Το Υπουργείο Εξωτερικών στις 27 Μαΐου 2016 έθεσε σε δημόσια διαβούλευση σχέδιο νόμου στο οποίο, μεταξύ άλλων, ρυθμίζονται και θέματα σχετικά με την αναδιαμόρφωση του Ελληνικού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών της Βενετίας.
Η ανάγκη αναδιαμόρφωσης προέκυψε από το γεγονός ότι το Ινστιτούτο παρουσιάζει διαχρονικά προβλήματα που χρήζουν αντιμετώπισης και υπάρχει έντονη η ανάγκη εκσυγχρονισμού, ώστε να αποκτήσει την εξωστρέφεια που αρμόζει στο μοναδικό Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου το οποίο διαθέτει η χώρα μας στο εξωτερικό.
Σκοπό της νομοθετικής αυτής πρωτοβουλίας αποτελεί η διεύρυνση των επαφών του Ινστιτούτου με τον επιστημονικό κόσμο και η ταυτόχρονη παροχή υποβοήθησης να προσαρμόσει τη λειτουργία του στις ανάγκες του σύγχρονου διεθνοποιημένου ακαδημαϊκού και μορφωτικού περιβάλλοντος.
Στην κατεύθυνση αυτή, απόλυτα αναγκαίο θεωρούμε να καταγράφεται αλληλεπίδραση με τα ελληνικά Πανεπιστήμια και τις Σχολές Ανθρωπιστικών Επιστημών στο σύνολό τους, με Τμήματα Ιστορίας της Τέχνης, Συντήρησης Έργων Τέχνης, Ψηφιοποίησης κτλ που δραστηριοποιούνται σήμερα στην Ελλάδα.
Με τις διατάξεις του υπό διαβούλευση σχεδίου νόμου στοχεύουμε στην αμερόληπτη και ανεξάρτητη δράση των ελεγκτικών μηχανισμών του Ινστιτούτου μέσω της χρηστής δημοσιονομικής του διαχείρισης και της εύρυθμης επιστημονικής του λειτουργίας.
Χαρακτηριστικές, προς τον σκοπό αυτό, είναι οι ρυθμίσεις του άρθρου 12 παρ. 5 περί της θέσπισης ασυμβίβαστου μέλους Εποπτικής Επιτροπής με την ιδιότητα του διατελέσαντος σε θέση οργάνου διοίκησης ή προσωπικού του Ινστιτούτου, καθώς και του άρθρου 14 παρ. 7 περί της υποχρέωσης του Προέδρου να προβεί στην άμεση και πλήρη απογραφή της κινητής και ακίνητης περιουσίας του Ινστιτούτου.
Επίσης, με τις διατάξεις του υπό διαβούλευση σχεδίου νόμου στοχεύουμε στη δημιουργία της αναγκαίας εξωστρέφειας στη δράση του Ινστιτούτου, στο πλαίσιο του σύγχρονου μορφωτικού και πολιτιστικού διεθνούς περιβάλλοντος.
Με βάση την από 23.01.2014 «Τελική Έκθεση Αξιολόγησης και το Σενάριο Μεταρρύθμισης του πλαισίου λειτουργία του Ινστιτούτου» που συντάχθηκε από την Επιτροπή Αξιολόγησης Εποπτευόμενων Φορέων του Υπουργείου Εξωτερικών, η επιδιωκόμενη εξωστρέφεια θα μπορούσε να επιτευχθεί αφενός μέσω της διοργάνωσης μορφωτικών και πολιτιστικών προγραμμάτων σε συνεργασία με ιταλικούς και διεθνείς φορείς και αφετέρου μέσω της χορήγησης υποτροφιών και σε αλλοδαπούς.
Γίνεται, λοιπόν, αντιληπτό ότι το Ινστιτούτο, χωρίς επ’ ουδενί να χάνει τον ρόλο του Μορφωτικού Ιδρύματος που έχει κύριο σκοπό την προαγωγή των βυζαντινών και μεταβυζαντινών σπουδών, εξελίσσεται, αναβαθμίζεται και διευρύνει τη δράση και την επιστημονική του εμβέλεια.
Με το αναρτηθέν σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εξωτερικών οι ιδρυτικοί σκοποί του Ινστιτούτου παραμένουν ως έχουν, χωρίς να θίγονται ή να μεταβάλλονται, αλλά εξειδικεύονται, όπως, μεταξύ άλλων, π.χ. με τη δημιουργία της αναγκαίας εξωστρέφειας στη δράση του Ινστιτούτου, στο πλαίσιο του σύγχρονου μορφωτικού και πολιτιστικού διεθνούς περιβάλλοντος.
Επιπλέον, οι δεσμεύσεις του Ινστιτούτου έναντι της Ελληνικής Ορθόδοξης Κοινότητας Βενετίας, η οποία σημειωτέον αντιμετωπίζει γενικά θετικά το σχέδιο νόμου, ορίζονται στη σχετική Πράξη Μεταβίβασης Περιουσίας του 1953. Με τις διατάξεις του υπό διαβούλευση σχεδίου νόμου οι δεσμεύσεις έναντι στην Κοινότητας δεν ανατρέπονται, αλλά αντιθέτως κατοχυρώνονται τα δικαιώματα και ο ρόλος της και η δε Πράξη Μεταβίβασης Περιουσίας εξακολουθεί να ισχύει στο ακέραιο.
Το Υπουργείο Εξωτερικών σε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης επί του σχεδίου νόμου, βρίσκεται στο στάδιο της μελέτης των διατυπωθέντων σχολίων επ’ αυτού, των παρατηρήσεων που διατύπωσε η Ελληνική Ορθόδοξη Κοινότητα Βενετίας, η Ακαδημία Αθηνών, καθώς και άλλοι εμπλεκόμενοι φορείς και το αμέσως προσεχές διάστημα θα διερευνηθεί αρμοδίως, ποιες εξ αυτών θα μπορούσαν να ενσωματωθούν στο υπό κατάθεση σχέδιο νόμου.
Ακλόνητη θέση και βούληση της παρούσας πολιτικής Ηγεσίας του Υπουργείου Εξωτερικών αποτελεί η, μέσω του παρόντος σχεδίου νόμου, πλήρης εξάλειψη των φαινομένων δυσλειτουργίας και υποβιβασμού του Ελληνικού Ινστιτούτου Βυζαντινών & Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας.
Η θέσπιση ενός σύγχρονου νομοθετικού πλαισίου, το οποίο θα στηρίζεται στις αρχές της εύρυθμης επιστημονικής και δημοσιονομικής λειτουργίας, θα αναδείξει το Ινστιτούτο σε διεθνές σημείο αναφοράς επιστημονικής και πολιτιστικής προβολής της χώρας μας, καθώς και σε σημείο συγκέντρωσης και αναφοράς για τους νέους Έλληνες επιστήμονες που έχουν μεταναστεύσει στο εξωτερικό, αναζητώντας ευκαιρίες επιστημονικής και επαγγελματικής ανάδειξης.
13 Ιουλίου, 2016