Εκκλησιαστική Διπλωματία
Η Ελλάδα διατηρεί ισχυρούς πνευματικούς και πολιτισμικούς δεσμούς με τα Ελληνορθόδοξα Πρεσβυγενή/Παλαίφατα Πατριαρχεία Αλεξανδρείας, Αντιοχείας και Ιεροσολύμων, ενώ επιδεικνύει ξεχωριστή μέριμνα για την ανάδειξη του υψηλού κύρους και της διεθνούς ακτινοβολίας του Οικουμενικού Πατριαρχείου, τη βαρυσήμαντη πνευματική αποστολή του οποίου στηρίζει με κάθε πρόσφορο μέσο.
Διατηρεί, ακόμη, ιστορικούς δεσμούς με τα Νεοπαγή Πατριαρχεία και τις Αυτοκέφαλες Ορθόδοξες Εκκλησίες, υποστηρίζοντας τις δράσεις και πρωτοβουλίες τους σε θέματα διαδογματικού και διαθρησκειακού διαλόγου, προστασίας της θρησκευτικής ελευθερίας και της άσκησης λατρείας, καθώς και της διαφύλαξης και ανάδειξης της θρησκευτικής πολιτιστικής κληρονομιάς. Συμπαρίσταται, επίσης, στο έργο της Ελληνορθόδοξης Ιεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης του Όρους Σινά, του αρχαιοτέρου χριστιανικού μοναστικού καθιδρύματος στον κόσμο, το οποίο αποτελεί μία ασύγκριτης αξίας κιβωτό εκκλησιαστικών και καλλιτεχνικών θησαυρών, ευρισκόμενη σε έναν ζωντανό λατρευτικό τόπο, σεβαστό για Χριστιανούς, Ιουδαίους και Μουσουλμάνους.
Το Υπουργείο Εξωτερικών παρακολουθεί τη δραστηριότητα του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών, τις σχέσεις μεταξύ των Ορθοδόξων Εκκλησιών, ως και τις σχέσεις της Ορθοδοξίας με τις άλλες Χριστιανικές Εκκλησίες, με τις οποίες, άλλωστε, διατηρεί στενή επικοινωνία.
Ο ενδοχριστιανικός διάλογος, πέραν του εκκλησιολογικού νοήματός του, έχει οδηγήσει σε πιο στοχευμένη συνεργασία, μεταξύ των Εκκλησιών, για την προάσπιση των χριστιανικών αλλά και των πανανθρώπινων αξιών και δικαιωμάτων. Εκτενέστερα ασχολήθηκε με την πορεία του διορθοδόξου διαλόγου η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος της Ορθοδόξου Εκκλησίας στην Κρήτη (16-27 Ιουνίου 2016). Το Υπουργείο Εξωτερικών συνέβαλε καθοριστικά με τη συγκρότηση Ειδικής Επιτροπής για τον συντονισμό όλων των δημοσίων Υπηρεσιών, καθ’ όλη τη διάρκεια της προετοιμασίας και διεξαγωγής της.
Το Υπουργείο Εξωτερικών αποδίδει ξεχωριστή σημασία στον διαθρησκειακό διάλογο, ο οποίος εμπεδώνει τον σεβασμό των δικαιωμάτων όλων των θρησκευτικών κοινοτήτων, ενισχύει την κατανόηση μεταξύ των θρησκειών και κατέχει, αυτοτελώς ή ως ουσιαστική πτυχή του διαπολιτισμικού διαλόγου, σημαντική θέση στο πλέγμα των διεθνών σχέσεων. Αποτελεί, δε, υψηλή προτεραιότητα στην ημερήσια διάταξη των Διεθνών Οργανισμών, στο πλαίσιο των οποίων η Ελλάδα προάγει τον ανωτέρω διάλογο και προβάλλει τη θετική δραστηριοποίηση των Ελληνορθοδόξων Εκκλησιών αλλά και τις σχετικές πρωτοβουλίες των χριστιανικών, μουσουλμανικών και ιουδαϊκών φορέων της χώρας.
Η Ελλάδα επιδεικνύει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα Ελληνορθόδοξα Πρεσβυγενή Πατριαρχεία της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής και υπογραμμίζει, με κάθε ευκαιρία, την αλληλεγγύη της προς τις εκεί χριστιανικές κοινότητες. Η χώρα μας έχει θέσει στην κορυφή των προτεραιοτήτων της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στους Διεθνείς Οργανισμούς και στα fora, στα οποία συμμετέχει, το θέμα της διασφάλισης της προστασίας των δικαιωμάτων των εκεί χριστιανικών κοινοτήτων καθώς και του συνόλου των θρησκευτικών προσκυνημάτων και μνημείων. Εκφράζει σε υψηλούς τόνους την ανησυχία της για την κλιμάκωση της βίας στη Μέση Ανατολή, αποδοκιμάζοντας ενέργειες θρησκευτικής μισαλλοδοξίας που στόχο έχουν να πλήξουν, όχι μόνο το χριστιανικό στοιχείο, αλλά και την εν γένει ειρηνική συνύπαρξη πιστών όλων των ομολογιών.
Η υποστήριξη, βέβαια, της χώρας μας δεν εξαντλείται σε ιστορικές ή πνευματικές αναφορές. Η Ελλάδα υλοποιεί σειρά προγραμμάτων που περιλαμβάνουν υποτροφίες, ανταλλαγές επισκέψεων σε εκπαιδευτικό και ακαδημαϊκό επίπεδο, μαθήματα ελληνικής γλώσσας και άλλες διευκολύνσεις. Το πλέον επιτυχημένο παράδειγμα των ανωτέρω πρωτοβουλιών αποτελεί η διευρυμένη συνεργασία με το Πανεπιστήμιο του Πατριαρχείου Αντιοχείας, στο Balamand του Λιβάνου, με προμετωπίδα την αναβίωση του προγράμματος ενίσχυσης της ελληνομάθειας στη Θεολογική Σχολή «Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός». Το πρόγραμμα ξεκίνησε κατά το ακαδημαϊκό έτος 2022-2023, παρουσιάζοντας χρόνο με τον χρόνο ενισχυμένη δυναμική.
Ξεχωριστή αναφορά οφείλει να γίνει στο Άγιο Όρος. Η χερσόνησος του Άθω αποτελεί το σημαντικότερο μοναστικό κέντρο του ορθόδοξου κόσμου, ένα ζωντανό Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Υψηλές προτεραιότητες της εκκλησιαστικής διπλωματίας περιλαμβάνουν την ανάδειξη της υπερχιλιετούς ιστορίας της Μοναστικής Κοινότητας καθώς και της απαράμιλλης πνευματικής της παράδοσης και ακτινοβολίας.
Συνεχής είναι, τέλος, η συνεργασία του Υπουργείου Εξωτερικών με την Εκκλησία της Ελλάδος, σε διεθνείς δραστηριότητες, αλλά και σε επιμέρους θέματα εκκλησιαστικής διπλωματίας, καθώς και στην προώθηση του προσκυνηματικού τουρισμού στη χώρα μας.