Πέμπτη, 13 Δεκεμβρίου 2018
greek english french

Συμβούλιο της Ευρώπης (ΣτΕ)

Συμβούλιο της ΕυρώπηςΣυμβούλιο της Ευρώπης  Το Συμβούλιο της Ευρώπης (ΣτΕ) εδρεύει στο Στρασβούργο και είναι ο παλαιότερος ευρωπαϊκός πολιτικός οργανισμός. Αποτελεί τον κορυφαίο ευρωπαϊκό οργανισμό με αποστολή την επεξεργασία και υιοθέτηση κανόνων και προτύπων  και την παρακολούθηση  τήρησής των, επί τη βάσει κοινών αξιών Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Δημοκρατίας, και Κράτους Δικαίου. Κορυφαίο νομικό κείμενο όπου εδράζονται αυτές οι αξίες αποτελεί η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου – ΕΣΔΑ (European Convention of Human Rights-ECHR), την οποία συνυπογράφουν τα 47 κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων τα  28 κ-μ της ΕΕ. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) επιβλέπει την εφαρμογή των προνοιών της ΕΣΔΑ στα κράτη-μέλη του ΣτΕ.

Το Συμβούλιο της Ευρώπης ιδρύθηκε το 1949 (Συνθήκη Λονδίνου, 5.5.1949, ιδρυτικά μέλη: Βρετανία, Γερμανία, Γαλλία, Βέλγιο, Ιταλία) με στόχο την «επίτευξη στενότερης ενότητας μεταξύ των μελών του, ώστε να διαφυλαχθούν και να προωθηθούν τα κοινά ιδεώδη και οι αρχές και να ευνοηθεί η οικονομική πρόοδός τους». Σήμερα αριθμεί 47 μέλη, ενώ καθεστώς παρατηρητή έχει παραχωρηθεί στην Αγία Έδρα, τις ΗΠΑ, την Ιαπωνία, τον Καναδά, και το Μεξικό. Το Ισραήλ, ο Καναδάς και το Μεξικό παρίστανται ως παρατηρητές στις εργασίες της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου. Κύριος στόχος του Συμβουλίου της Ευρώπης είναι η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και του κράτους δικαίου στα κράτη μέλη του.

Μέχρι σήμερα, το Συμβούλιο της Ευρώπης έχει επιτύχει την υιοθέτηση μεγάλου αριθμού  νομικά δεσμευτικών Ευρωπαϊκών Συμβάσεων, οι οποίες αποτελούν την βάση της μεταρρύθμισης και  εναρμόνισης νομοθεσιών των κρατών μελών σε σειρά θεμάτων όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα, η καταπολέμηση των βασανιστηρίων, η καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος,  η προστασία των δεδομένων, η πολιτιστική συνεργασία και άλλοι τομείς.  Έχει συμβάλει επίσης στην επεξεργασία κατευθυντήριων γραμμών πολιτικής σε θέματα νομικής φύσης, υγείας, παιδείας, πολιτισμού, αθλητισμού κλπ.

Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων – Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ)

Αναμφίβολα η πλέον σημαντική συνεισφορά του Συμβουλίου της Ευρώπης στον τομέα της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων  είναι η Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, η οποία υιοθετήθηκε το 1950 και ετέθη σε ισχύ το 1953. Η Σύμβαση κατοχυρώνει σειρά ανθρωπίνων δικαιωμάτων που τα κράτη μέλη είναι υποχρεωμένα να εγγυηθούν εντός της επικράτειάς τους.

Επιφορτισμένο με την διασφάλιση του σεβασμού των υποχρεώσεων των κρατών μελών που απορρέουν από την Σύμβαση, είναι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Πρόκειται για τον πρώτο σε διεθνές επίπεδο δικαστικό μηχανισμό προστασίας ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Υφίσταται εν προκειμένω δυνατότητα τόσο διακρατικής όσο και ατομικής προσφυγής, μετά την εξάντληση των εσωτερικών ενδίκων μέσων.

To Δικαστήριο, θα μπορούσε να λεχθεί, έχει «πέσει θύμα της επιτυχίας του», αφού ετησίως κατατίθενται σε αυτό περίπου 50.000 προσφυγές. Το 2017 κατατέθηκαν 63.350 προσφυγές, παρουσιάζοντας αύξηση 19%, ενώ εκκρεμούν 56.250 υποθέσεις. Προς βελτίωση της κατάστασης, βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία  μεταρρύθμισης  λειτουργίας του ΕΔΔΑ, εντός του πλαισίου που έχει θέσει η  Συνδιάσκεψη του Μπράιτον 2012.Βασικές πλευρές της μεταρρύθμισης έχουν αντικείμενο τη λήψη μέτρων εκ μέρους των κρατών προς αποτελεσματικότερη εφαρμογή της ΕΣΔΑ,  την ενίσχυση της αρχής της επικουρικότητας του ΕΔΑΔ και την εισαγωγή νέων κριτηρίων του παραδεκτού των προσφυγών.

Η Επιτροπή Υπουργών επιμελείται της πιστής εφαρμογής και εκτελέσεως των αποφάσεων του ΕΔΑΔ εκ μέρους των κρατών μελών. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων εδρεύει στο Στρασβούργο.

Το 1999 συνεστήθη ο θεσμός του Επιτρόπου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης, του οποίου η δράση είναι πλήρως αυτόνομη. Στην Εντολή του Επιτρόπου περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, η παροχή βοήθειας στα κράτη - μέλη για την τήρηση των πρoτύπων προστασίας των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΣτΕ και η επισήμανση πιθανών νομοθετικών και εφαρμοστικών αδυναμιών σχετικών με τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Στο πλαίσιο της Εντολής του πραγματοποιεί επισκέψεις στα κράτη – μέλη. Τελευταία επίσκεψη του Επιτρόπου στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο 2016 (βλέπε παρακάτω).

Εν εξελίξει ευρίσκεται, από το 2010, η διαδικασία μεταρρυθμίσεως του Οργανισμού, η οποία αποτελεί πρωτοβουλία του  Γενικού Γραμματέα κ. Jagland. Η μεταρρύθμιση αποβλέπει στον εξορθολογισμό της λειτουργίας του, στην αναβάθμιση της πολιτικής Γειτονίας του Οργανισμού, αλλά και στην ενίσχυση  της παρακολούθησης, εκ μέρους των ελεγκτικών μηχανισμών του,  της τηρήσεως των υποχρεώσεων των κρατών–μελών. Η Ελλάδα υποστηρίζει την όλη μεταρρυθμιστική προσπάθεια, θεωρώντας, πάντως, ότι ο ισχύων ελεγκτικός μηχανισμός του ΣτΕ είναι επαρκής και δεν χρειάζεται επέκτασή του. Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπ’ όψη η δημοσιονομική παράμετρος των όποιων θεσμικών μεταρρυθμίσεων.

Τον Ιούνιο, κατά την διάρκεια της τρίτης συνόδου, έτους 2014, της Ολομέλειας της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης, επανεξελέγη  Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού ο Νορβηγός κ. Thorbjørn Jagland.

Ελλάδα και Συμβούλιο της Ευρώπης

Η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στις θεσμικές διαδικασίες του Συμβουλίου της Ευρώπης, ενώ παράλληλα δραστηριοποιείται και με εθελοντικές συμμετοχές σε προγράμματά του. Αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στον ρόλο του Συμβουλίου της Ευρώπης, καθώς ο βασικός του στόχος, της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και του κράτους δικαίου αποτελεί την βάση για την διεθνή ειρήνη, την δημοκρατική σταθερότητα στην Ευρώπη και την συνεργασία των λαών της.

Ειδικότερα, καθ’ όσον αφορά την εξέλιξη των σχέσεων και την συνεργασία Ελλάδας – ΣτΕ, σημειώνονται τα ακόλουθα:

Ο Γενικός Γραμματέας του ΣτΕ, κ. Thorbjørn Jagland (Νορβηγός), πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη στην Αθήνα, 24-30 Μαΐου 2016 και συμμετείχε σε διεθνή διάσκεψη για το προσφυγικό-μεταναστευτικό στο Ναύπλιο, όπου εξήρε το έργο της ελληνικής πλευράς, παρά τους περιορισμένους πόρους και την ασφυκτική πίεση. Τον Απρίλιο 2016, με επιστολή του προς τον Υπουργό Εργασίας, γνωστοποίησε την ετοιμότητα του Συμβουλίου για την παροχή τεχνογνωσίας στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη, τον οποίο η χώρα μας επικύρωσε αρχές 2016, με καθυστέρηση σχεδόν δύο δεκαετιών.

Ο Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης κ. P. Agramunt και ad hoc κλιμάκιο της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης επισκέφθηκαν την Ελλάδα, 30.5-1.6.2016, με κύριο αντικείμενο το προσφυγικό-μεταναστευτικό ζήτημα, επαινώντας τη χώρα μας για τις μέχρι τώρα προσπάθειές της.

Ο Ειδικός Εκπρόσωπος του ΓΓ για πρόσφυγες και μετανάστες, Πρέσβης κ. Tomas Boček, επισκέφθηκε Ελλάδα δύο φορές, 7-10 Μαρτίου και 11-13 Ιουλίου 2016. Κατά την εδώ παραμονή του, συναντήθηκε με σειρά αρμόδιων Υπουργών και επισκέφθηκε κέντρα υποδοχής και φιλοξενίας, αποδίδοντας εύσημα σε Ελληνικές αρχές και πολίτες και τονίζοντας την ανάγκη επίδειξης αλληλεγγύης από πλευράς ΕΕ και κ-μ. Επισημοποιήθηκε έτσι η τεχνική συνεργασία Ελλάδας-ΣτΕ στο προσφυγικό-μεταναστευτικό στη βάση δέσμης 19 θεματικών συνεργασίας, σε θέματα όπως προστασία ασυνόδευτων ανηλίκων, εκπαίδευση δικαστών (μελών επιτροπών προσφυγών), επίσπευση απονομής διοικητικής δικαιοσύνης κ.α.

Όσον αφορά τη μεταναστευτική/ προσφυγική κρίση, σημειώνεται ότι η χώρα μας αναδεικνύει σταθερά εντός του ΣτΕ τις διαστάσεις και τη σοβαρότητα των προβλημάτων που έχουν προκαλέσει οι πρωτοφανείς, κατά τα τελευταία έτη, μεταναστευτικές και προσφυγικές ροές προς την Ευρώπη. Επιδίωξή μας είναι η μεγαλύτερη δυνατή ευαισθητοποίηση του Οργανισμού, ώστε να συνδράμει με τεχνογνωσία, ιδίως στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, για μία συλλογική και σε πανευρωπαϊκό επίπεδο αντιμετώπιση του φαινομένου. H Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου υπέβαλε επιτυχώς αίτημα στην CEB – Αναπτυξιακή Τράπεζα του ΣτΕ (και ειδικότερα στο νεοσύστατο «Ταμείο Μεταναστών και Προσφύγων») για δάνειο €2εκ., με σκοπό τη συγχρηματοδότηση υποδομών φιλοξενίας για αιτούντες άσυλο.

Ο Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων κ. Nils Muiznieks πραγματοποίησε επίσκεψη στην Ελλάδα, 4-8 Ιουλίου 2016με βασικό σκοπό την εξέταση θεμάτων ρατσισμού, ξενοφοβίας, υπηρεσιών υγείας (ιδίως ψυχικής) αλλά και του πολύ σημαντικού ζητήματος της επίδρασης των προγραμμάτων λιτότητας στα ανθρώπινα δικαιώματα. Η επίσκεψη αυτή έθεσε τις βάσεις για μια πιο πρακτική συνεργασία Ελλάδος – ΣτΕ στα ανωτέρω ζητήματα, ενώ ίδιος ο Επίτροπος σημείωσε ότι οι περισσότερες από τις συστάσεις του του Φεβρουαρίου 2013έχουν υλοποιηθεί από τη χώρα μας.

Στο πλαίσιο τακτικών γύρων αξιολόγησης των κ-μ του Οργανισμού και σχετικών επισκέψεων Επιτροπών του ΣτΕ, επισκέφθηκε δύο φορές τη χώρα μας (Απρίλιο και Ιούλιο 2016) Αντιπροσωπεία της Επιτροπής κατά των Βασανιστηρίων (CPT-European Committee for the Prevention of Torture and Inhuman or Degrading Treatment or Punishment), προκειμένου να εξετάσει την απόλαυση των δικαιωμάτων προσφύγων και μεταναστών που τελούν υπό καθεστώς περιορισμού της ελευθερίας τους. Η αξιολόγηση της επίσκεψης καταγράφηκε σε σχετική Έκθεση, η οποία και δόθηκε στην ελληνική πλευρά για την υποβολή σχολίων, προκειμένου να δημοσιευθεί.

Τέλος, ο Πρωθυπουργός, κ. Α. Τσίπρας, συμμετείχε ως κύριος ομιλητής στη θερινή σύνοδο της Ολομέλειας της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης (22 Ιουλίου 2016), όπου είχε συναντήσεις με τον Πρόεδρο της ΚΣ, τον ΓΓ του ΣτΕ και τον Πρόεδρο του Ευρ. Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας, κ. Προκόπης Παυλόπουλος, πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη στο ΣτΕ κατά την εαρινή Σύνοδο της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης (Απρίλιος 2017) όπου είχε συναντήσεις με τον Γενικό Γραμματέα, τον Πρόεδρο της ΚΣ, τον Πρόεδρο του ΕΔΔΑ, την Πρόεδρο του Κογκρέσου Τοπικών και Περιφερειακών Αρχών και τον Επίτροπο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ενώ απηύθυνε ομιλία στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση, δίνοντας έμφαση στη σημασία της Αντιπροσωπευτικής Δημοκρατίας.

Στις 24.2.2015 δημοσιεύθηκε, μαζί με τις ελληνικές παρατηρήσεις, η Έκθεση της ECRI (European Committee against Racism and Intolerance), βάσει συμπερασμάτων επίσκεψης Αντιπροσωπείας της Επιτροπής στις 10 - 14.3.2014.

Με απόφαση από 28.8.2015 του Υπουργού Εξωτερικών κ. Ν. Κοτζιά, ορίσθηκε η κα Μαρία Ντανιέλλα Μαρούδα, Επίκουρη Καθηγήτρια Διεθνούς Δικαίου Παντείου Πανεπιστημίου, ως μέλος της ECRI, κατόπιν παραίτησης του Καθηγητή κ. Σ. Περράκη, ο οποίος ανέλαβε στις 4.9.2015 καθήκοντα Μον. Αντιπροσώπου της Ελλάδος στο ΣτΕ.

Στις 13 Ιανουαρίου 2016 η ΜΚΟ «Αγκαλιά» βραβεύτηκε από το ΣτΕ με το βραβείο Raoul Wallenberg Prize για την άμεση ανταπόκριση και περίθαλψη χιλιάδων προσφύγων στο νησί της Λέσβου, ανεξαρτήτου καταγωγής ή θρησκείας, ενώ ανανεώθηκε η θητεία της Ελλάδας στο πενταμελές Προεδρείου του Κέντρου Βορρά-Νότου του ΣτΕ.

Στις 30 Ιουνίου 2016 βραβεύθηκε με το βραβείο «Βορρά – Νότου» στο Κοινοβούλιο της Πορτογαλίας η ΜΚΟ «Μετάδραση» για την προσφορά της για την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των αξιών του Συμβουλίου και της αλληλεγγύης μεταξύ των χωρών του Βορρά και Νότου της Ευρώπης. Είναι η πρώτη φορά που υπήρξε η ελληνική υποψηφιότητα για το βραβείο, παρά την από εικοσαετίας συνεχή συμμετοχή της Ελλάδας στο Κέντρο Βορρά-Νότου του ΣτΕ.

Στις 15 – 16 Σεπτεμβρίου 2016 πραγματοποιήθηκε στο Στρασβούργο η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη των Προέδρων των Εθνικών Κοινοβουλίων με συμμετοχή του Προέδρου της Ελληνικής Βουλής κ. Ν. Βούτση. Η Διάσκεψη εστίασε στον ρόλο των Κοινοβουλίων στην μεταναστευτική και προσφυγική κρίση, στη σχέση των Κοινοβουλίων με το ΣτΕ για την προώθηση του κράτους δικαίου, τη δημοκρατία και την προστασία των Α.Δ. και στην κινητοποίηση των εθνικών Κοινοβουλίων ενάντια στο μίσος. Πρόεδρος Κοινοβουλίου ΣτΕ τόνισε αδήριτη ανάγκη όπως εθνικά Κοινοβούλια δραστηριοποιηθούν προς ενίσχυση του διαλόγου, της ανεκτικότητας, της αλληλεγγύης και της ενσωμάτωσης.

Στις 22 Νοεμβρίου 2016 ξεκίνησε το πρόγραμμα JUSTROM με σκοπό την ενίσχυση της πρόσβασης των γυναικών Ρομά στη Δικαιοσύνη και την προστασία των δικαιωμάτων τους, με τη δημιουργία δύο νομικών κλινικών σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.

Η Ελλάδα επικύρωσε στις 25 Ιανουάριου 2017 την Σύμβαση για το έγκλημα στον κυβερνοχώρο του Συμβουλίου της Ευρώπης και το Πρωτόκολλο που τη συνοδεύει και γίνεται έτσι η 52η χώρα που εντάσσεται στο σύστημα της (42 χώρες-μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης και 10 χώρες εκτός Συμβουλίου). Η Ελλάδα επικυρώνει ένα από τα πιο σημαντικά κείμενα του Συμβουλίου της Ευρώπης, που αφορά στο κυβερνοέγκλημα την πρώτη διεθνή Συνθήκη για τα ποινικά αδικήματα που διαπράττονται μέσω του Διαδικτύου ή άλλων πληροφοριακών δικτύων και ειδικότερα αυτών που σχετίζονται με τα πνευματικά δικαιώματα, τις ηλεκτρονικές απάτες, την παιδική πορνογραφία και την ασφάλεια των δικτύων.

Στις 2 Μαρτίου 2017 η Ελλάδα επικύρωσε τα Πρωτόκολλα 15 και 16 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, που αφορούν την κατοχύρωση της αρχής της επικουρικότητας και την δυνατότητα γνωμοδότησης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου σε θέματα αρχών σχετικά με την ερμηνεία ή την εφαρμογή των δικαιωμάτων και ελευθεριών που περιλαμβάνει η Σύμβαση ή τα πρωτόκολλα, στο πλαίσιο υπόθεσης που εκκρεμεί ενώπιον των ανωτάτων δικαστηρίων των κρατών μελών.

Στο πλαίσιο των εργασιών της 127ης Συνόδου της Επιτροπής Υπουργών υπογράφηκε από τις πρώτες έξι χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, η Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για τα αδικήματα που σχετίζονται με τα πολιτιστικά αγαθά, γνωστή ως Σύμβαση της Λευκωσίας.

Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα στοιχεία, την 01.01.2018 εκκρεμούσαν 722 προσφυγές κατά της Ελλάδας, έναντι 698 στις 31.01.2017 και 784 στις 01.10.2016. Οι περισσότερες αφορούν την παραβίαση του δικαιώματος σε αποτελεσματική θεραπεία και υπέρβαση του ευλόγου χρόνου της δίκης (πρόβλημα «συστημικό», όπως το έχει χαρακτηρίσει το ΕΔΔΑ). Άλλες αφορούν: Παράνομη μετανάστευση – Πρόσφυγες – Άσυλο, Άσκηση βίας από όργανα Σωμάτων Ασφαλείας, Σωματεία Μουσουλμανικής Μειονότητας, συνθήκες κράτησης σε φυλακές και σε εγκαταστάσεις Αστυνομίας κτλ. Η χώρα μας κατατάσσεται στη 16η θέση (από 14η το 2015), μεταξύ των 47 κ-μ ΣτΕ από άποψη εκκρεμών σε βάρος της προσφυγών.

Ο συνολικός αριθμός καταδικαστικών για τη χώρα μας αποφάσεων ανέρχεται σε 422 (από 337 το 2016, 457 το 2015, 585 το 2014 και 728 το 2013), ενώ οι φιλικοί διακανονισμοί έφτασαν τους 115 (από 146 το 2016).

Επιπρόσθετα, με το νόμο 4443/2016 προβλέπεται η σύσταση συλλογικού συμβουλευτικού οργάνου υπό την ονομασία «Εθνικός Μηχανισμός Εποπτείας της Εφαρμογής των Αποφάσεων του ΕΔΔΑ», με στόχο την εποπτεία της εφαρμογής των αποφάσεων του ΕΔΔΑ και της εναρμόνισης της εθνικής νομοθεσίας και της διοικητικής πρακτικής με αυτές, καθώς και την συμβολή στην προώθηση και διάχυση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και της νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στη Δημόσια Διοίκηση, τη Δικαιοσύνη και την Κοινωνία των Πολιτών.

Τέλος, με βάση τις τελευταίες στατιστικές του Συμβουλίου της Ευρώπης (Council of Europe Annual Penal Statistics - SPACE) σχετικά με τον αριθμό φυλακισμένων και την κατάσταση στα σωφρονιστικά ιδρύματα, η Ελλάδα κατέχει την πρώτη θέση σε ποσοστό αποσυμφόρησης των φυλακών κατά 18,8% , παρουσιάζοντας εμφανώς βελτιωμένη θέση σε σχέση με προηγούμενα έτη.

Τελευταία ενημέρωση Παρασκευή, 09 Φεβρουαρίου 2018