Παρασκευή, 22 Μαρτίου 2019
greek english french
Αρχική arrow Εξωτερική Πολιτική arrow Η Ελλάδα στην ΕΕ arrow Εξωτερικές Σχέσεις - Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας

Εξωτερικές Σχέσεις - Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας

Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας – Νότια Διάσταση

Η Νότια Διάσταση αποτελεί τον δεύτερο πυλώνα της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας και επικεντρώνεται στις σχέσεις της ΕΕ με 10 μεσογειακούς εταίρους (Αίγυπτο, Αλγερία, Ιορδανία, Ισραήλ, Λίβανο, Λιβύη, Μαρόκο, Συρία, Τυνησία και  Παλαιστινιακή Αρχή). Η εν λόγω πολιτική της ΕΕ καθιερώθηκε το 2004 και αναθεωρήθηκε το 2011 και το 2015. Διέπεται από τις αρχές της Αιρεσιμότητας -δηλ. διασύνδεσης των σχέσεων με την πρόοδο των Νοτίων Εταίρων στην προώθηση των μεταρρυθμίσεων και την εμπέδωση των δημοκρατικών θεσμών- και της Διαφοροποίησης, ήτοι, κάθε Εταίρος κρίνεται με βάση τις επιδόσεις του.

Η προσέγγιση της Ε.Ε. με τις μεσογειακές χώρες εταίρους έχει διττό, διμερή και πολυμερή χαρακτήρα. Σε διμερές επίπεδο, η Νότια Διάσταση της ΕΠΓ εξειδικεύεται μέσω ενός πλέγματος Συμφωνιών Σύνδεσης, όπου κομβική σημασία έχουν ακόμη τα Σχέδια Δράσης με τα οποία καθορίζονται οι βραχυπρόθεσμες και μεσοπρόθεσμες προτεραιότητες στο πεδίο των πολιτικών και οικονομικών μεταρρυθμίσεων. Σε πολυμερές επίπεδο, η Νότια Διάσταση της ΕΠΓ εμπλουτίζεται με την Ένωση για τη Μεσόγειο (ΕγΜ), η οποία το 2008 διαδέχθηκε τη Διαδικασία της Βαρκελώνης.

Το 2011, στον απόηχο των εξελίξεων της «Αραβικής Άνοιξης», η ΕΠΓ αναθεωρήθηκε. Βασική μεθοδολογική καινοτομία αποτέλεσε  η έκδοση, με ευθύνη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ), Ετήσιων Εκθέσεων Προόδου, στις οποίες καταγράφεται και αξιολογείται η πορεία προσέγγισης κάθε χώρας εταίρου με την ΕΕ. Επισημαίνεται ότι η χορήγηση αρωγής εκ μέρους της ΕΕ γίνεται σύμφωνα με τις ιδιαίτερες ανάγκες, τις προτεραιότητες και την πρόοδο που επιδεικνύει ο κάθε νότιος εταίρος, ενώ προωθείται ιδιαίτερα η επιβράβευση, στο ανωτέρω πλαίσιο, των εταίρων εκείνων, που προβαίνουν σε δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις.

Οι εξελίξεις που έλαβαν χώρα κατά τα τελευταία χρόνια στις χώρες της Γειτονίας της ΕΕ, οδήγησαν σε  μία εκ νέου αναθεώρηση της ΕΠΓ. H αναθεώρηση ολοκληρώθηκε με την έκδοση Κοινής Ανακοίνωσης της ΕΥΕΔ. και της Επιτροπής (18.11.2015), αφού προηγήθηκε ευρύτατη δημόσια διαβούλευση. Βασικά σημεία της αναθεωρημένης ΕΠΓ αποτελούν η έμφαση στην εξατομικευμένη προσέγγιση (“tailor-made approach”) των χωρών εταίρων της Γειτονίας και η δημιουργία μίας διάστασης ασφάλειας.

Ειδικότερα, η δημιουργία μίας διάστασης ασφάλειας στο πλαίσιο της ΕΠΓ ανοίγει το δρόμο για την κατά περίπτωση ανάπτυξη συνεργειών μεταξύ της ΕΠΓ και της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας / Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας της ΕΕ (Κ.Ε.Π.Π.Α. / Κ.Π.Α.Α.), με στόχο την αντιμετώπιση των κρίσεων που σοβούν στη Γειτονία.

Η οικονομική ανάπτυξη, η στήριξη της νεολαίας, ιδίως μέσω της εκπαίδευσης και της απασχόλησης,  η εταιρική σχέση με την κοινωνία των πολιτών, η μετανάστευση – κινητικότητα και η ενέργεια συγκαταλέγονται στους τομείς προτεραιότητας που καθορίζει η αναθεωρημένη ΕΠΓ. Η Ελλάδα μετείχε ενεργά στη σχετική συζήτηση, καθώς τη χώρα μας συνδέουν παραδοσιακοί δεσμοί με τις χώρες της Β. Αφρικής και Μ. Ανατολής, ένα στοιχείο που διευκολύνει την κατανόηση των συνθηκών, καθώς και τη διατήρηση διαύλων επικοινωνίας με τους περιφερειακούς δρώντες.

Στο πλαίσιο των διεργασιών για την  αναθεώρηση της ΕΠΓ που ξεκίνησαν το 2011, η χώρα μας είχε υποβάλει  σχετικές προτάσεις  μαζί με  τις Ισπανία, Πορτογαλία, Κύπρο, Μάλτα, Γαλλία, Σλοβενία. Οι εν λόγω προτάσεις  διαπνέονταν  από την ιδέα ότι η ΕΠΓ δεν αποτελεί μία στατική κατασκευή αλλά αντίθετα ένα διαρκώς εξελισσόμενο πλαίσιο. Συνεπώς, υπογραμμίστηκε  η σημασία των εξελίξεων στις χώρες της Γειτονίας, οι οποίες έχουν άμεσο αντίκτυπο στον ευρωπαϊκό χώρο, μεταξύ άλλων, σε κοινωνικά, οικονομικά και περιβαλλοντικά ζητήματα.

Επίσης, στο πλαίσιο της αναθεωρημένης ΕΠΓ επιφυλάσσεται ένας ιδιαίτερος ρόλος στην Ένωση για τη Μεσόγειο, ως παράγοντα πολυμερούς  διπλωματίας που θα μπορούσε να αναζωογονήσει την περιφερειακή συνεργασία στην περιοχή.

Λόγω της μοναδικής θέσης της σε ένα γεωγραφικό και πολιτιστικό σταυροδρόμι μεταξύ Βορρά και Νότου, Ανατολής και Δύσης, η Ελλάδα αποτελεί πυλώνα σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή και, ως εκ τούτου, έχει την ικανότητα και την πολιτική βούληση να αναλάβει ενεργό ρόλο στη γειτονία της. Στο πλαίσιο αυτό, αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη Ν. Διάσταση της ΕΠΓ και ενθαρρύνει σταθερά τις μεσογειακές χώρες εταίρους να εντείνουν τις προσπάθειές τους προς την κατεύθυνση της εδραίωσης της δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων και της κοινωνικο-οικονομικής ανάπτυξης, αξιοποιώντας πλήρως όλα τα εργαλεία που παρέχει η ΕΠΓ. Στο ίδιο πνεύμα, η χώρα μας υποστηρίζει τις συνέργειες μεταξύ της Ένωσης για την Μεσόγειο και άλλων περιφερειακών πρωτοβουλιών, όπου συζητούνται ζητήματα της Μεσογείου.

Σημαντική συμβολή προς την κατεύθυνση αυτή αποτελεί η θεσμοθέτηση από το 2016 της Υπουργικής Διάσκεψης για την Ασφάλεια και τη Σταθερότητα, σε ετήσια βάση στη Ρόδο, μετά από πρωτοβουλία του Έλληνα Υπουργού Εξωτερικών κ. Νίκου Κοτζιά, με τη συμμετοχή κρατών μελών και υποψήφιων χωρών προς ένταξη στην ΕΕ, καθώς και  χωρών της περιοχής της Μέσης Ανατολής και Βορείου Αφρικής. Η πρωτοβουλία αυτή αποσκοπεί στην ενίσχυση του διαλόγου και της συνεργασίας μεταξύ των χωρών της Ανατολικής Μεσογείου και των γειτονικών τους κρατών, με ανάπτυξη μιας θετικής ατζέντας, καθώς και, ευρύτερα, στην αντιμετώπιση των κοινών προκλήσεων που απειλούν τη σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής, όπως οι συγκρούσεις, η τρομοκρατία, η ριζοσπαστικοποίηση και η προσφυγική κρίση. Οι συμμετέχουσες χώρες έχουν συμφωνήσει να αναπτύξουν συνέργειες στους τομείς της οικονομίας, των μεταφορών, της ενέργειας, του πολιτισμού, της εκπαίδευσης, της δραστηριοποίησης των νέων και της καταπολέμησης της διαφθοράς, θεματικές παρεμφερείς με εκείνες της EγΜ. Επίσης, έχει συσταθεί Επιτροπή με αντικείμενο να διερευνήσει και να υλοποιήσει προγράμματα που αποσκοπούν στην καταπολέμηση του βίαιου εξτρεμισμού και την προώθηση της ειρηνικής συνύπαρξης. Η Επιτροπή αυτή προτίθεται να αναλάβει κοινές πρωτοβουλίες, με στόχο ομάδες νέων που είναι κατεξοχήν ευάλωτες στο κήρυγμα μίσους και εξτρεμισμού.

Ομοίως, στο πλαίσιο των προσπαθειών που στοχεύουν στην διευκόλυνση του συντονισμού και της συνεργασίας μεταξύ των Μεσογειακών κ-μ της ΕΕ, πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα, στις 9 Σεπτεμβρίου 2016,   με πρωτοβουλία του Έλληνα Πρωθυπουργού κ. Αλέξη Τσίπρα, Σύνοδος Κορυφής των Αρχηγών Κρατών και Κυβερνήσεων των επτά μεσογειακών κ-μ Ε.Ε (Ελλάδα, Ιταλία, Μάλτα, Κύπρος, Ισπανία, Γαλλία, Πορτογαλία). Σύμφωνα με τη Διακήρυξη της Συνόδου, το κοινό Ευρωπαϊκό όραμα χρειάζεται να οικοδομηθεί πάνω στην πολιτική σταθερότητα, η οποία δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς ευκαιρίες για όλους, ειδικά για τη νεολαία, που διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο για το μέλλον της ευρω-μεσογειακής περιοχής. Συνεπώς, καθίσταται  ζωτικής σημασίας η από κοινού αντιμετώπιση των προκλήσεων που απορρέουν από έναν κόσμο πολύπλευρων αλληλεπιδράσεων και αλληλεξαρτήσεων.

Περαιτέρω, η Ελλάδα από κοινού με τη Γαλλία και την Ιταλία συμμετέχει, από το 2015, στο Κέντρο Μεσογειακής Ολοκλήρωσης (Center for Mediterranean Integration / CMI). Πρόκειται για διεθνή φορέα, που εδρεύει στη Μασσαλία και με την οικονομική υποστήριξη, μεταξύ άλλων, της Παγκόσμιας Τράπεζας εκπονεί προγράμματα με στόχο τη Μεσογειακή ολοκλήρωση και την άμβλυνση των οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων στις δύο ακτές της Μεσογείου.





Τελευταία ενημέρωση Τετάρτη, 29 Αυγούστου 2018