Ενεργειακή Διπλωματία
Στην παρούσα συγκυρία, βασική προτεραιότητα για την Ελλάδα αποτελεί η ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας, παράλληλα με την προώθηση της πράσινης μετάβασης και τη μετάβαση σε οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα. Η χώρα μας επιδιώκει τη διαφοροποίηση πηγών, οδεύσεων και προμηθευτών ενέργειας, την προσέλκυση επενδύσεων σε καθαρές τεχνολογίες και υποδομές, καθώς και την ανάδειξή της σε περιφερειακό κόμβο φυσικού αερίου και πύλη πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας προς την Ευρώπη. Μέσα από διακρατικές συνεργασίες σε περιφερειακό και διεθνές επίπεδο, προωθούνται η βελτιστοποίηση της χρήσης ενεργειακών πόρων, η μετάβαση σε καθαρότερο ενεργειακό μείγμα, η ενίσχυση της περιφερειακής ανθεκτικότητας και η ενεργή εμπλοκή δημόσιων και ιδιωτικών φορέων.
Ευρωπαϊκό πλαίσιο και έργα στρατηγικής σημασίας
Η αναβάθμιση του ρόλου της Ελλάδας στον ενεργειακό χάρτη της ΝΑ και Κεντρικής Ευρώπης αποτυπώνεται σε έργα φυσικού αερίου, ηλεκτρικών διασυνδέσεων, υδρογόνου, αποθήκευσης ενέργειας και δέσμευσης CO2.Σημαντικό μέρος των έργων αυτών εντάσσεται στο ευρωπαϊκό πλαίσιο έργων στρατηγικής σημασίας. Τα έργα PCI (Projects of Common Interest – Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος) και PMI (Projects of Mutual Interest – Έργα Αμοιβαίου Ενδιαφέροντος) αποτελούν διασυνοριακές ενεργειακές υποδομές κρίσιμες για την ενεργειακή ασφάλεια, τη διασυνδεσιμότητα και την πράσινη μετάβαση της ΕΕ.
Στον 7ο Κατάλογο PCI της Ευρωπαϊκής Επιτροπής περιλαμβάνονται έργα ελληνικού ενδιαφέροντος, όπως το Great Sea Interconnector - GSI, τα έργα υδρογόνου H2DRIA, Poseidon, Thalis 1 και Ionian Energy Terminal, οι υποδομές αποθήκευσης ενέργειας Αμφιλοχίας και Ptolemaida Battery Energy Storage System (BESS), καθώς και το έργο Prinos CO2. Παράλληλα, το GREGY Interconnector περιλαμβάνεται στον 2ο Κατάλογο PMI ως στρατηγικό έργο πράσινης ηλεκτρικής διασύνδεσης μεταξύ Αφρικής και Ευρώπης
Ο Κάθετος Διάδρομος Φυσικού Αερίου αποτελεί δίκτυο υφιστάμενων και μελλοντικών υποδομών, όπως αγωγοί, τερματικοί σταθμοί LNG και εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου. Συνδέει την Ελλάδα με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία, την Ουκρανία, την Ουγγαρία και τη Σλοβακία, με αφετηρία το FSRU Αλεξανδρούπολης. Στόχος του είναι η μεταφορά φυσικού αερίου από διαφοροποιημένες πηγές προς τις αγορές της ΝΑκαι Κεντρικής Ευρώπης. Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η Ελλάδα, ως πύλη εισόδου διαφοροποιημένων προμηθειών φυσικού αερίου μέσω του Διαδριατικού Αγωγού Φυσικού Αερίου (Trans Adriatic Pipeline – TAP), του Διασυνδετήριου Αγωγού Ελλάδας – Βουλγαρίας (IGB), του τερματικού σταθμού LNG Ρεβυθούσας και του FSRU Αλεξανδρούπολης.
Ο αγωγός TAP, ο οποίος λειτουργεί από το 2020 και διέρχεται από τη Βόρεια Ελλάδα, αποτελεί το ευρωπαϊκό σκέλος του Νοτίου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου. Η Ελλάδα προμηθεύεται μέσω αυτού περίπου 1 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως από το Αζερμπαϊτζάν, ενώ από την 1η Ιανουαρίου 2026 τέθηκε σε λειτουργία η πρώτη φάση επέκτασης του αγωγού, αυξάνοντας τη δυναμικότητα μεταφοράς κατά περίπου 1,2 bcm ετησίως.
Ο αγωγός IGB, που εγκαινιάστηκε την 1η Οκτωβρίου 2022, αποτελεί βασικό τμήμα του Κάθετου Διαδρόμου και δημιουργεί νέα ασφαλή διαδρομή για διαφοροποιημένες παραδόσεις φυσικού αερίου προς τη ΝΑ Ευρώπη.
Το FSRU Αλεξανδρούπολης, το οποίο τέθηκε σε εμπορική λειτουργία την 1η Οκτωβρίου 2024, συνδέεται με το Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς Φυσικού Αερίου και μέσω αυτού με τον IGB, ενισχύοντας τη δυνατότητα τροφοδοσίας Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Μολδαβίας, Ουκρανίας, Ουγγαρίας και Σλοβακίας.
Ηλεκτρικές Διασυνδέσεις και Πράσινη Ενέργεια
Η Ελλάδα προωθεί ηλεκτρικές διασυνδέσεις που ενισχύουν τον ρόλο της ως πύλης πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας προς την Ευρώπη.
Το έργο Great Sea Interconnector (GSI), πρώην EuroAsia Interconnector, αφορά στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ. Πρόκειται για έργο στρατηγικής σημασίας, καθώς θα τερματίσει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου και θα συνδέσει το Ισραήλ με την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ. Yλοποιείται από τον ΑΔΜΗΕ και περιλαμβάνεται στον Κατάλογο PCI της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Η ηλεκτρική διασύνδεση GREGY Interconnector αφορά τη μεταφορά πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας από την Αίγυπτο προς την Ελλάδα και την ευρωπαϊκή αγορά μέσω υποθαλάσσιων καλωδίων υψηλής τάσης. Περιλαμβάνεται στον Κατάλογο PMI της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και αποτελεί στρατηγικό έργο πράσινης ηλεκτρικής διασύνδεσης μεταξύ Αφρικής και Ευρώπης.
Παράλληλα, η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Σαουδικής Αραβίας, η οποία προβλέπεται στο Μνημόνιο Κατανόησης που υπέγραψαν οι δύο χώρες το 2022, αποσκοπεί στη μεταφορά ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας προς την Ελλάδα και την ΕΕ.
Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των χωρών με υψηλή συμμετοχή Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) στην ηλεκτροπαραγωγή. Το 2025 κατέλαβε την 3η θέση παγκοσμίως ως προς τη συμμετοχή της ηλιακής ενέργειας στην ηλεκτροπαραγωγή και την 9η ως προς τη συμμετοχή της αιολικής ενέργειας.Η συμμετοχή των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή αναμένεται να ξεπεράσει το 80% έως το 2030. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην αξιοποίηση του χερσαίου και υπεράκτιου αιολικού δυναμικού της χώρας, ιδίως στο Αιγαίο.
Διάδρομος IMEC
Στο πλαίσιο της Συνόδου G20 στο Νέο Δελχί, τον Σεπτέμβριο 2023, οι ΗΠΑ, η Ινδία, η Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία και η ΕΕ υπέγραψαν Μνημόνιο Κατανόησης για τη δημιουργία του India-Middle East-Europe Economic Corridor (IMEC), με στόχο τη σύνδεση της Ινδίας με τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη. Ο διάδρομος σχεδιάζεται να περιλαμβάνει μεταφορά εμπορευμάτων, ενέργειας και ψηφιακών δεδομένων. Η πλήρης υλοποίησή του προϋποθέτει περαιτέρω εξειδίκευση ως προς τη διακυβέρνηση, τη χρηματοδότηση και τα τεχνικά χρονοδιαγράμματα.
Η Ελλάδα υποστηρίζει την προώθηση του IMEC και επιδιώκει να καταστεί μέρος του ευρύτερου σχήματος συνεργασίας του, προβάλλοντας τη γεωγραφική της θέση, τις λιμενικές και ενεργειακές υποδομές, τη ναυτιλιακή της ισχύ και τις δυνατότητες σύνδεσης με ευρωπαϊκά και περιφερειακά δίκτυα μεταφορών, ενέργειας και ψηφιακής συνδεσιμότητας.