Δευτέρα, 9 Δεκεμβρίου 2019
greek english french
Αρχική arrow Επικαιρότητα arrow Συναντήσεις - Δράσεις - Συμμετοχές arrow Χαιρετισμός Γ. Γραμματέα Δημόσιας Διπλωματίας και Θρησκευτικών Υποθέσεων, Κ. Αλεξανδρή, στο Συνέδριο «Η Θρησκεία στον Σύγχρονο Κόσμο: Προκλήσεις και Προοπτικές για τον Διάλογο και την Ειρήνη» (Αθήνα, 11.11.2019)

Χαιρετισμός Γ. Γραμματέα Δημόσιας Διπλωματίας και Θρησκευτικών Υποθέσεων, Κ. Αλεξανδρή, στο Συνέδριο «Η Θρησκεία στον Σύγχρονο Κόσμο: Προκλήσεις και Προοπτικές για τον Διάλογο και την Ειρήνη» (Αθήνα, 11.11.2019)

Δευτέρα, 11 Νοεμβρίου 2019

«Εκ μέρους της Κυβερνήσεως και προσωπικά του Πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, εκφράζω θερμές ευχαριστίες για την πρόσκληση στο σημερινό συνέδριο.

Κυρίες και κύριοι,

Θυμάμαι ακόμα με συγκίνηση τις διαλέξεις του αείμνηστου Πρέσβεως Βύρωνος Θεοδωρόπουλου, του “Νέστορα” της σύγχρονης ελληνικής διπλωματίας, στη Διπλωματική Ακαδημία, ο οποίος συνήθιζε να επαναλαμβάνει τη συμβουλή του Ταλλεϋράνδου στους νεαρούς διπλωμάτες του: «αποφεύγετε τον υπερβολικό ζήλο». Ο Πρέσβης Θεοδωρόπουλος τόνιζε ακόμα ότι στη διπλωματία, όπως άλλωστε και στη ζωή, τα περισσότερα πράγματα είναι αποχρώσεις και όχι «άσπρο-μαύρο». Γράφει δε στο βιβλίο του «Αποχρώσεις στη διεθνή ζωή»:

«Η διεθνής ζωή εκτυλίσσεται μεν σε μεγάλη κλίμακα, διαμορφώνεται όμως από πολλά μικρά στοιχεία. Το καθένα από αυτά έχει το δικό του χρώμα, σχήμα, κίνηση. Ακόμη και όποιος παθητικά παρατηρεί το τοπίο αυτό πρέπει να έχει όραση ικανή να διακρίνει την πολυχρωμία. Όποιος έχει ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση των διεθνών πραγμάτων πρέπει να είναι σε πολύ μεγαλύτερο μέτρο ικανός όχι μόνο να ξεχωρίζει τις αποχρώσεις, αλλά και να τις χρησιμοποιεί όπως και όταν πρέπει. Η αχρωματοψία και ο δαλτονισμός είναι επικίνδυνα φαινόμενα στη διεθνή ζωή

Στον εντοπισμό των αποχρώσεων αυτών έρχεται να συμβάλλει η θρησκευτική διπλωματία. Και τούτο διότι η θρησκεία, πέρα από την αυστηρά θεολογική και μεταφυσική της διάσταση, αποτελεί παράλληλα έναν κώδικα αρχών, αξιών, συμπεριφορών. Το να γνωρίζει λοιπόν κανείς τις θρησκευτικές ιδιαιτερότητες και ευαισθησίες, ως στοιχείο της κουλτούρας ενός λαού, τον βοηθά να αντιλαμβάνεται και να εξηγεί καλύτερα αποφάσεις, αντανακλαστικά και αντιδράσεις που η παραδοσιακή, αυστηρά πολιτική, διπλωματία δυσκολεύεται να εξηγήσει ή και να προβλέψει. Με άλλα λόγια, η θρησκευτική διπλωματία ενισχύει στις διεθνείς σχέσεις την ενσυναίσθηση. Αποτελεί έτσι εργαλείο κατανόησης και προσέγγισης.

Για τον λόγο αυτό, ιδιαίτερα μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου και ακόμα περισσότερο μετά την 11η Σεπτεμβρίου, παρατηρείται ένα όλο και μεγαλύτερο ενδιαφέρον της διεθνούς πολιτικής σκηνής για θέματα θρησκευτικής υφής. Η σπουδαιότητα της θρησκευτικής διπλωματίας τόσο ως μέσου πρόληψης όσο και ως μέσου επίλυσης διαφορών έχει γίνει αντιληπτή σε διεθνές επίπεδο. Γι’ αυτό και όλο και πιο συχνά, αποτελούν αντικείμενο διακρατικών συναντήσεων, διμερών και πολυμερών, ζητήματα που άπτονται της προστασίας θρησκευτικών ελευθεριών, του ρόλου της θρησκείας, της συμβολής και δημιουργίας συνθηκών διαλόγου μεταξύ των θρησκειών, της ανάγκης προστασίας δοκιμαζομένων θρησκευτικών κοινοτήτων κλπ.

Εδώ θα ήθελα να υπογραμμίσω επίσης ότι όσο η κατανόηση θρησκευτικών ιδιαιτεροτήτων είναι ωφέλιμη, άλλο τόσο βλαπτική είναι η “θρησκειοποίηση” πολιτικών συνήθως διαφορών, καθώς αυτή οδηγεί σε δογματοποίηση και κατ’ επέκταση σε δαιμονοποίηση της άλλης πλευράς. Σε ένα τέτοιο σκηνικό, το περιθώριο πλέον εξεύρεσης κοινού εδάφους είναι αδύνατον.

Ο Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας Αναστάσιος, στο βιβλίο του «Παγκοσμιότητα και Ορθοδοξία», δεν διστάζει να αναφέρει ότι «οι θρησκείες υπήρξαν συχνά παράγοντες φοβερών συγκρούσεων και αγεφύρωτων διαιρέσεων, δημιούργησαν στεγανά σύνολα και ανέστειλαν την πορεία προς την αρμονική συμβίωση». Κι εδώ έρχεται να ταιριάξει η πρώτη συμβουλή του Πρέσβη Θεοδωρόπουλου, «pas trop de zele». Ο υπερβολικός ζήλος τυφλώνει. Ρόλος λοιπόν της θρησκευτικής διπλωματίας είναι επίσης, στο μέτρο που της αναλογεί, να εντοπίζει τις αποχρώσεις εκείνες που δίνουν διέξοδο στον εγκλωβισμό στη λογική του «άσπρου-μαύρου».

Κυρίες και Κύριοι,

Είμαι στην ευχάριστη θέση να πω ότι στον τομέα της θρησκευτικής διπλωματίας, η Ελλάδα υπήρξε πρωτοπόρος. Από τη σύσταση του σύγχρονου ελληνικού κράτους, δηλαδή πολύ πριν γίνει ευρύτερα αντιληπτή η σημασία της θρησκευτικής διπλωματίας, η Ελληνική Πολιτεία παρακολουθεί αδιάλειπτα τα θέματα αυτά. Και τούτο οφείλεται σε λόγους ιστορικούς, πολιτικούς και γεωγραφικούς. Αναφέρω τους βασικότερους εξ αυτών: Το βαθύ αποτύπωμα της Ορθοδοξίας στην ελληνική κουλτούρα, ως ζώσα παράδοση. Η επιρροή της βυζαντινής παράδοσης και η συνέχεια στον χρόνο του γένους των Ρωμαίων, όπως αντανακλάται μέχρι τις μέρες μας στη λειτουργία των πρεσβυγενών -ελληνορθόδοξων όπως και επισήμως ονομάζονται- Πατριαρχείων. Ο κεντρικός  ρόλος της Εκκλησίας στη ζωή των Ελλήνων της Διασποράς. Η γεωγραφική θέση της χώρας σε ένα σταυροδρόμι ηπείρων, πολιτισμών και θρησκειών. Η επί αιώνες συμβίωση με πληθυσμούς με διαφορετικό θρησκευτικό και πολιτισμικό υπόβαθρο. Όλα τα παραπάνω στοιχεία καθιστούν μάλλον αυτόματη και αυτονόητη την ενεργό ενασχόληση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής με τις θρησκευτικές υποθέσεις.

Έχοντας λοιπόν μια συσσωρευμένη εμπειρία, η Ελλάδα είναι σε θέση να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο σε συναφή θέματα που απασχολούν τόσο την περιοχή μας, όπως η προστασία των δοκιμαζόμενων σήμερα χριστιανικών κοινοτήτων στη Μέση Ανατολή, όσο και τη διεθνή κοινότητα εν γένει, όπως ο θρησκευτικός φονταμενταλισμός και η τρομοκρατία. Για τα ζητήματα αυτά έχουν αναπτυχθεί και αναπτύσσονται διάφορες διεθνείς πρωτοβουλίες. Ωστόσο, η προστιθέμενη αξία του εν προκειμένω ρόλου της χώρας μας στη θεματική αυτή έγκειται στο γεγονός ότι το ενδιαφέρον μας δεν είναι εφήμερο και περιστασιακό, δεν έχει –για τους πληθυσμούς της περιοχής- αρνητικό ιστορικό πρόσημο. Αντιθέτως είναι γνήσιο και διαρκές, διότι ακριβώς είμαστε κομμάτι της περιοχής αυτής και συνεπώς οι υποθέσεις αυτές μας αφορούν άμεσα. Είναι άμεσα συνυφασμένες με τη δική μας ασφάλεια και ευημερία.

Κυρίες και κύριοι,

Αρκεί να δει κανείς τη θεματική των εισηγήσεων του διήμερου Συνεδρίου σας για να κατανοήσει την πολυπλοκότητα και το εύρος των θεμάτων που άπτονται της θρησκευτικής διπλωματίας.

Θα ήθελα λοιπόν, κλείνοντας, να ευχηθώ κάθε επιτυχία στις εργασίες του συνεδρίου σας.»