθερότητα, την εξάλειψη της πενίας και τη συνεκτική κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη.

Στο πεδίο της πολυμερούς διπλωματίας, εντός του συστήματος των Ηνωμένων Εθνών, η χώρα μας επιδεικνύει σταθερό ενδιαφέρον σε ζητήματα που άπτονται των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Συμμετέχει δραστήρια και εποικοδομητικά στα κυριώτερα πολυμερή fora, όπως η 3η Επιτροπή της ΓΣ των ΗΕ και το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών. Στο πλαίσιο της ΕΕ, η χώρα μας συμμετέχει ενεργά και εποικοδομητικά σε όλες τις εργασίες τις σχετικές με την προστασία, προώθηση, ενσωμάτωση   και ένταξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε όλες τις πολιτικές και δράσεις της Ε. Ένωσης (human rights mainstreaming).

H χώρα μας έχει υπογράψει και επικυρώσει τις βασικότερες διεθνείς συμβάσεις προστασίας όλων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι οποίες έχουν καταρτισθεί στo πλαίσιo των Ηνωμένων Εθνών από τη δεκαετία του 1960 (1).

H χώρα εκπόνησε το πρώτο Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (2015-2016). Στόχος, ωστόσο, είναι η δημιουργία ενός περαιτέρω περιεκτικού αποτελεσματικού και λειτουργικού μηχανισμού εφαρμογής, προώθησης και προστασίας των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Επιπλέον, επισημαίνεται ότι, στις 9 Σεπτεμβρίου 2014, υιοθετήθηκε από την ελληνική Βουλή ο νέος αντι-ρατσιστικός νόμος, ο οποίος στοχεύει στην ενίσχυση της υπάρχουσας αντιρατσιστικής νομοθεσίας,  καθώς και στην ενσωμάτωση της Απόφασης - Πλαίσιο 2008, του Συμβουλίου της ΕΕ, στην εσωτερική νομοθεσία.

Τέλος, αξίζει να επισημανθεί ότι στο πλαίσιο των εργασιών της Τρίτης Επιτροπής, κατά τη διάρκεια της 70ης  Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών (Νοέμβριος 2015), με πρωτοβουλία της Ελλάδος, υιοθετήθηκε ψήφισμα για την προστασία των δημοσιογράφων “Safety of Journalists and the issue of impunity”. Αντιστοίχως, στην 27η Σύνοδο του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (Γενεύη, 8-26.09.14), υιοθετήθηκε ανάλογο ψήφισμα, το οποίο  η χώρα μας συγκηδεμόνευσε (2).

Β. Το διεθνές πλαίσιο - Γενικά

Τα θέματα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αποκτούν συνεχώς μεγαλύτερη σημασία στο προσκήνιο του παγκοσμίου ενδιαφέροντος, στις πρωτοβουλίες και δράσεις μεμονωμένων κρατών αλλά και σε πολυμερές επίπεδο. Oι τρέχουσες τάσεις της διεθνούς πολιτικής περιλαμβάνουν τις σοβαρές παραβιάσεις των Α.Δ. μεταξύ των εν δυνάμει απειλών για τη διεθνή νομιμότητα, ειρήνη και ασφάλεια. Στο πλαίσιο αυτό, ικανός αριθμός κρατών χρησιμοποιούν τα Α.Δ. ως εξέχον εργαλείο εξωτερικής πολιτικής, τόσο με πρωτοβουλίες που διαμορφώνουν την εικόνα τους ως πρωτοπόρων και υπερασπιστών των Α.Δ., όσο και ως μέσο πολιτικής πίεσης.

Ειδικότερες προκλήσεις εμφανίζονται στην προστασία διαφόρων ευπαθών ομάδων πληθυσμού, όπως τα παιδιά, οι γυναίκες, τα άτομα με αναπηρίες, οι αυτόχθονες, οι πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο, οι μετανάστες, οι μειονότητες. Τίθενται εξ άλλου, με έμφαση, τα ζητήματα του ρατσισμού, της μισαλλοδοξίας, της ανθρώπινης ασφάλειας, της τρομοκρατίας και της συμβατότητας του αντιτρομοκρατικού αγώνα με τα δικαιώματα του ανθρώπου, καθώς και το ζήτημα της αποκατάστασης των θυμάτων παραβιάσεων Α.Δ. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στα δικαιώματα αλληλεγγύης (ήτοι δικαίωμα στην ανάπτυξη, δικαίωμα στην απόλαυση της κοινής κληρονομιάς της ανθρωπότητας, δικαίωμα σε ένα υγιές περιβάλλον κ.α.).

Τα ανωτέρω εντάσσονται σε ένα διαρκώς εξελισσόμενο πλαίσιο θεσμών και διαδικασιών ελέγχου των υποχρεώσεων των κρατών, με δυσανάλογα όμως αποτελέσματα στο επίπεδο πρακτικής εφαρμογής. Η υλοποίηση των αποφάσεων των Ηνωμένων Εθνών και η συμμόρφωση των κ-μ σε αυτές έγκειται, σε μεγάλο βαθμό, στις πολιτικές επιλογές των κυβερνήσεών τους με αμφίβολα και πολλές φορές μη μετρήσιμα αποτελέσματα.

Γ. Πολιτική ΕΕ στον τομέα Α.Δ.


Σε επίπεδο EE, υπάρχει διαρκώς αυξανόμενο ενδιαφέρον για τον τομέα των Α.Δ., υπό το πρίσμα της αρχής της συστημικής προσέγγισης αυτών (mainstreaming), η οποία συνίσταται, κατά κύριο λόγο, στην ενσωμάτωσή τους στις εν στενή εννοία πολιτικές σχέσεις της Ένωσης (εξέταση θεμάτων Α.Δ. σε διάλογο EE με στρατηγικούς εταίρους, έλεγχος προόδου στον τομέα αυτό των υποψηφίων για ένταξη χωρών, Εκθέσεις Προόδου Ε. Επιτροπής κλπ).

Υπογραμμίζεται ότι το ενδιαφέρον της ΕΕ, όσο και των κ-μ, σχετικά με την κατάσταση των ΑΔ σε τρίτες χώρες, δεν έχει γεωγραφικό περιορισμό (π.χ. μόνο σε γειτονικές χώρες, ή πρώην αποικίες), αλλά εκτείνεται διεθνώς.

Δ. Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΣΑΔ)

Το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΣΑΔ) δημιουργήθηκε με απόφαση της ΓΣΗΕ το 2006, σε αντικατάσταση της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Η Ελλάδα υποστήριξε ενεργά τις προσπάθειες για τη δημιουργία ενός αποτελεσματικού ΣΑΔ, με αναβαθμισμένο καθεστώς, λειτουργικότητα και με  ουσιαστικές δομές. Τον Ιούνιο 2011 ολοκληρώθηκε η διαδικασία αναθεώρησης του ΣΑΔ, με υιοθέτηση σχετικής Απόφασης ΓΣΗΕ.

Το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΣΑΔ) αποτελεί διεθνές βήμα διαλόγου και συντονισμού της δραστηριότητας των οργάνων του ΟΗΕ σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, είναι επικουρικό όργανο της Γενικής Συνέλευσης και απαρτίζεται από 47 εκλεγμένα μέλη, κατανεμημένα σε πέντε γεωγραφικές ομάδες.

Θεωρώντας το ΣΑΔ ως κύριο εργαλείο για την αξιοπιστία και την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του συστήματος προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών, η Ελλάδα υπέβαλε την υποψηφιότητά της στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, για την χρονική περίοδο, 2019-2021.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στον νέο μηχανισμό UPR, ο οποίος τέθηκε σε λειτουργία τον Απρίλιο του 2008, και αποτελεί μια από τις βασικές δράσεις του ΣΑΔ για   ισότιμη αξιολόγηση των κρατών από άλλα κράτη του ΟΗΕ (peer review), σε ό,τι αφορά τις πρακτικές που τα κ-μ ακολουθούν ως προς την απόλαυση / προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, βάσει των διεθνών υποχρεώσεων και δεσμεύσεων.

Σημειώνεται ότι η Ελλάδα εξετάσθηκε επιτυχώς για τις επιδόσεις  της στον τομέα των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, στο πλαίσιο της Οικουμενικής Περιοδικής Αξιολόγησης των κ-μ ΟΗΕ (Universal Periodic Review), κατά την 11η Σύνοδο της οικείας Ομάδας Εργασίας του ΣΑΔ, στη Γενεύη, στις 9/5/2011. Η εν λόγω διαδικασία προβλέπει εξέταση κρατών από κράτη- μέλη του ΟΗΕ (peer review). Η επόμενη εξέταση της χώρας μας αναμένεται να πραγματοποιηθεί περί τα μέσα Μαϊου του 2016.

Δεδομένου ότι το ΣΑΔ θεωρείται ως το πλέον πολιτικοποιημένο όργανο, όπου γίνεται χρήση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων για την προώθηση πολιτικών και στρατηγικών ευρείας κλίμακας, η Ελλάδα δραστηριοποιείται ενεργά,  τόσο κατά τη διάρκεια των συνεδριάσεων του ΣΑΔ (3), όσο και κατά τις τρέχουσες εργασίες, καθώς θεωρείται ως  βήμα προβολής του αγώνα που δίνει, σήμερα, η χώρα μας, στην προστασία και προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.


(1). Η Ελλάδα έχει υπογράψει και κυρώσει: 1965 International Convention on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination, 1966 International Covenant on Civil and Political Rights (και τα Προαιρετικά Πρωτόκολλα), 1966 International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights, 1979 Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women (και τα Προαιρετικά Πρωτόκολλα), 1984 Convention against Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment (και το Προαιρετικό Πρωτόκολλο αυτής), 1989 Convention on the Rights of the Child (καθώς και τα 1ο και 2ο Προαιρετικά Πρωτόκολλα), 2006 Convention on the Rights of Persons with Disabilities (και το Προαιρετικό Πρωτόκολλο), 2014 International Convention for the Protection of All Persons from Enforced Disappearance . (2). Το ψήφισμα αποτέλεσε πρωτοβουλία της Αυστρίας και ομάδας κρατών ( core group) στην οποία συμμετείχε ενεργά και η χώρα μας.

(2). Το ψήφισμα αποτέλεσε πρωτοβουλία της Αυστρίας και ομάδας κρατών (core group) στην οποία συμμετείχε ενεργά και η χώρα μας.

(3). Το ΣΑΔ συνεδριάζει, τουλάχιστον,  τρεις φορές το χρόνο

Τελευταία ενημέρωση Δευτέρα, 18 Ιανουάριος 2016