Πρωτοβουλία Τριών Θαλασσών (Π3Θ)

Η Πρωτοβουλία Τριών Θαλασσών (Π3Θ) είναι άτυπη διακυβερνητική πλατφόρμα, με ιδρυτικά μέλη την Πολωνία και την Κροατία, η οποία, μετά την ένταξη της χώρας μας (βλ. παρακάτω), συγκεντρώνει 13 χώρες της ΕΕ, μεταξύ Βαλτικής, Μαύρης Θάλασσας, Αδριατικής και Αιγαίου Πελάγους. Στην Πρωτοβουλία συμμετέχουν, ως «στρατηγικοί εταίροι» και οι Γερμανία, ΗΠΑ και Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι κανόνες και επιδιώξεις της Π3Θ είναι πολιτικές και περιγράφονται και αποτυπώνονται στις εκάστοτε Διακηρύξεις των Συνόδων Κορυφής, που πραγματοποιούνται άπαξ ετησίως, στη χώρα η οποία ασκεί την Προεδρία της Πρωτοβουλίας. Η πρώτη Σύνοδος Κορυφής πραγματοποιήθηκε, το 2016, στο Ντουμπρόβνικ της Κροατίας.

Αποστολή της Π3Θ είναι η προώθηση υλοποίησης έργων διασυνδεσιμότητας, μέσω επενδύσεων σε έργα αναβάθμισης των διασυνοριακών υποδομών, στους τομείς ενέργειας, μεταφορών και ψηφιακής επικοινωνίας, μεταξύ των 13 μελών της Πρωτοβουλίας. Απώτερος στόχος είναι η  γεφύρωση των αναπτυξιακών διαφορών μεταξύ των ισχυρότερων και των ασθενέστερων οικονομιών της ΕΕ, ειδικότερα μεταξύ των κρατών-μελών στην ανατολική πτέρυγα της ΕΕ.

Ο κατάλογος των έργων διασυνδεσιμότητας περιλαμβάνει 91 έργα προτεραιότητας, συνολικού εκτιμώμενου προϋπολογισμού κατά προσέγγιση 181 δισ. €, εκ των οποίων το 49% αφορά σε υποδομές μεταφορών, το 37% σε υποδομές ενέργειας, και το 14% σε έργα ψηφιακής επικοινωνίας, προς υλοποίηση από το Επενδυτικό Ταμείο της Πρωτοβουλίας (“Three Seas Initiative Investment Fund”), το οποίο έχει συσταθεί προς το σκοπό αυτό, με παράλληλη δυνητική συγχρηματοδότηση έτερων διεθνών χρηματοδοτών (διεθνείς και ευρωπαϊκοί χρηματοδοτικοί οργανισμοί και τράπεζες, διεθνή επενδυτικά ταμεία, ιδιώτες επενδυτές κ.ά.).

Σε ό,τι αφορά ειδικότερα στο Επενδυτικό Ταμείο της Πρωτοβουλίας, ως χρηματοδοτικό όργανο αυτής, συμμετέχουν 9 από τα 12 μέλη. Οι Εσθονία, Λετονία, Ουγγαρία, Βουλγαρία, Λιθουανία, Σλοβενία, Κροατία και Ρουμανία συμμετέχουν με την ελάχιστη απαιτούμενη συνεισφορά, 20 εκ. €, ενώ η Πολωνία έχει μακράν τη μεγαλύτερη συνεισφορά (750 εκ. €).

Η χώρα μας εντάχθηκε στην Πρωτοβουλία, ως το 13ο πλήρες μέλος, κατά την 8η Σύνοδο Κορυφής Βουκουρεστίου (6/9/2023). Στην εν λόγω Σύνοδο Κορυφής τη χώρα μας εκπροσώπησε η Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Επίσης, κατά την 8η Σύνοδο Κορυφής Βουκουρεστίου, αποφασίστηκε η έναρξη συμμετοχής Ουκρανίας και Μολδαβίας, ως «συνδεδεμένων μελών» (“associated participating states”).

Η ένταξη της χώρας μας στην Πρωτοβουλία προσφέρει τη δυνατότητα παρακολούθησης διεργασιών στο εσωτερικό μιας μεγάλης ομαδοποίησης κρατών-μελών της ΕΕ, στην οποία σταδιακά συμμετέχουν, με διάφορους τρόπους, και έτερα κράτη (ένταξη Ουκρανίας και Μολδαβίας, συστηματική συμμετοχή τρίτων κρατών στις Συνόδους Κορυφής κ.λ.π.), καθώς και συμμετοχής στη διαμόρφωση των προτεραιοτήτων της. Αξιολογείται δε ως αμοιβαίως επωφελής, τόσο για την Πρωτοβουλία, όσο και για τη χώρα μας, καθώς επιτρέπει τη διεύρυνση του γεωπολιτικού αποτυπώματος της πρώτης και των έργων διασυνδεσιμότητας που αυτή οραματίζεται, τόσο σε Μεσόγειο – Αιγαίο, προσδίδοντας το στοιχείο εξόδου στην «4η Θάλασσα», όσο και ευρύτερα στην περιοχή Βορείου Αφρικής και Μέσης Ανατολής, ως απόρροια σχεδιαζόμενων έργων διασύνδεσης (ενέργεια, τηλεπικοινωνίες) της χώρας μας με χώρες της περιοχής αυτής.

Η 9η και 10η Σύνοδος Κορυφής θα πραγματοποιηθούν, αντιστοίχως, το 2024 στη Λιθουανία και το 2025 στην Ουγγαρία.