Παρασκευή, 22 Μαρτίου 2019
greek english french
Αρχική arrow Εξωτερική Πολιτική arrow Η Ελλάδα στην ΕΕ arrow Ευρωπαϊκός Χώρος Δικαιοσύνης, Ελευθερίας και Ασφάλειας

Ευρωπαϊκός Χώρος Δικαιοσύνης, Ελευθερίας και Ασφάλειας

Ένας από τους στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) είναι η δημιουργία χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης (ΧΕΑΔ). Ο ΧΕΑΔ βασίζεται στο άρθρο 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) και στο άρθρο 67 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι πολίτες μπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερα σε αυτόν τον χώρο χωρίς εσωτερικά σύνορα. Ο ΧΕΑΔ προβλέπει επίσης μέτρα σχετικά με τους ελέγχους στα εξωτερικά σύνορα, το άσυλο και τη μετανάστευση, καθώς και αναφορικά με την πρόληψη και καταπολέμηση του εγκλήματος.

Η πολιτική και η νομοθεσία σύμφωνα με την πολιτική της ΕΕ για την ελευθερία και την ασφάλεια εμπερικλείουν ένα ευρύ φάσμα σημαντικών θεμάτων που συμπεριλαμβάνουν:

- την ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών σε όλη την ΕΕ χωρίς ελέγχους στα εσωτερικά σύνορα - συμφωνία Σένγκεν

- μια κοινή πολιτική για το άσυλο και τη μετανάστευση

- μεθοριακούς ελέγχους στα εξωτερικά σύνορα σε βάση αλληλεγγύης μεταξύ των χωρών της ΕΕ καθώς και δικαιοσύνης απέναντι στους πολίτες τρίτων χωρών.

Η ΕΕ στοχεύει στη διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας για τους πολίτες της. Επιδιώκει την επίτευξη του εν λόγω στόχου μέσα από μέτρα πρόληψης του εγκλήματος, του ρατσισμού και της ξενοφοβίας, καθώς και από μέτρα προώθησης του συντονισμού και της συνεργασίας μεταξύ της αστυνομίας (Europol) και των δικαστικών αρχών (Eurojust).

Στην αστυνομική συνεργασία της ΕΕ συμμετέχουν οι αρμόδιες αρχές των χωρών της ΕΕ, όπως οι αστυνομικές δυνάμεις, τα τελωνεία και άλλες υπηρεσίες ειδικευμένες σε τομείς όπως η πρόληψη, η εξακρίβωση ή η διερεύνηση του εγκλήματος.

Τον Μάρτιο του 2014 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε ανακοίνωση με τίτλο «Το θεματολόγιο της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης για το 2020 - Ενίσχυση της εμπιστοσύνης, της κινητικότητας και της ανάπτυξης εντός της Ένωσης».

Η Συμφωνία ή Συνθήκη του Σένγκεν υπεγράφη στις 14 Ιουνίου 1985 ανάμεσα σε πέντε κράτη μέλη των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΕΚ) (Βέλγιο, Γερμανία, Γαλλία, Λουξεμβούργο και Ολλανδία) και είχε ως στόχο την προοδευτική κατάργηση των ελέγχων στα κοινά σύνορα, την καθιέρωση της ελεύθερης κυκλοφορίας για όλα τα πρόσωπα, υπηκόους των κρατών που υπέγραψαν τη Συμφωνία, καθώς και την αστυνομική και δικαστική συνεργασία.

Η Ελλάδα υπέγραψε Πρωτόκολλο και Συμφωνία προσχώρησης το 1992. Η Συνθήκη του Σένγκεν, η Σύμβαση Εφαρμογής της Συνθήκης του Σένγκεν και τα Πρωτόκολλα και οι Συμφωνίες προσχώρησης των νέων κρατών (μεταξύ 1990 και 1996) κυρώθηκαν από τη Βουλή των Ελλήνων με το Νόμο 2514/1997.

https://ec.europa.eu/home-affairs/sites/homeaffairs/files/e-library/docs/schengen_brochure/schengen_brochure_dr3111126_en.pdf


Συμβολή της Ελληνικής Προεδρίας του α' εξαμήνου 2014 στη μελλοντική εξέλιξη του τομέα Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων

Η Συνθήκη της Λισαβόνας επέφερε σημαντικές αλλαγές στον Χώρο Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης. Η εξέλιξη του Χώρου εξετάζεται υπό το φως του Άρθρου 68 της Συνθήκης της ΕΕ, το οποίο προβλέπει ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα καθορίσει τις στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές για τον νομοθετικό και επιχειρησιακό σχεδιασμό σε αυτόν τον τομέα.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 27ης-28ης Ιουνίου 2013 κάλεσε, στα Συμπεράσματά του, τις μελλοντικές Προεδρίες να ξεκινήσουν την συζήτηση για τις μελλοντικές στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές στον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, με καταληκτική ημερομηνία τη Σύνοδο Ιουνίου 2014. Η Ελληνική Προεδρία το πρώτο εξάμηνο του 2014 συνέχισε τον διάλογο επί του θέματος στην άτυπη Υπουργική συνάντηση των Αθηνών, 23-24 Ιανουαρίου και στο Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων του Μαρτίου 2014.

Κατά τη διάρκεια της ελληνικής Προεδρίας αναδείχθηκε η προστασία των ευρωπαϊκών συνόρων και η διαχείριση των μεταναστευτικών ροών ως ευρωπαϊκό ζήτημα ασφαλείας για το σύνολο της Ευρώπης. Στο πεδίο της διαχείρισης των συνόρων και της μετανάστευσης, το οποίο παρουσιάζει μεγάλες προκλήσεις όχι μόνο για το Νότο, αλλά και για όλη την Ε.Ε., όπως αποδεικνύουν οι πρόσφατες εξελίξεις, σημειώθηκαν τα εξής βήματα κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Προεδρίας:

- Αναθεωρήθηκε η λίστα των χωρών, για τους υπηκόους των οποίων υπάρχει υποχρέωση θεώρησης προκειμένου να εισέλθουν στην Ε.Ε. Με τον τρόπο αυτό, επιτράπηκε σε πολίτες περίπου 20 χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Μολδαβίας, να ταξιδέψουν στην Ε.Ε. χωρίς θεώρηση.

- Υιοθετήθηκε η Οδηγία για τις προϋποθέσεις εισόδου και διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών στο πλαίσιο ενδοεπιχειρησιακών μεταθέσεων.

- Υιοθετήθηκε ο Κανονισμός για τον οργανισμό FRONTEX (European Agency for the Management of Operational Cooperation at the External Borders).

Κορυφαία επιτυχία της Ελληνικής Προεδρίας υπήρξε η διαμόρφωση του κειμένου που υιοθετήθηκε ομόφωνα από τους Υπουργούς Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων, ως η βάση των προτάσεων του Προέδρου του Ευρ. Συμβουλίου για τον καθορισμό των Στρατηγικών Κατευθυντήριων Γραμμών για τον νομοθετικό και επιχειρησιακό σχεδιασμό στον τομέα Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων (Post-Stockholm). Το νέο κείμενο:

- Επανατοποθέτησε στο επίκεντρο την αρχή της αλληλεγγύης, εξειδικεύοντάς την πρακτικά στους τομείς του ασύλου, της διαχείρισης συνόρων και μεταναστευτικών ροών.

- Ενέταξε τη μετανάστευση στο πλαίσιο της εξωτερικής πολιτικής της Ένωσης, διασυνδέοντάς την με την αναπτυξιακή συνεργασία και τη συνεργασία με τρίτες χώρες.

- Εισήγαγε την αρχή της θετικής αιρεσιμότητας στη συνεργασία της ΕΕ με τρίτες χώρες, ενώ συνδύασε την ανάπτυξη αποτελεσματικών πολιτικών επιστροφής με την πολιτική θεωρήσεων και επανεισδοχής, εξέλιξη κομβικής σημασίας για τον τρόπο θεώρησης και αντιμετώπισης του μεταναστευτικού.

Με τον τρόπο αυτό, κατεδείχθη ότι η διαχείριση του μεταναστευτικού δεν αποτελεί πρόβλημα των χωρών του νότου της Ευρώπης, αλλά ευρωπαϊκό πρόβλημα ασφάλειας συνόρων με επιπτώσεις στην κοινωνική συνοχή των ευρωπαϊκών κρατών.

Τελευταία ενημέρωση Τρίτη, 27 Μαρτίου 2018