Τετάρτη, 18 Ιανουαρίου 2017
greek english french
Αρχική arrow Εξωτερική Πολιτική arrow Παγκόσμια Ζητήματα arrow Περιβάλλον-Κλιματική Αλλαγή

Περιβάλλον-Κλιματική Αλλαγή

Η προσπάθεια που ξεκίνησε η διεθνής κοινότητα για την προστασία του περιβάλλοντος ήδη από τη δεκαετία του 1970, αναγνωρίζοντας την κοινή ευθύνη, συνεχίζεται, μέσω ενός συστήματος πολυμερών, περιφερειακών και διμερών συμφωνιών, με την εμβάθυνση και επέκταση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών. Η αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών προβλημάτων που ανακύπτουν όλο και πιο έντονα τα τελευταία χρόνια, έχει αποκτήσει σημαντικές διεθνείς διαστάσεις λόγω της πολυπλοκότητας και του διασυνοριακού χαρακτήρα τους.

Τα σημαντικότερα θέματα που απασχολούν τη διεθνή κοινότητα είναι η Βιώσιμη Ανάπτυξη, η Κλιματική Αλλαγή, η προστασία της Βιοποικιλότητας, η καταπολέμηση της Ερημοποίησης, η προστασία της Στιβάδας του Όζοντος, η αντιμετώπιση της Περιβαλλοντικής Ρύπανσης και η Διαχείριση των Υδάτων. Οι διεθνείς πολιτικές που αφορούν στο περιβάλλον διαμορφώνονται κυρίως στο πλαίσιο του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών με την υιοθέτηση πολυμερών Συμβάσεων. Μάλιστα, εκτός από περιβαλλοντικές, κοινωνικές και οικονομικές διαστάσεις, ορισμένα θέματα, όπως η κλιματική αλλαγή και η διαχείριση των υδάτων, έχουν προεκτάσεις και στον τομέα της διεθνούς ασφάλειας.

Στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών, η Βιώσιμη Ανάπτυξη συνιστά ένα, ιδιαίτερης σημασίας, θέμα που ενσωματώνει τρεις διαστάσεις: την περιβαλλοντική, την κοινωνική και την οικονομική. Για το θέμα αυτό πραγματοποιήθηκε στο Ρίο ντε Τζανέϊρο της Βραζιλίας, 20-22 Ιουνίου 2012, η Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη, «Rio+20». Η εν λόγω Διάσκεψη έλαβε χώρα είκοσι χρόνια μετά την πρώτη Διάσκεψη των ΗΕ για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη (Ρίο, 1992), η οποία οδήγησε στην υιοθέτηση της Agenda 21 και των Αρχών του Ρίο και δέκα χρόνια μετά τη Διάσκεψη των ΗΕ για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη (Γιοχάνεσμπουργκ, 2002) που οδήγησε στην υιοθέτηση του Προγράμματος Δράσης του Γιοχάνεσμπουργκ και του 15ετούς Προγράμματος Εργασιών της Επιτροπής Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ (2003-2017).


Οι βασικοί στόχοι της Διάσκεψης Ρίο+20 ήταν η εξασφάλιση της ανανεωμένης πολιτικής δέσμευσης για θέματα Βιώσιμης Ανάπτυξης, η αξιολόγηση της πραγματοποιηθείσας προόδου και η αντιμετώπιση νέων προκλήσεων. Η θεματολογία της κάλυψε κυρίως τους τομείς της «Πράσινης Οικονομίας, στο πλαίσιο της Βιώσιμης Ανάπτυξης και της Εξάλειψης της Φτώχειας (Green Economy in the context of Sustainable Development and Poverty Eradication)» καθώς και το «Θεσμικό Πλαίσιο για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη (Institutional Framework for Sustainable Development)». Η Διάσκεψη Κορυφής Rio+20 υιοθέτησε κείμενο με τίτλο «Το μέλλον που θέλουμε» (The future we want), μια βάση για τις μελλοντικές εργασίες σε όλα τα επίπεδα για την επίτευξη της βιώσιμης ανάπτυξης. Στο πλαίσιο της διαμόρφωσης μιας ενιαίας Αναπτυξιακής Ατζέντας για μετά το 2015 (Post-2015 Development Agenda) για την εξάλειψη της φτώχειας και τη βιώσιμη ανάπτυξη και δεδομένου ότι, το 2015 παρέρχονται οι Αναπτυξιακοί Στόχοι της Χιλιετίας (Millennium Development Goals, MDGs), τα Ηνωμένα Έθνη κλήθηκαν να διαμορφώσουν και να υιοθετήσουν τους νέους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (Sustainable Development Goals, SDGs).

Στη Σύνοδο Κορυφής για την Αειφόρο Ανάπτυξη των Ηνωμένων Εθνών, στις 25 Σεπτεμβρίου 2015, περισσότεροι από 150 ηγέτες ενέκριναν τη νέα «Ατζέντα 2030 για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη», συμπεριλαμβανομένων των νέων Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης. Οι 17 νέοι Στόχοι, γνωστοί ως Παγκόσμιοι Στόχοι, περιλαμβάνουν  τον τερματισμό της φτώχειας, της πείνας και της ανισότητας, την ανάληψη δράσης για την κλιματική αλλαγή και το περιβάλλον, τη βελτίωση της πρόσβασης σε υγεία και εκπαίδευση και την οικοδόμηση ισχυρών θεσμών και συνεργασιών. Οι Βιώσιμοι Αναπτυξιακοί Στόχοι έχουν μια πιο φιλόδοξη ατζέντα, στην οποία εντάσσονται η προσπάθεια να εξαλειφθεί, παρά να μειωθεί, η φτώχεια καθώς και πιο απαιτητικοί στόχοι για την υγεία, την εκπαίδευση και την ισότητα των φύλων.  Επίσης, οι στόχοι είναι καθολικοί, ισχύουν για όλες τις χώρες και όλους τους ανθρώπους. Η «Ατζέντα 2030 για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη» εισάγει νέα θέματα, όπως η κλιματική αλλαγή, η βιώσιμη κατανάλωση, η καινοτομία και η σημασία της ειρήνης και της δικαιοσύνης για όλους.

Η Κλιματική Αλλαγή αποτελεί μια παγκόσμια περιβαλλοντική και αναπτυξιακή πρόκληση, οι επιδράσεις της οποίας έχουν επιπτώσεις σε πολλούς τομείς. Για την αντιμετώπιση αυτής της παγκόσμιας πρόκλησης, στη Διάσκεψη των Η.Ε για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη (Ρίο, 1992),  υιοθετήθηκε η Σύμβαση-Πλαίσιο των Η.Ε. για την Κλιματική Αλλαγή (United Nations Framework Convention on Climate Change – UNFCCC). Η Σύμβαση που έχει ως στόχο τη σταθεροποίηση των συγκεντρώσεων των αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα σε επίπεδο που να αποτρέπει την επικίνδυνη ανθρωπογενή παρεμβολή στο κλιματικό σύστημα, υπογράφηκε από την Ελλάδα στις 12.6.1992 και τέθηκε σε εφαρμογή στις 2.11.1994. Στην 3η Διάσκεψη των Συμβαλλομένων Μερών της Σύμβασης (Κυότο, 1997), υιοθετήθηκε το «Πρωτόκολλο του Κυότο». Σ’ αυτό ορίστηκαν συγκεκριμένοι στόχοι συνολικής μειώσεως των εκπομπών έξι αερίων του θερμοκηπίου για ορισμένες ανεπτυγμένες χώρες, για την περίοδο 2008-2012. Το 2012, στη 18η Διάσκεψη των Η.Ε. για την Κλιματική Αλλαγή στην Ντόχα, εγκρίθηκε τροποποίηση σχετικά με τη δεύτερη δεσμευτική περίοδο του Πρωτοκόλλου του Κιότο για την περίοδο από το 2013 έως το 2020, οπότε αναμένεται να τεθεί σε ισχύ μια νέα παγκόσμια, νομικά δεσμευτική συμφωνία για την Κλιματική Αλλαγή με εφαρμογή από όλα τα Μέρη της Σύμβασης.

Έπειτα από πολλά χρόνια διεθνών διαπραγματεύσεων για μια νέα συμφωνία για την κλιματική αλλαγή, στην 21η Διάσκεψη των Η.Ε. για την Κλιματική Αλλαγή στο Παρίσι (30/11-11/12/2015), τα Mέλη της Σύμβασης-Πλαίσιο ενέκριναν μια νέα καθολική και νομικά δεσμευτική παγκόσμια συμφωνία για το κλίμα, τη «Συμφωνία του Παρισιού». Αυτή η φιλόδοξη και ισορροπημένη συμφωνία, που αποτελεί την πρώτη μείζονα πολυμερή συμφωνία του 21ου αιώνα, καθορίζει ένα παγκόσμιο σχέδιο δράσης με στόχο να περιοριστεί η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη σε επίπεδα πολύ μικρότερα από τους 2 °C, ώστε να αποφευχθούν οι επικίνδυνες κλιματικές αλλαγές.

Η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στις υπό εξέλιξη διεθνείς διαπραγματεύσεις για την Κλιματική Αλλαγή και στηρίζει τις φιλόδοξες προσπάθειες της Ε.Ε. να ηγηθεί του αγώνα για την αντιμετώπιση αυτού του φαινομένου.

Στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο 19-20/6/2003, στη Θεσσαλονίκη, συμφωνήθηκε να αναληφθεί πρωτοβουλία με στόχο την προώθηση της ένταξης του περιβάλλοντος στις εξωτερικές σχέσεις της ΕΕ με τη δημιουργία ενός άτυπου δικτύου αρμοδίων στελεχών των Υπουργείων Εξωτερικών των Κρατών Μελών, του «Δικτύου Πράσινης Διπλωματίας» (Green Diplomacy Network). Τα μέλη του δικτύου συγκαλούνταν ανά εξάμηνο από την εκάστοτε Προεδρία της ΕΕ (η πρώτη συνάντηση πραγματοποιήθηκε κατά την Ελληνική Προεδρία ΕΕ στην Αθήνα, 25.6.2003), ενώ από το 2012 το δίκτυο λειτουργεί στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης της ΕΕ (ΕΥΕΔ). Το Δίκτυο Πράσινης Διπλωματίας προωθεί τη συντονισμένη δράση για την επίτευξη των διεθνών στόχων της πολιτικής της ΕΕ για το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή και διευκολύνει την ανταλλαγή πληροφοριών και απόψεων για τα περιβαλλοντικά θέματα μεταξύ των Υπουργείων Εξωτερικών των Κρατών Μελών, καθώς και βέλτιστων πρακτικών σχετικά με την ενσωμάτωση των θεμάτων αυτών στην εξωτερική πολιτική.

Σχετικοί σύνδεσμοι:
-   sustainabledevelopment.un.org
-   www.unfccc.int
-   www.ypeka.gr

Τελευταία ενημέρωση Πέμπτη, 28 Ιανουάριος 2016