1. Γενικά
Ο Οργανισμός ΟΣΕΠ (BSEC-Black Sea Economic Co-operation) ξεκίνησε το 1992 ως άτυπη Διακυβερνητική «Οικονομική Συνεργασία του Ευξείνου Πόντου» και μετετράπη σε διεθνή οικονομικό οργανισμό την 1.5.1999, ημερομηνία κατά την οποία ετέθη σε ισχύ ο Χάρτης του Οργανισμού, που είχε υπογραφεί τον Ιούνιο 1998 στη Γιάλτα.
Στον Οργανισμό, έδρα του οποίου είναι η Κωνσταντινούπολη, μετέχουν 12 κράτη (Αλβανία, Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν, Βουλγαρία, Γεωργία, Ελλάδα, Μολδαβία, Ουκρανία, Ρουμανία, Ρωσική Ομοσπονδία, Σερβία και Τουρκία). Έντεκα από τα ανωτέρω Κράτη-Μέλη είναι ιδρυτικά, ενώ, μεταγενέστερα, το Συμβούλιο Υπουργών Εξωτερικών των Κ-Μ ΟΣΕΠ (Σύνοδος Ερεβάν, 18.4.2003), απεφάσισε τη διεύρυνση του Οργανισμού, ώστε να περιληφθούν η Σερβία και το Μαυροβούνιο, καθώς και η πΓΔΜ. Η κρατική Ένωση της Σερβίας και του Μαυροβουνίου προσεχώρησε στον Οργανισμό την 14.4.2004, σήμερα όμως μετέχει σε αυτόν μόνο η Σερβία ως διάδοχο κράτος της εν λόγω Κρατικής Ενώσεως.. Σε ό,τι αφορά την πΓΔΜ, σε εκτέλεση των συμφωνηθέντων στην προαναφερθείσα Σύνοδο του Συμβουλίου Υπουργών Εξωτερικών, απεστάλη πρόσκληση για την ολοκλήρωση της διαδικασίας προσχωρήσεώς της με τη διεθνώς αναγνωρισμένη ονομασία, στην οποία η πΓΔΜ δεν έχει, μέχρι στιγμής, ανταποκριθεί.
Καθεστώς παρατηρητού έχει εκχωρηθεί στις εξής χώρες: Αίγυπτο, Αυστρία, Γαλλία, Γερμανία, Η.Π.Α., Ισραήλ, Ιταλία, Κροατία, Λευκορωσία, Πολωνία, Σλοβακία, Τσεχική Δημοκρατία και Τυνησία, καθώς επίσης και στους διεθνείς οργανισμούς “Commission on the Protection of the Black Sea Against Pollution”, “Energy Charter Secretariat” και “International Black Sea Club” (μη διακυβερνητικό). Στην ειδική Σύνοδο του Συμβουλίου Υπουργών Εξωτερικών, που έλαβε χώρα στην Κων/πολη, στις 25.6.2007, καθεστώς παρατηρητού (και εταίρου διαλόγου – sectoral dialogue partnership) εκχωρήθηκε στην Ευρ. Επιτροπή, σηματοδοτώντας τη νέα εποχή συνεργασίας μεταξύ ΟΣΕΠ-Ε.Ε. Περαιτέρω, καθεστώς εταιρικού διαλόγου (sectoral dialogue partnership) κατέχουν το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιορδανία, το Ιράν, το Μαυροβούνιο και η Ουγγαρία, καθώς και η Επιτροπή Δουνάβεως.
2. Θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας
Ο ΟΣΕΠ λειτουργεί με κανόνες διαδικασίας που προβλέπουν, αναλόγως του θέματος, συγκεκριμένες πλειοψηφίες, αν και καταβάλλεται προσπάθεια οι αποφάσεις του Οργανισμού να λαμβάνονται με ομοφωνία. Διαθέτει σχετικά ευέλικτη δομή λειτουργίας που περιλαμβάνει:
α) τη διακυβερνητική συνεργασία, η οποία συντονίζεται από την ανά εξάμηνο Προεδρία, που αναλαμβάνεται από τα Κ-Μ κατά αλφαβητική σειρά (η επόμενη Προεδρία της χώρας μας θα διαρκέσει από 1.11.2010 έως 30.4.2011) και περιλαμβάνει τακτικές και έκτακτες συνόδους των Συμβουλίων Υπουργών Εξωτερικών-ΣΥΕ, συνεδριάσεις της Επιτροπής Υψηλών Αξιωματούχων-ΕΥΑ και συναντήσεις των τομεακών Ομάδων Εργασίας. Για το χρονικό διάστημα 1.5.2009-31.10.2009 η Προεδρία ασκείται από το Αζερμπαϊτζάν. Η επόμενη Προεδρία θα αναληφθεί από τη Βουλγαρία (1.11.2009-30.4.2010),
β) τη διακοινοβουλευτική συνεργασία, η οποία συντονίζεται από την Κοινοβουλευτική Συνέλευση της ΟΣΕΠ με βασικά όργανα τη Γενική Συνέλευση, τη Διαρκή Επιτροπή, το Προεδρείο και τις επιμέρους επιτροπές. Την Προεδρία της ασκούν εκ περιτροπής τα Κ-Μ, ενώ την τρέχουσα περίοδο, αυτή ασκείται από τη Ρουμανία (1.1.2009 - 30.6.2009). Την επόμενη Προεδρία αναλαμβάνει η Ρωσία (1.7.2009 – 31-12.2009),
γ) την επιχειρηματική συνεργασία, η οποία συντονίζεται από το Επιχειρηματικό Συμβούλιο του ΟΣΕΠ, με έδρα την Κωνσταντινούπολη, αντικατοπτρίζοντας τη σημασία που αποδίδει ο Οργανισμός στην επέκταση της επιχειρηματικής συνεργασίας και στη βελτίωση του οικονομικού περιβάλλοντος,
δ) την Τράπεζα Εμπορίου και Αναπτύξεως του Ευξείνου Πόντου, που αποτελεί τον χρηματοδοτικό μηχανισμό του Οργανισμού, με έδρα τη Θεσσαλονίκη και
ε) το Διεθνές Κέντρο Μελετών Ευξείνου Πόντου (ΔΙΚΕΜΕΠ), με έδρα την Αθήνα. Θεωρείται το de facto “think-tank” του Οργανισμού και καλύπτει τη συνεργασία μεταξύ επιστημονικών και ακαδημαϊκών κύκλων των Κ-Μ του ΟΣΕΠ, καθώς και με άλλα συναφή διεθνή ιδρύματα και οργανισμούς.
Στο επίπεδο της διακυβερνητικής συνεργασίας, η δραστηριότητα του Οργανισμού υποστηρίζεται διοικητικά από τη Μόνιμη Διεθνή Γραμματεία του Οργανισμού (ΜΔΓ-PERMIS), που εδρεύει στην Κωνσταντινούπολη. Από 1ης Μαΐου 2006 τη θέση του Γενικού Γραμματέα της ΜΔΓ κατέχει ο Πρέσβυς κ. Λ. Χρυσανθόπουλος, η θητεία του οποίου ανανεώθηκε για 3 έτη (1.5.2009-30.4.2012) από τη Σύνοδο του ΣΥΕ (Ερεβάν, 16.4.2009).
3. Δραστηριότητα
Η διακυβερνητική συνεργασία στο πλαίσιο του ΟΣΕΠ εστιάζεται κυρίως στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών και επικοινωνιών, του εμπορίου και της οικονομικής αναπτύξεως, των τραπεζικών και χρηματοπιστωτικών θεμάτων, της χρηστής διακυβερνήσεως και θεσμικής ανανεώσεως, της καταπολεμήσεως του οργανωμένου εγκλήματος, της προστασίας του περιβάλλοντος, της γεωργίας, της συνεργασίας στα θέματα υγείας, της συνδρομής σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, της έρευνας και τεχνολογίας, της εκπαιδεύσεως, του τουρισμού, του πολιτισμού, της διευκολύνσεως μεταφοράς προϊόντων και της απλοποιήσεως των τελωνειακών διατυπώσεων, της ανταλλαγής στατιστικών στοιχείων, καθώς και της προωθήσεως των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Η συνεργασία στους προαναφερθέντες τομείς προωθείται μέσω θεματικών Ομάδων Εργασίας, στις οποίες τα Κ-Μ μετέχουν μέσω των αρμοδίων υπηρεσιών ή φορέων τους.
Το Ταμείο Αναπτύξεως Προγραμμάτων (ΤΑΠ-PDF) του Οργανισμού, το οποίο λειτουργεί με την υποστήριξη της Διεθνούς Γραμματείας του Οργανισμού, αποτελεί ένα πολύτιμο εργαλείο αναπτύξεως της περιφερειακής οικονομικής συνεργασίας, παρέχοντας τη δυνατότητα χρηματοδοτήσεως φορέων του δημοσίου και ιδιωτικού τομέα των Κ-Μ για την εκπόνηση προ-μελετών σκοπιμότητας προγραμμάτων αναπτυξιακού χαρακτήρα.
Το Ελληνικό Αναπτυξιακό Ταμείο ΟΣΕΠ (BSEC-Hellenic Development Fund) ιδρύθηκε το 2008 σε εφαρμογή της δεσμεύσεως του Κ. Πρωθυπουργού και της Κας Υπουργού Εξωτερικών κατά τη Σύνοδο Κορυφής των Αρχηγών Κρατών και Κυβερνήσεων των Κ-Μ του Οργανισμού ΟΣΕΠ και την προηγηθείσα έκτακτη Σύνοδο του Συμβουλίου Υπουργών Εξωτερικών (Κωνσταντινούπολη 26.6.2007). Το Ταμείο χρηματοδοτείται αποκλειστικά από την Ελλάδα και σκοπός του είναι να αποτελέσει έναν ευέλικτο μηχανισμό υλοποιήσεως προγραμμάτων περιφερειακής αναπτυξιακής συνεργασίας που θα χρηματοδοτεί προγράμματα βασιζόμενο στους στόχους της ελληνικής αναπτυξιακής πολιτικής, τα καταστατικά και λοιπά επίσημα κείμενα του Οργανισμού ΟΣΕΠ, καθώς και το πλαίσιο κατευθυντήριων γραμμών της Επιτροπής Αναπτυξιακής Βοήθειας του Ο.Ο.Σ.Α.
4. Σχέσεις ΟΣΕΠ με Ε.Ε.
Η Ανακοίνωση της Επιτροπής υπό τον τίτλο “Black Sea Synergy-A New Regional Cooperation Initiative” [COM(2007)160 final], καθώς και η εκχώρηση του καθεστώτος παρατηρητού στην Ευρ. Επιτροπή, αποτελούν τη δικαίωση υπερδεκαετών προσπαθειών για την προσέγγιση του Οργανισμού με την Ε.Ε. Σημαντικό βήμα στην προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των δύο Οργανισμών απετέλεσε η Σύνοδος των Υπουργών Εξωτερικών των Κ-Μ της Ε.Ε. και των χωρών του Ευξείνου Πόντου για την έναρξη εφαρμογής της ανωτέρω πρωτοβουλίας περιφερειακής συνεργασίας που πραγματοποιήθηκε στο Κίεβο, στις 14.2.2008. Στη σύνοδο αυτή υιοθετήθηκε «Κοινό Ανακοινωθέν» των Υπουργών Εξωτερικών, με το οποίο αναγνωρίζεται ο σημαντικός ρόλος του Οργανισμού ΟΣΕΠ και εκφράζεται η βούληση των συμμετεχόντων για στενότερη συνεργασία σε πλήθος τομέων προτεραιότητας, όπως η ανάπτυξη των υποδομών μεταφορών και ενέργειας και η προστασία του περιβάλλοντος. Η εφαρμογή της «Συνέργειας για τον Εύξεινο Πόντο» προωθείται συντονισμένα εντός της Ε.Ε. από τη Βουλγαρία, την Ελλάδα και τη Ρουμανία, μέσω των υπό διαμόρφωση Τομεακών Εταιρικών Σχέσεων στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών και του περιβάλλοντος.
5. Σχέσεις ΟΣΕΠ με ΟΟΣΑ και λοιπούς Οργανισμούς
Ο Οργανισμός έχει συμβατικές σχέσεις με τον ΟΟΣΑ (για την υλοποίηση του προγράμματος “Black Sea and Central Asia Economic Outlook”, το οποίο συγχρηματοδοτείται από Ελλάδα, Ρουμανία και Τουρκία), καθώς και με άλλους περιφερειακούς οργανισμούς και πρωτοβουλίες, όπως ο Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ), ο Διεθνής Οργανισμός για τη Μετανάστευση, η Διακυβερνητική Επιτροπή TRACECA (Transport Corridor Europe, Caucasus, Asia) κ. άλ. Επισημαίνεται ότι η χώρα μας – συνδυάζοντας, μόνη αυτή, την ιδιότητα του Κ-Μ του Οργανισμού και του μέλους της Επιτροπής Αναπτυξιακής Βοήθειας (DAC) του ΟΟΣΑ – επέτυχε, στις 11.6.2007, την αναγνώριση του ΟΣΕΠ ως Οργανισμού - λήπτη Επίσημης Αναπτυξιακής Βοήθειας (ODA), σε ποσοστό 78% επί των συνολικών εισφορών. Με τον τρόπο αυτό, ανοίγει ο δρόμος για την χρηματοδότηση του Οργανισμού από διεθνείς δωρητές - μέλη της DAC.
6. Μεγάλα προγράμματα Οργανισμού ΟΣΕΠ: Οδικός Δακτύλιος Ευξείνου Πόντου και επέκταση των Θαλασσίων Διαδρόμων στον Εύξεινο Πόντο
Η μετατροπή του Οργανισμού σε «Οργανισμό Προγραμμάτων» απετέλεσε επί σειρά ετών διακηρυγμένο στόχο του. Η υπογραφή, στις 19.4.2007, στο Βελιγράδι, δύο Μνημονίων για την κατασκευή του Οδικού Δακτυλίου Ευξείνου Πόντου και για την Επέκταση των Θαλασσίων Διαδρόμων στον Εύξεινο Πόντο, σηματοδότησε την είσοδο του Οργανισμού σε μια νέα δημιουργική περίοδο υλοποιήσεως των προαναφερθέντων στόχων. Η ανάπτυξη των δύο αυτών φιλόδοξων και αλληλοσυμπληρούμενων προγραμμάτων, κατά τις προσεχείς δεκαετίες, προσδίδει ένα όραμα στον Οργανισμό και του παρέχει τη δυνατότητα να εμβαθύνει τη συνεργασία του με την Ευρ. Ένωση και τους Διεθνείς Χρηματοδοτικούς Οργανισμούς.
Τελευταία ενημέρωση: Ιούνιος 2009