Κυριακή, 26 Φεβρουαρίου 2017
greek english french

Καταπολέμηση Πειρατείας

Οι πειρατικές επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων απειλούν την ελεύθερη και απρόσκοπτη διεξαγωγή της διεθνούς ναυσιπλοΐας και του εμπορίου, τόσο στα ανοικτά των ακτών της Σομαλίας, όσο και στην περιοχή του Κόλπου της Γουϊνέας. Ενδεικτικά, σύμφωνα με έκθεση του οργανισμού “Oceans Beyond Piracy”, η ζημία της παγκόσμιας οικονομίας από το κόστος της πειρατείας στον Κόλπο της Γουινέας ανήλθε, κατά το έτος 2015, σε περίπου 720 εκατ.  δολ. ΗΠΑ.

Ιδιαίτερα βαρύ είναι, όμως, το κόστος της πειρατείας για τους ομήρους ναυτικούς που στερούνται, για μήνες, την ελευθερία τους ή ακόμη και την ίδια τους τη ζωή. Σε 54 περιστατικά πειρατείας στον Κόλπο της Γουινέας εντός του 2015, ο απολογισμός των θυμάτων ήταν 23 νεκροί, 19 τραυματίες και 44 απαγωγές.

Με την αντιμετώπιση του φαινομένου της πειρατείας, αλλά και των αιτών που το προκαλούν ασχολείται αριθμός διεθνών οργανισμών, με προεξάρχοντες τον ΟΗΕ και τον  Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (International Maritime Organisation, IMO).

Α. ΠΕΡΙΟΧΗ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΤΩΝ ΣΟΜΑΛΙΑΣ


Αντιδρώντας στην όξυνση της πειρατικής απειλής στα ανοικτά των ακτών της Σομαλίας, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ προχώρησε στη λήψη σειράς αποφάσεων (μεταξύ άλλων οι 1814/2008, 1816/2008, 1838/2008, 1846/2008, 2125/2013 και 2184/2014) για την αντιμετώπισή της, ενώ αρκετά κράτη, μεταξύ των οποίων οι ΗΠΑ, η Κίνα, η Ρωσία, η Ινδία και άλλες, απέστειλαν ναυτικές δυνάμεις.

Με την τελευταία απόφαση του με αριθμό 2246 (10 Νοεμβρίου 2015), το Συμβούλιο Ασφαλείας ανανέωσε τα μέτρα για την καταπολέμηση της πειρατείας.

Στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υιοθετήθηκε, κατά τη διάρκεια της ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ (Ιούνιος 2014), η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Ασφάλεια στη Θάλασσα (European Maritime Security Strategy), η οποία αποτελεί το πλαίσιο εντός του οποίου θα συντονίζονται και θα δρουν οι αρμόδιες εθνικές και ευρωπαϊκές αρχές με στόχους α) την εξασφάλιση μιας συνεκτικής ανάπτυξης των πολιτικών τους και μιας ευρωπαϊκής απάντησης στις απειλές και τους κινδύνους στον θαλάσσιο τομέα και β) την προστασία των στρατηγικών συμφερόντων της ΕΕ στη θάλασσα, καθώς και την εξεύρεση τρόπων υλοποίησής της. Μία από τις πτυχές της ανωτέρω Στρατηγικής αφορά και στην πειρατεία.

Στην περιοχή επιχειρούν το ΝΑΤΟ (ΝΑΤΟ Operation Ocean Shield) σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία έχει, επίσης, αναπτύξει ανάλογη δράση με την αποστολή EU NAVFOR Somalia – Operation Atalanta (προστασία ναυσιπλοΐας και αποτροπή). Επιπλέον, η ΕΕ στην προσπάθειά της να θεραπεύσει τα αίτια του φαινομένου και να επενδύσει στην απόκτηση από τις Αρχές της Σομαλίας ικανοτήτων διαχείρισης του προβλήματος, έχει αναπτύξει τις επιχειρήσεις EUTM Somalia (στρατιωτική εκπαίδευση) καθώς και την EUCAP Nestor (αποστολή ανάπτυξης περιφερειακών ικανοτήτων).

Το συντονισμό των δράσεων κατά της πειρατείας έχει αναλάβει η Ομάδα Επαφής για την Καταπολέμηση της Πειρατείας Ανοικτά των Ακτών της Σομαλίας (Contact Group on Piracy off the Coast of Somalia - CGPCS), η οποία συγκροτήθηκε με πρωτοβουλία των ΗΠΑ, βάσει αποφάσεως του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ (1851/2008) και συνεδρίασε για πρώτη φορά τον Ιανουάριο του 2009.

Παράλληλα, η διεθνής Ναυτιλία αναπροσαρμόζει, συνεχώς, τις ενέργειες της, ως προς τη λήψη μέτρων αυτοπροστασίας των πλοίων. Ο συναφής Οδηγός Βέλτιστων Πρακτικών Διαχείρισης (Best Management Practices Version 4 - BMP4) ανανεώθηκε για τελευταία φορά τον Δεκέμβριο του 2015.

Επί του παρόντος, η πειρατική δραστηριότητα στα ανοικτά της Σομαλίας βρίσκεται στο κατώτερο σημείο της από το 2006. Η ύφεση του φαινομένου αποδίδεται στην αποτελεσματική δράση της Ομάδας Επαφής CGPCS, στην εφαρμογή, από πλευράς των πληρωμάτων των πλοίων, των Βέλτιστων Πρακτικών Διαχείρισης (BMP) και στη γενίκευση του μέτρου της επιβίβασης ενόπλων ιδιωτικών φρουρών.

Παράλληλα, συνεχίζεται – με την ενεργό υποστήριξη της διεθνούς κοινότητας και περιφερειακών παραγόντων – η σταδιακή βελτίωση της προβληματικής κατάστασης επί του σομαλικού εδάφους, στους τομείς, κυρίως, της εθνικής συμφιλίωσης, της οικοδόμησης θεσμών και της εμπέδωσης της δημοκρατίας, με απώτερους στόχους την υιοθέτηση Ομοσπονδιακού Συντάγματος το 2015 και της διενέργειας εκλογών το 2016. Οι διεθνείς προσπάθειες στοχεύουν στην ανοικοδόμηση τοπικών ικανοτήτων και στην κατάλληλη υποστήριξη της Ομοσπονδιακής Κυβέρνησης της Σομαλίας, ώστε να ανακτήσει τον έλεγχο στην επικράτειά της.


Ελληνική συμμετοχή

Η Ελλάδα είναι ιδρυτικό μέλος της Ομάδας Επαφής και άσκησε την Προεδρία της, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2010. Επίσης, είχε αναλάβει τη διοίκηση της Επιχείρησης “Αtalanta” (Δεκέμβριος 2008 - Απρίλιος 2009), στην οποία συμμετείχε η φρεγάτα «Ύδρα», μέχρι τον Μάρτιο του 2012, καθώς και η φρεγάτα «Ψαρά» (Φεβρουάριος – Μάιος 2014).

Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη συνεργασία του Κέντρου Ναυτικής Αποτροπής του ΝΑΤΟ, στη Σούδα (ΚΕΝΑΠ- NATO Maritime Interidiction Operational Training Centre (ΝMIOTC) με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (ΙΜΟ), στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Djibouti Code of Conduct (DCoC), για παροχή εκπαίδευσης σε προσωπικό προερχόμενο από κράτη-μέλη του DCoC (Ιορδανία, Κένυα, Μαδαγασκάρη, Μαυρίκιος, Νησιά Κομορών, Νότια Αφρική, Τζιμπουτί, Σαουδική Αραβία, Σεϋχέλλες, Σομαλία και Υεμένη).

Σε επίπεδο εθνικής νομοθεσίας, οι ελληνικές Αρχές έχουν ασκήσει ποινικές διώξεις κατά ατόμων που κατέλαβαν πλοία υπό ελληνική σημαία. Ο Νόμος 4058/16.03.2012 ρυθμίζει το ζήτημα της παρουσίας ενόπλων ιδιωτικών φρουρών επί εμπορικών πλοίων.

Β. ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΟΛΠΟΥ ΓΟΥΙΝΕΑΣ

Η ύφεση του φαινομένου της πειρατείας στα ανοικτά της Σομαλίας συνέπεσε χρονικά με την έξαρση ιδιαίτερα βίαιων κρουσμάτων πειρατείας και ένοπλης ληστείας στην περιοχή του κόλπου της Γουινέας, στη Δυτική Αφρική: κατά τους εννέα πρώτους μήνες του 2013, το International Maritime Bureau κατέγραψε περισσότερες από 40 πειρατικές επιθέσεις, εκ των οποίων οι 7 εξελίχθηκαν σε καταλήψεις πλοίων, με 132 ναυτικούς ομήρους.

Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ μέσω των Αποφάσεων 2018 (2011) και 2039 (2012) προτρέπει τη διεθνή κοινότητα να υποστηρίξει έμπρακτα τα κράτη της περιοχής στην προσπάθειά τους να λάβουν μέτρα κατά της πειρατείας σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.

Μετά από πρόταση της Ελλάδας, ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (International Maritime Organization - IMO) υιοθέτησε το Δεκέμβριο του 2013 απόφαση σχετικά με την πρόληψη και την καταπολέμηση της πειρατείας, της ένοπλης ληστείας κατά πλοίων και της παράνομης θαλάσσιας δραστηριότητας στον Κόλπο της Γουινέας.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση υιοθέτησε το 2015 Σχέδιο Δράσης για τον Κόλπο της Γουινέας (EU Gulf of Guinea Action Plan 2015-2020) με το οποίο θα συνεισφέρει στην οικοδόμηση περιφερειακών και εθνικών δυνατοτήτων, στην εκπόνηση εθνικών ναυτιλιακών στρατηγικών και στη βελτίωση των δυνατοτήτων ναυτικής επέμβασης.

Τελευταία ενημέρωση Δευτέρα, 06 Φεβρουάριος 2017