«Η υποψηφιότητά μας για μια θέση στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών για την περίοδο 2025-2026 έχει γνώμονα το τρίπτυχο «Διάλογος-Διπλωματία-Δημοκρατία» (Τρία Δέλτα) ως απάντηση στον αυξανόμενο αναθεωρητισμό, την πόλωση και τις μονομερείς ενέργειες παγκοσμίως. Δεσμευόμαστε να ενισχύσουμε τη διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες και να προωθήσουμε τις αξίες του διαλόγου, της διπλωματίας και της δημοκρατίας.»
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Ποιο ήταν το κύριο μήνυμα που κομίσατε στη Νέα Υόρκη και στον κόσμο στη διάρκεια της 78ης Συνόδου της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον, η Ελλάδα ασκεί πολυσχιδή εξωτερική πολιτική, η οποία βασίζεται στο Διεθνές Δίκαιο και στηρίζει σταθερά τον σκοπό και τις θεμελιώδεις αρχές που κατοχυρώνονται στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
Μετέφερα σε όλους τους συνομιλητές μου την αποφασιστικότητά μας να συνεργαστούμε στενά με τους εταίρους μας στην ΕΕ, τους γείτονες, τους συμμάχους και τους φίλους μας, προκειμένου να διαμορφώσουμε συνθήκες ευημερίας και ασφάλειας για τα έθνη μας, την περιοχή μας και τον κόσμο.
Η Ελλάδα αποτελεί πυλώνα σταθερότητας σε μια περιοχή με ορισμένα από τα πλέον κρίσιμα προβλήματα: συγκρούσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, την περιοχή του Σαχέλ και τα Βαλκάνια, προσφυγικό ζήτημα, εμπορία ανθρώπων και τρομοκρατία.
Μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι τα παγκόσμια ζητήματα γίνονται όλο και πιο σύνθετα. Νέες προκλήσεις αναδύονται: η κλιματική αλλαγή, η επιθετικότητα στις διεθνείς σχέσεις, οι μεγάλες μεταναστευτικές ροές, οι κρίσεις δημόσιας υγείας και οι επισιτιστικές κρίσεις. Οι προκλήσεις αυτές απαιτούν συντονισμένες προσπάθειες τόσο σε περιφερειακή όσο και σε παγκόσμια κλίμακα.
Το κύριο μήνυμά μας στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ήταν ότι οι μονομερείς ενέργειες δεν οδηγούν πουθενά. Πρέπει να επιστρέψουμε στα βασικά: τον Διάλογο, τη Δημοκρατία και το Κράτος Δικαίου. Η σφυρηλάτηση μιας πιο διαβουλευτικής, αντιπροσωπευτικής και συμμετοχικής παγκόσμιας διακυβέρνησης, η αντιμετώπιση των παγκόσμιων προκλήσεων, η οικοδόμηση της παγκόσμιας αλληλεγγύης και η εξέταση των αναγκών των μελλοντικών γενεών πρέπει να γίνουν οι λέξεις-κλειδιά στη σύγχρονη διεθνή πολιτική.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Η Ελλάδα ανακοίνωσε την υποψηφιότητά της για μια μη μόνιμη θέση στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Ποιοι ακριβώς ήταν οι λόγοι αυτής της απόφασης; Θα μπορούσατε να αναφερθείτε διεξοδικότερα στους πυλώνες που ανέδειξε η Ελλάδα για την υποψηφιότητά της, με επίκεντρο την προώθηση της ειρηνικής διευθέτησης των συγκρούσεων, την αντιμετώπιση της σχέσης μεταξύ της κλιματικής αλλαγής και της ασφάλειας και του σεβασμού του Διεθνούς Δικαίου; Και πώς σκοπεύετε να προωθήσετε αυτούς τους πυλώνες;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Η Ελλάδα είναι ιδρυτικό μέλος του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, πρωταρχικός σκοπός του οποίου είναι η διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας.
Η υποψηφιότητά μας για μια θέση στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών για την περίοδο 2025-2026 έχει γνώμονα το τρίπτυχο «Διάλογος-Διπλωματία-Δημοκρατία» (Τρία Δέλτα) ως απάντηση στον αυξανόμενο αναθεωρητισμό, την πόλωση και τις μονομερείς ενέργειες παγκοσμίως. Δεσμευόμαστε να ενισχύσουμε τη διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες και να προωθήσουμε τις αξίες του διαλόγου, της διπλωματίας και της δημοκρατίας.
Η υποψηφιότητά μας για το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ έχει έξι άξονες προτεραιοτήτων: την Ειρηνική Επίλυση των Διαφορών, τον Σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, την ατζέντα Γυναίκες, Ειρήνη και Ασφάλεια, την Κλιματική αλλαγή και ασφάλεια, τα Παιδιά σε ένοπλες συγκρούσεις και τη Θαλάσσια Ασφάλεια.
Η Ελλάδα, εάν εκλεγεί, θα συνεργαστεί με όλα τα κράτη μέλη του ΟΗΕ, επιδιώκοντας να χρησιμοποιήσει ένα ευρύ φάσμα εργαλείων για την πρόληψη και την επίλυση διεθνών διαφορών, συμπεριλαμβανομένης της αντιμετώπισης των βαθύτερων αιτιών των συγκρούσεων. Υποστηρίζουμε επίσης την υλοποίηση της «Our Common Agenda» του Γενικού Γραμματέα, για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του πολυμερούς συστήματος του ΟΗΕ στην αντιμετώπιση κρίσεων και συγκρούσεων.
Η κλιματική αλλαγή συνιστά υπαρξιακή απειλή με τεράστιες συνέπειες: επισιτιστική ανασφάλεια, λειψυδρία, επιδημίες, κίνδυνοι για την υγεία, εκτοπισμός και αστάθεια. Επομένως, αποτελεί σοβαρή απειλή για τη διεθνή ασφάλεια και ευημερία. Ως μέλος της Ομάδας Φίλων για το Κλίμα και την Ασφάλεια, η Ελλάδα υποστηρίζει την προώθηση της απάντησης του ΟΗΕ σε αυτούς τους κινδύνους και την προώθηση της ενισχυμένης συνεργασίας, εντάσσοντας συστηματικά τα κλιματικά και περιβαλλοντικά ζητήματα στις τακτικές εργασίες του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Ως παραδοσιακά ναυτικό έθνος και χώρα με την μεγαλύτερη πλοιοκτησία παγκοσμίως, η Ελλάδα αποδίδει μεγάλη σημασία στη θαλάσσια ασφάλεια και στον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας. Παράνομες δραστηριότητες στη θάλασσα, όπως η πειρατεία, οι τρομοκρατικές ενέργειες, η παράνομη διακίνηση όπλων, η εμπορία ανθρώπων και η παράνομη, λαθραία και άναρχη αλιεία (IUU), αποτελούν μείζονες απειλές για τη θαλάσσια ασφάλεια.
Η Ελλάδα θα προωθήσει περαιτέρω την εφαρμογή της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), ως του μοναδικού νομικού και θεσμικού πλαισίου που διέπει τους ωκεανούς και τις θάλασσες του κόσμου. Το 2024, θα φιλοξενήσουμε στην Αθήνα την 9η «Our Ocean Conference» με αντικείμενο όλα τα σημαντικά ζητήματα που αφορούν στους ωκεανούς και τις θάλασσες, συμπεριλαμβανομένης της υγείας και της ασφάλειας των ωκεανών, της κλιματικής αλλαγής, της απώλειας της βιοποικιλότητας, της υπεραλίευσης και της θαλάσσιας ρύπανσης.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Στο πλαίσιο της υποψηφιότητάς της, η Ελλάδα τόνισε τη σημασία της αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής όσον αφορά τη διεθνή ασφάλεια. Θα μπορούσατε να μας αναφέρετε πώς η Ελλάδα σκοπεύει να εντάξει ζητήματα κλιματικής αλλαγής στην ατζέντα του Συμβουλίου Ασφαλείας και ποιες συγκεκριμένες πρωτοβουλίες σκοπεύετε να υποστηρίξετε; Τι θα θέλατε να δείτε να συμβαίνει σε διεθνές επίπεδο για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής; Πώς βλέπετε τον ρόλο των αραβικών κρατών, ιδίως των κρατών του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία, στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και στη μετάβαση σε έναν πιο πράσινο κόσμο;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Η κλιματική αλλαγή επηρεάζει σε τεράστιο βαθμό την Ελλάδα και ολόκληρη την περιοχή της Μεσογείου. Φέτος το καλοκαίρι, πληγήκαμε από τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, πρώτα από πυρκαγιές και στη συνέχεια από πλημμύρες. Αυτό μας υποχρεώνει να δράσουμε σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο.
Θεωρούμε την πράσινη μετάβαση βασικό στοιχείο της καταπολέμησης της κλιματικής αλλαγής. Η Ελλάδα βρίσκεται σε καλή πορεία ως προς την επίτευξη του εθνικού στόχου για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας κατά 80% από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας το 2027. Είμαστε σταθερά προσηλωμένοι στην εφαρμογή της Συμφωνίας του Παρισιού και της Ατζέντας 2030 και θα δώσουμε προτεραιότητα στην επίτευξη των στόχων τους.
Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε δύο πρωτοβουλίες σχετικά με το κλίμα, μία περιφερειακή και μία παγκόσμια. Η περιφερειακή πρωτοβουλία αφορά στην πρόταση της Ελλάδας προς τις χώρες της «EU Med 9» να δώσουν προτεραιότητα στις βραχυπρόθεσμες προσπάθειες προσαρμογής για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Η άλλη πρωτοβουλία αφορά στη δημιουργία μιας «παγκόσμιας συμμαχίας για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή», η οποία θα χρησιμεύσει ως φόρουμ συνεργασίας για την ανταλλαγή γνώσεων σχετικά με την καινοτόμο τεχνολογία για την πρόβλεψη και τη μοντελοποίηση ακραίων καιρικών φαινομένων. Επιπλέον, η Ελλάδα θα υποστηρίξει την ένταξη της συμμαχίας αυτής στην ατζέντα της επικείμενης συνάντησης COP28, που θα πραγματοποιηθεί στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Οι προσπάθειές μας να γίνουμε ενεργειακός κόμβος, συνδέοντας την ευρύτερη περιοχή με τις ευρωπαϊκές αγορές και προωθώντας την ενεργειακή διαφοροποίηση και αυτονομία, συνεχίζονται.
Στο πλαίσιο αυτό, διερευνούμε τις προοπτικές συνεργασίας με τον αραβικό κόσμο, συμπεριλαμβανομένων των κρατών του Κόλπου και της Σαουδικής Αραβίας, οι οποίες έχουν πρωτοστατήσει σε πράσινα έργα και πρωτοβουλίες για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η Ελλάδα φιλοδοξεί να καταστεί «γέφυρα» μεταξύ της Μέσης Ανατολής και της Ευρώπης στην ενεργειακή διασύνδεση.
Πριν από λίγες ημέρες, η Ελλάδα και η Σαουδική Αραβία συμφώνησαν να συστήσουν μια κοινοπραξία για τη διασύνδεση των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας. Το κοινό αυτό σχήμα έχει αναλάβει να εξετάσει την εμπορική βιωσιμότητα της ηλεκτρικής διασύνδεσης. Αυτό είναι το πρώτο βήμα του κοινού μας σχεδίου για τον εφοδιασμό της Ευρώπης με πράσινη ενέργεια.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Ένας από τους πυλώνες της υποψηφιότητας της Ελλάδας είναι η δέσμευση για την προώθηση της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών. Πολλές συνεχιζόμενες συγκρούσεις, που συμπεριλαμβάνονται στην ατζέντα του Συμβουλίου Ασφαλείας, μαίνονται στον αραβικό κόσμο (Συρία, Λιβύη, Υεμένη, Παλαιστίνη...). Πώς σκοπεύει η Ελλάδα να αξιοποιήσει τη θέση της στο Συμβούλιο Ασφαλείας για να συμβάλλει στις διπλωματικές προσπάθειες που αποσκοπούν στην επίτευξη ειρηνικής επίλυσης αυτών των συγκρούσεων; Συμφωνείτε με πολλά κράτη μέλη ότι οι Άραβες και οι Αφρικανοί (που έχουν αρκετούς φακέλους στην ατζέντα του Συμβουλίου Ασφαλείας) θα πρέπει να κατέχουν μια θέση στο Συμβούλιο Ασφαλείας;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω με την τελευταία σας ερώτηση. Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ είναι το κορυφαίο όργανο στον κόσμο για τη διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας. Θεωρούμε ότι την ώθηση αυτής της μεταρρύθμισης κατανοητή και τις αραβικές θέσεις εύλογες. Η Ελλάδα θα συμβάλλει στις διακυβερνητικές συνομιλίες για τη μεταρρύθμιση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ με στόχο την ενίσχυση της αποδοτικότητας, της διαφάνειας, της αποτελεσματικότητας και της λογοδοσίας του Συμβουλίου.
Η Ελλάδα διατηρεί ισχυρές και διαρκείς μακροχρόνιες σχέσεις με όλες τις αραβικές χώρες και συνεργάζεται στενά με τον Αραβικό Σύνδεσμο. Επιπλέον, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, είχα την ευκαιρία να πραγματοποιήσω μια εποικοδομητική συνάντηση με τον Γενικό Γραμματέα του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου και προσβλέπω στη συμμετοχή μου στην Υπουργική Συνάντηση ΕΕ-ΣΣΚ στο Ομάν.
Η Ελλάδα είναι αποφασισμένη να συμβάλλει στις πρωτοβουλίες για την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ της ΕΕ και του αραβικού κόσμου. Τον περασμένο Απρίλιο, για παράδειγμα, διοργανώσαμε στην Αθήνα συνάντηση των Ευρωπαίων Ειδικών Απεσταλμένων για τη Συρία με την παρουσία του Ειδικού Απεσταλμένου του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Geir Pedersen.
7 Οκτωβρίου, 2023