ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Πάμε κύριε Υπουργέ να ξεκινήσουμε αυτό το θέμα που είπαμε τελευταία και με τον Μανώλη, με το θέμα της Λιβύης, που είδαμε δύο πρόσωπα εδώ. Το ένα της δικής σας επίσκεψης προχθές, όπου μιλήσατε για το Διεθνές Δίκαιο, για την παράδοση που μας ενώνει, και την επίσκεψη χθες της ευρωπαϊκής αντιπροσωπείας, μεταξύ των οποίων και ο Έλληνας Υπουργός Μετανάστευσης, η οποία κατέληξε σε διπλωματικό επεισόδιο. Στο να φύγουν οι άνθρωποι εκεί ως ανεπιθύμητοι. Τι ισχύει τώρα εδώ; Ποιο είναι το κανονικό πρόσωπο;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οργάνωσε το χθεσινό ταξίδι στις δύο πλευρές της Λιβύης, ολοκληρώθηκε κανονικά στη δυτική Λιβύη με τον Πρωθυπουργό Dbeibah. Στη συνέχεια υπήρξε η μετάβαση στην ανατολική Λιβύη. Αντιλαμβάνομαι ότι υπήρξε μία οργανωτική δυστοκία, η οποία οδήγησε και σε αδυναμία τήρησης των διπλωματικών πρωτοκόλλων. Υπήρξε δηλαδή στην πραγματικότητα μία αδυναμία του Ευρωπαίου Επιτρόπου και της αντιπροσωπείας του να συζητήσει με τον τρόπο που επιβάλλει το διπλωματικό πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Ενόψει του ότι είδε πρώτα τον Dbeibah; Εκεί ήταν το πρόβλημα όλο;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Αντιλαμβάνομαι ότι δεν είναι αυτό το ζήτημα. Αντιλαμβάνομαι ότι είναι ζήτημα που έχει να κάνει με το οργανωτικό πρωτόκολλο. Θα ήθελα να τονίσω δύο ζητήματα.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Ήταν λάθος του Ευρωπαίου Επιτρόπου;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Αυτή τη στιγμή είναι πολύ πρώιμο να μιλήσουμε για λάθη. Και ξέρετε, εγώ δεν θα το έκανα ποτέ…
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Δεν είχε οργανωθεί σωστά, λέτε;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Διότι δεν είναι κάτι, το οποίο οργανώθηκε από την Ελλάδα. Είναι μία απόπειρα, η οποία οργανώθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Το λέω γιατί ακούω κριτική, δηλαδή από φιάσκο σε φιάσκο η Ελλάδα, από αποτυχία σε αποτυχία. Άκουσα χθες τα κόμματα της αντιπολίτευσης να τα ρίχνουν σε εσάς.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Να σας πω κάτι. Η απλοϊκότητα με την οποία η αντιπολίτευση αντιλαμβάνεται τα γεωπολιτικά φαινόμενα είναι πάρα πολύ ανησυχητική. Και πραγματικά μου δημιουργεί και μένα μια μεγάλη ένταση. Όταν υπάρχει μια επίσκεψη, η οποία οργανώνεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία κατέληξε όπως κατέληξε - σε κάθε περίπτωση, θα συνεχιστεί η προσπάθεια για να υπάρξει μια λειτουργική σχέση με την ανατολική Λιβύη - και αυτό στο τέλος χρεώνεται στην Ελλάδα, αντιλαμβανόμαστε ότι είτε υπάρχει βαθύτατη άγνοια των φαινόμενων, είτε υπάρχει ένας αντιπολιτευτικός οίστρος, ο οποίος ωφέλιμος για τη χώρα δεν είναι.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Κύριε Υπουργέ, υπάρχει όμως πέρα από όλο αυτό ένα μεγάλο ζητούμενο. Σε ποιο σημείο βρισκόμαστε τώρα; Υπάρχει ανοιχτή η πόρτα συνεννόησης ή είμαστε σε απόλυτο αδιέξοδο;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Θα είμαι πάρα πολύ σαφής. Η Ελλάδα οφείλει να συζητά με τη Λιβύη, διότι είναι ο άμεσος γείτονάς της. Αντιλαμβανόμαστε όλοι, κύριε Παυλόπουλε, ότι στη Λιβύη σήμερα επικρατεί μια κατάσταση, η οποία δεν είναι εξαιρετικά ευοίωνη. Και τούτο, διότι έχουμε στην πραγματικότητα δύο κυβερνήσεις, δύο εξουσίες, οι οποίες ασκούνται. Έχουμε τη χώρα, η οποία περιβάλλεται από πολέμους. Αρκεί κάποιος να δει τι συμβαίνει στην Υποσαχάρια Αφρική για να το αντιληφθεί. Είναι μία χώρα η Λιβύη - ας μην το ξεχνάμε αυτό - η οποία έχει τεράστια χερσαία και θαλάσσια σύνορα. Είναι περίπου 5.000 χιλιόμετρα τα χερσαία σύνορά της, φανταστείτε, δηλαδή, σε ευθεία γραμμή σχεδόν από εδώ μέχρι το Νέο Δελχί. Είναι μια θαλάσσια ακτογραμμή, η οποία είναι περίπου γύρω στα 1.800 χιλιόμετρα, από την Αθήνα μέχρι το Βερολίνο. Άρα καταλαβαίνετε ότι υπάρχει και μία τεράστια δυσκολία φύλαξης.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Αυτά είναι δεδομένα που λέτε τώρα, κύριε Υπουργέ, εδώ η κριτική που σας ασκείται είναι ότι αργήσαμε. Αργήσαμε να ξυπνήσουμε και ως Ευρώπη και ως Ελλάδα σε σχέση με αυτά που γίνονται στη Λιβύη. Αφήσαμε ένα καθεστώς να χορεύει και τώρα να καταλήγουμε σε βάρος της Ελλάδας να εξαπολύεται ένας πόλεμος ξανά με τους μετανάστες. Και μια Τουρκία, η οποία κάνει δουλειά εκεί. Μας έχει φορέσει ένα τουρκολιβυκό. Το βρίσκουμε συνεχώς μπροστά μας. Ναι μεν παράνομο και ανυπόστατο, όπως λέμε. Το είπε και η Ευρώπη προχθές, στην οποία ήταν και ο Πρωθυπουργός μας εκεί, αλλά είναι εκεί.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Να τα πιάσουμε ένα-ένα για να αντιληφθούν και οι ακροατές σας την πραγματικότητα στην κατάσταση. Δεν εγκαταλείψαμε ποτέ τη Λιβύη. Η Λιβύη είναι πάντοτε στο επίκεντρο του δικού μας ενδιαφέροντος. Αντιλαμβανόμαστε βεβαίως όλοι ότι, πρώτον, θα πρέπει η Ελλάδα να έχει μια ισόρροπη στάση απέναντι στη Λιβύη, σε ένα κράτος, το οποίο αυτή τη στιγμή δεν έχει ενιαία εξουσία. Εγώ, όπως γνωρίζετε, πριν από μερικές ημέρες ταξίδεψα και είχα μια παραγωγική συζήτηση με τον Haftar και τους υιούς του, υπό τη θεσμική ιδιότητα και την αντιπροσωπεία του. Θεωρώ ότι θα υπάρξει μια καλή σχέση με την Λιβύη και θα το θέσω το ζήτημα αυτό στη συνέχεια. Το δεύτερο είναι το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο υπεγράφη το 2019. Είναι κάτι το οποίο υφίσταται, αλλά όμως είναι άκυρο και ανυπόστατο. Και εμείς μεριμνούμε, έτσι ώστε αυτό να τίθεται σε κάθε περίπτωση.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Ακόμη και αν επικυρωθεί από το Κοινοβούλιο ή εκεί αλλάζει το πράγμα;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Το άκυρο και το ανυπόστατο υφίσταται ανεξαρτήτως του ποιος κυρώνει. Διότι το πρόβλημα του τουρκολιβυκού δεν είναι μόνο αν προέρχεται από μία νομιμοποιημένη αρχή. Είναι το γεγονός ότι, κατά το Διεθνές Δίκαιο, Τουρκία και Λιβύη δεν μπορούν να υπογράψουν μία τέτοια οριοθέτηση, διότι δεν έχουν αντικείμενες ακτές. Είναι απλά και καθαρά πράγματα.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Παράγει έμμεσα αποτελέσματα, δεν παράγει; Μιλώ για τις έρευνες που προκήρυξε η Λιβύη νότια της Κρήτης, έστω και αν είναι κάτω από τη μέση γραμμή, με την απόλυτη συνδρομή της Άγκυρας;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Δεν έχουμε κανένα πρόβλημα κάθε χώρα, η οποία βρέχεται από τη Μεσόγειο, να ασκεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα. Είναι 21 χώρες, οι οποίες βρέχονται από τη Μεσόγειο. Όλες διεκδικούν και πράγματι έχουν κυριαρχικά δικαιώματα. Εκείνο, το οποίο θα πρέπει να υφίσταται, είναι να υπάρχει μια συνεννόηση. Το απαιτεί το Διεθνές Δίκαιο. Οριοθέτηση γίνεται μεταξύ χωρών με παρακείμενες και αντικείμενες ακτές. Άρα δεν είναι μονομερείς πράξεις οι οριοθετήσεις. Είναι πράξεις, οι οποίες γίνονται με συμφωνία των γειτονικών κρατών.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Γιατί δεν το κάναμε εμείς αυτό με τη Λιβύη; Τα περασμένα χρόνια, λέω, όχι τώρα. Τώρα τα πράγματα είναι σε άλλο πλαίσιο.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Με τη Λιβύη ξεκίνησαν οι συζητήσεις για την οριοθέτηση ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 2010. Υπήρξαν συνεννοήσεις, προχώρησε σχετικώς, αλλά δεν ολοκληρώθηκε η συνεννόηση αυτή. Το αποτέλεσμα ήταν ότι πράγματι είχαμε το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο δεν παράγει έννομα αποτελέσματα και αυτό το έχουμε ξεκαθαρίσει. Και δεν το έχουμε ξεκαθαρίσει μόνο εμείς, για να λέμε και την αλήθεια. Το λέει η Ευρωπαϊκή Ένωση πολύ ρητά. Τα τελευταία Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου νομίζω ήταν εξαιρετικά σαφή. Η Αίγυπτος, η οποία είναι η άμεσα γειτονική χώρα της Λιβύης, βρίσκεται ακριβώς στην ίδια γραμμή. Και πώς βρίσκεται στην ίδια γραμμή; Πρώτον, διότι είμαστε απολύτως συντονισμένοι με την Αίγυπτο. Και δεύτερον, διότι υπογράψαμε με την Αίγυπτο την ελληνο-αιγυπτιακή συμφωνία που καθορίζει πραγματική Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Και ακυρώνει και το τουρκολιβυκό σύμφωνο. Είναι μια εκκρεμότητα, η οποία έχει συζητηθεί δημοσίως. Αυτό το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το παράνομο, το ανυπόστατο, μπορούσαμε να το αποτρέψουμε;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Κοιτάξτε, δεν μπορώ να κάνω αναδρομή στο παρελθόν και να ανασυνθέσουμε τα γεγονότα, διότι βρισκόμαστε σήμερα μπροστά σε μια πραγματικότητα του τουρκολιβυκού. Στην πραγματικότητα, πώς εξουδετερώνεται το τουρκολιβυκό; Εξουδετερώνεται στην πράξη με την άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας. Πώς ασκεί τα κυριαρχικά δικαιώματα η χώρα; Ακούω την κριτική ότι δεν κάνουμε αρκετά, αλλά ακούω και την κριτική ότι κάνουμε αρκετά και αντιδρούν οι απέναντι. Ο κύριος Κωστίδης είπε προηγουμένως ότι η Τουρκία αντιδρά στην επίσκεψή μου στη Λιβύη. Μα είναι προφανές. Όταν ασκείς ενεργητικά τα κυριαρχικά σου δικαιώματα, θα υπάρχει αντίδραση. Όταν εκδίδεις τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, θα υπάρχει αντίδραση. Όταν προκηρύσσεις οικόπεδα εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, θα υπάρχει αντίδραση. Όταν εκδώσουμε σε λιγάκι τα θαλάσσια πάρκα..
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Εμείς θα κάνουμε έρευνες εκεί που είπατε, στα οικόπεδα; Θα προχωρήσουν οι εταιρίες;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Βεβαίως και θα προχωρήσουν οι εταιρίες. Για να κλείσουμε το κεφάλαιο Λιβύη, αν μη τι άλλο, η Λιβύη, τουλάχιστον εκ πρώτης όψεως, όπως φαίνεται, χωρίς να έχουμε τις ακριβείς συντεταγμένες, συμμορφώθηκε με τη μέση γραμμή, όπως την αντιλαμβάνεται η Ελλάδα και το Διεθνές Δίκαιο. Δηλαδή, η προκήρυξη φαίνεται να γίνεται μόνον στα κομμάτια που ανήκουν πράγματι στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Αυτό θα το δούμε στην ώρα του. Εδώ έχουμε μια κρίση τώρα, κύριε Υπουργέ, σε εξέλιξη. Ένα αποτέλεσμα μιας κρίσης που είναι το μεταναστευτικό. Έχουμε μια κρίση στην περιοχή και το αποτέλεσμά της είναι το μεταναστευτικό που για μία ακόμη φορά λούζεται η Ελλάδα. Και εδώ πάλι σας ασκείται κριτική. Λέει, πιάστηκε στον ύπνο η Ελλάδα, δεν προέβλεψε αυτή την εξέλιξη. Ή ότι τρέχουμε πίσω από τις εξελίξεις, παρακαλώντας τους Λίβυους. Ισχύει αυτό;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Θα επαναλάβω αυτό που είπα, είναι απλά πράγματα. Όποιος δεν αντιλαμβάνεται τα γεωπολιτικά φαινόμενα μπορεί να λέει ό,τι θέλει. Αυτή τη στιγμή, το Σουδάν, που είναι η αμέσως γειτονική χώρα νοτιοανατολικά της Λιβύης, έχει περίπου, από τον εμφύλιο πόλεμο, 20 εκατομμύρια εκτοπισμένους ανθρώπους. Από αυτούς, τα 2 εκατομμύρια έχουν ήδη μετακινηθεί σε άλλες χώρες, την Αίγυπτο και τη Λιβύη. Είναι μια εν δυνάμει βόμβα στα θεμέλια της Αφρικής, αλλά και στα θεμέλια της Ευρώπης, διότι οι άνθρωποι αυτοί βρίσκονται στην απόλυτη ανέχεια. Θα επιχειρήσουν να βγουν προς τη Μεσόγειο. Είναι αυτονόητο αυτό.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Για την ώρα έχουμε καραβιές ανθρώπων σε περιοχές που δεν έχουν υποδομές. Και η απόπειρα που έγινε - η πρώτη απόπειρα από την Ευρώπη, με ευθύνη της Ευρώπης αν θέλετε - κατέληξε σε φιάσκο.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Δεν αποδίδουμε καμία ευθύνη. Η συνέχεια θα αποδείξει τα γεγονότα. Θέλω όμως να σας πω το εξής. Πρώτον, αυτή τη στιγμή η κατάσταση στην Αφρική είναι εξαιρετικά έκρυθμη. Είναι γεγονότα, τα οποία προφανώς και υπολογίζονται, αλλά δεν ελέγχονται πάντοτε. Σας μίλησα για τον αριθμό των εκτοπισμένων Σουδανών, οι οποίοι αυτή τη στιγμή βρίσκονται εν κινήσει. Δεύτερον, το πρόβλημα, το οποίο έχει η Ελλάδα αυτή τη στιγμή με τις μεγάλες ροές από την ανατολική Λιβύη, το έχει ακριβώς το ίδιο και η Ιταλία από τη δυτική Λιβύη. Έχουμε σημαντική αύξηση των μεταναστευτικών ροών εξαιτίας ακριβώς αυτών των γεγονότων και της αδυναμίας της Λιβύης να μπορέσει να ελέγξει.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Απάντηση έχουμε εδώ κύριε Υπουργέ;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Βεβαίως υπάρχει απάντηση.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Σας κάνουν κριτική ακόμα και για τις φρεγάτες. Πήγαν οι φρεγάτες εκεί πομπωδώς, η Ελλάδα το εξήγγειλε αυτό κ.λπ.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Αγαπητέ κύριε Οικονόμου, αν δεν είχαν σταλεί φρεγάτες θα μας έλεγαν «γιατί δεν πάει το Πολεμικό Ναυτικό να επιτηρεί;» Μάλιστα εμείς κάνουμε σοβαρή και αξιόπιστη πολιτική στα ζητήματα αυτά, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο. Είμαι σαφής. Η Ελλάδα θα μεριμνήσει, έτσι ώστε να ελεγχθούν οι παράτυπες μεταναστευτικές ροές. Θα υπάρξει πολύ μεγάλη αυστηρότητα σε ό,τι αφορά την επιτήρηση. Ήδη κινητοποιήθηκε η Ευρώπη. Αποτελεί πλέον μέρος της ευρωπαϊκής πολιτικής, σύμφωνα και με τα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Παραλλήλως, εμείς χτίζουμε και τις μεγάλες συμμαχίες, τις οποίες έχουμε στην ευρύτερη περιοχή. Η Ελλάδα είναι η μόνη ευρωπαϊκή χώρα, η οποία αυτή τη στιγμή έχει άριστη σχέση με την Αίγυπτο και με όλο τον αραβικό κόσμο. Αυτό έχει πολύ μεγάλη σημασία, κύριε Παυλόπουλε, κύριε Οικονόμου, έτσι ώστε να μπορέσουν να ελεγχθούν οι ροές.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Εσείς θα ξαναπάτε στην περιοχή, κύριε Υπουργέ; Θα γίνει το δεύτερο ταξίδι σας;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Βεβαίως στις 15 Ιουλίου, την επόμενη Τρίτη, θα βρίσκομαι στην Τρίπολη και θα συναντήσω την κυβέρνηση στη δυτική Λιβύη.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Γιατί στην Τρίπολη; Το ζήτημα που αντιμετωπίζουμε εμείς έχει πηγή την Βεγγάζη. Και το επεισόδιο έγινε χθες στη Βεγγάζη. Γιατί θα πάτε στη Τρίπολη;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Διότι αυτή τη στιγμή η ορθή εξωτερική πολιτική είναι να έχουμε ισόρροπες και λειτουργικές σχέσεις και με τις δυο πλευρές της Λιβύης. Διότι και οι δύο πλευρές της Λιβύης ασκούν εξουσία. Αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε μεγάλη κινητικότητα το ζήτημα της πολιτικής λύσης στη Λιβύη, έτσι ώστε το κράτος να καταστεί και πάλι στην πραγματικότητα ενιαίο. Και διότι, όπως γνωρίζετε, ήταν η κυβέρνηση στη δυτική Λιβύη, η οποία συνήψε το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Άρα, αυτή τη στιγμή ερχόμαστε με μια πολυδιάστατη προσέγγιση. Όχι επαναλαμβάνω μόνοι μας, αλλά έχοντας χτίσει μεγάλες συμμαχίες, εκπροσωπώντας στην πραγματικότητα την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Υπουργέ, έχουμε κάποια συνεννόηση με τον Haftar στη Λιβύη; Γιατί συναντηθήκατε προχθές. Το κλίμα το είδαμε, ήταν πολύ καλό και οι δηλώσεις σας πολύ θετικές. Φαίνεται να πήγε καλά αυτό το ταξίδι. Στην πράξη τι έχουμε εδώ;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Στην πράξη θα περιμένουμε να δούμε τη λειτουργική βελτίωση τόσο στο μεταναστευτικό, όσο και στα ζητήματα τα γεωπολιτικά.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Συζητήσατε για θαλάσσιες ζώνες, συζητήσατε για μεταναστευτικό. Αλλά αποτέλεσμα δεν είχαμε.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Περιμένετε να έχουμε αποτέλεσμα σε δύο μέρες;
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Όχι, αλλά είδαμε το αντίθετο. Είχαμε κλιμάκωση γι’ αυτό το λέω.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, η εικόνα την οποία είδατε είναι η εικόνα, η οποία αποτυπώθηκε. Είχαμε μια παραγωγική συνάντηση με τον Haftar, μιλήσαμε για τρία θέματα. Μιλήσαμε για το ζήτημα του μεταναστευτικού. Η Ελλάδα είναι διατεθειμένη, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση και με τις γειτονικές χώρες, να παράσχει ουσιαστική βοήθεια για τον έλεγχο και των χερσαίων και των θαλάσσιων συνόρων της Λιβύης, έτσι ώστε να μπορείς να αποτρέπεις κοντά στην ακτή. Ξέρετε, επειδή το Λιβυκό Πέλαγος είναι μια μεγάλη θάλασσα, είναι πάρα πολύ δύσκολο να υπάρξει ουσιαστικός έλεγχος και επιτήρηση.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Η Ευρώπη θα βοηθήσει κύριε Υπουργέ εκεί, με χρήματα κυρίως;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Η Ευρώπη θα βοηθήσει απολύτως. Έχουμε εξασφαλίσει το γεγονός ότι θα υπάρξει ενίσχυση από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το δεύτερο ζήτημα που συζητήσαμε ήταν πράγματι το ζήτημα των θαλασσίων ζωνών. Αντιλαμβανόμαστε ότι αυτή τη στιγμή η ανατολική πλευρά υπό τον Haftar βρίσκεται σε μια αξιολόγηση των θαλασσίων ζωνών. Είναι κάτι στο οποίο η Ελλάδα δεν έχει προφανώς αντίρρηση. Κάθε χώρα έχει το δικαίωμα που απορρέει από το Διεθνές Δίκαιο να αξιολογεί τα των θαλασσίων ζωνών. Εντούτοις, είμαστε πάρα πολύ σαφείς. Η Ελλάδα έχει άμεσα θαλάσσια σύνορα με τη Λιβύη. Εμείς έχουμε διάθεση να συζητήσουμε την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Οι ίδιοι συζητάνε για αυτό το θέμα;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Είναι κάτι για το οποίο θα συνεχίσουμε τη συζήτηση. Έχουμε ήδη ορίσει ένα σχετικό χρονοδιάγραμμα για τα επόμενα βήματα. Συμφωνήσαμε με την πλευρά της ανατολικής Λιβύης να υπάρξει και μία ελληνική επιχειρηματική αποστολή στις αρχές Σεπτεμβρίου, έτσι ώστε να ενισχυθεί και το εμπορικό αποτύπωμα της Ελλάδας στην ευρύτερη περιοχή. Θέλω να είμαι πάρα πολύ σαφής. Η Ελλάδα έχει μια αυστηρή, αλλά δίκαιη σχέση με όλες τις χώρες. Θέλω να πω ότι δεν υπάρχει περίπτωση η Ελλάδα να μην ασκήσει με αυστηρότητα τα δικαιώματα. Δεν πρόκειται να αφήσουμε να καταστεί η Ελλάδα μία δεξαμενή παράτυπης μετανάστευσης.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Θα σκληρύνει τη γραμμή της η Ελλάδα; Πώς θα το αντιμετωπίσουμε αυτό το θέμα;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Το προηγούμενο του Μαρτίου του 2020 νομίζω είναι πάρα πολύ σαφές. Εφόσον απαιτηθεί, θα υπάρξει μεγαλύτερη αυστηρότητα στα ζητήματα αυτά.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Και στην εσωτερική διαχείριση; Σε αυτούς που υποδεχόμαστε εδώ;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Εντός του πλαισίου του Διεθνούς Δικαίου και του Διεθνούς Ανθρωπιστικού...
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Είπατε το παράδειγμα του Μαρτίου του 2020. Εκεί όμως μιλάγαμε για τα χερσαία σύνορα. Η Ελλάδα επέβαλε έναν φραγμό εκεί στα χερσαία σύνορα. Αυτό δεν μπορεί να γίνει στη θάλασσα.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Έχετε δίκιο ότι είναι πολύ μεγαλύτερος ο βαθμός δυσκολίας εξαιτίας του γεγονότος ότι πρόκειται για ανοιχτή θάλασσα. Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν δυνατότητες, οι οποίες απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο και οι οποίες θα ασκηθούν από την Ελλάδα.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Άρα η Ελλάδα θα σκληρύνει τη γραμμή της, μας λέτε.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Υπάρχει ένα πάρα πολύ συγκεκριμένο σχέδιο, το οποίο είναι πολλαπλών βημάτων. Εάν συνεχιστεί το φαινόμενο, το οποίο παρατηρείται τις τελευταίες εβδομάδες, να έχουμε μεγάλα σκάφη έμφορτα και γεμάτα κόσμο, τότε να είστε βέβαιοι ότι θα έχουμε μια πολύ μεγαλύτερη αυστηροποίηση του πλαισίου.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Τώρα, υπάρχουν οι προϋποθέσεις για τη συνάντηση Μητσοτάκη-Erdogan αυτή τη στιγμή που μιλάμε; Ή το κλίμα έχει επιβαρυνθεί εξαιτίας των αλλεπάλληλων προκλήσεων της Τουρκίας;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Το κλίμα είναι αυτό, το οποίο προϋφίστατο. Δηλαδή, είναι μια λειτουργική σχέση, η οποία διατηρεί τα υποκείμενα προβλήματα, τα οποία έχουν οι δύο χώρες.
Ακούω μερικές φορές την κριτική «Μα πώς είναι δυνατόν να αντιδρά η Τουρκία στην άσκηση δικαιωμάτων από την Ελλάδα; Και πώς είναι δυνατόν να μην υπαναχωρεί από τις πάγιες θέσεις της;» Κοιτάξτε να δείτε, η Ελλάδα δεν περίμενε ότι η Τουρκία θα υπαναχωρούσε από τις βασικές τις θέσεις, όπως επίσης περιμένουμε και την αντίδραση της Τουρκίας.
Είναι προφανές ότι, όταν η Ελλάδα ασκεί τα δικαιώματά της, θα ενοχληθούν κάποιοι. Δεν είναι κάτι, το οποίο δεν περιμένουμε, και δεν είναι κάτι, το οποίο δεν μετράμε. Αλλά, θέλω να είμαι σαφής. Το γεγονός ότι θα αντιδράσει η οποιαδήποτε γειτονική χώρα δεν θα μας αποτρέψει ποτέ από το να ασκήσουμε τα δικαιώματά μας. Ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός, από μακρού χρόνου υπερήμερος, για πρώτη φορά καθιστά σε επίπεδο ευρωπαϊκού κεκτημένου τα απώτατα όρια της ελληνικής…
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Κατέθεσε και η Τουρκία δικό της, ο οποίος είναι ταυτισμένος με τη «γαλάζια πατρίδα».
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Η Τουρκία κατέθεσε ένα χάρτη σε ένα όργανο, το οποίο δεν έχει αρμοδιότητα, και το οποίο το ίδιο το όργανο, δηλαδή η Επιτροπή Ωκεανών της UNESCO, δηλώνει ότι αυτό δεν συνιστά αποτύπωση θαλασσίων ζωνών, αλλά έχει να κάνει μόνο με το θαλάσσιο περιβάλλον.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Εμείς θα τα προχωρήσουμε τα θαλάσσια πάρκα, επομένως;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Βεβαίως και θα προχωρήσουν τα θαλάσσια πάρκα. Ξέρετε, ξεχνάμε. Σε δύο χρόνια έχουν προχωρήσει πολύ σημαντικά πράγματα. Έχουν προχωρήσει ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός, έχουν προχωρήσει τα θαλάσσια πάρκα που ολοκληρώνονται, έχουν προχωρήσει…
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Το καλώδιο; Γιατί κάποια στιγμή το βάλαμε στο ράφι. Τώρα κατέβηκε;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Δεν υπάρχει κανένα ράφι. Θα συνεχιστεί κανονικά.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Θα γίνει, δηλαδή, το καλώδιο. Θα ποντιστεί.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Βεβαίως και θα γίνει. Και όλα αυτά ενόσω - να μην το ξεχνάμε κι αυτό - έχουμε ελαχιστοποιήσει απολύτως τις παραβιάσεις του Εθνικού Εναέριου Χώρου και έχουν ελαχιστοποιηθεί και οι μεταναστευτικές ροές εξ Ανατολών.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Δηλαδή, η Διακήρυξη των Αθηνών ισχύει, κύριε Υπουργέ; Υπάρχει ή έχει τελειώσει αυτό;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Η Διακήρυξη των Αθηνών υφίσταται απολύτως. Θέλω να θυμίσω - γιατί ακούω συχνά για τη Διακήρυξη των Αθηνών - ότι είναι μια πολύ σημαντική πολιτική διακήρυξη, η οποία έρχεται και λέει κάτι πάρα πολύ συγκεκριμένο. Ότι Ελλάδα και Τουρκία είναι γειτονικές χώρες, θα πρέπει να συζητούν, θα πρέπει να προλαμβάνουν κρίσεις. Και για τον λόγο αυτό ορίζει για πρώτη φορά έναν δομημένο διάλογο.
Ερώτηση. Με τη Διακήρυξη των Αθηνών επιλύονται τα ελληνοτουρκικά προβλήματα; Απάντηση. Προφανώς και όχι. Γιατί δεν επιλύονται;
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Το ερώτημα είναι, αν συνεχίζονται οι προκλήσεις. Αν παραβιάζεται αυτή η Διακήρυξη, όχι επειδή παραμένουν τα υποκείμενα θέματα, τα οποία περιγράψατε, αλλά αν κλιμακώνονται οι προκλήσεις. Γιατί εδώ μας απειλούν ότι, αν προχωρήσουμε στο καλώδιο, θα υπάρξει αντίδραση στο πεδίο.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Μισό λεπτό. Η Διακήρυξη των Αθηνών λέει σαφώς ότι οι δύο χώρες δεν αφίστανται των νομικών τους θέσεων. Δεν θα περιμέναμε κάτι διαφορετικό.
Όμως να σκεφτούμε κι αυτό. Βεβαίως, η Τουρκία δεν αφίσταται των πολιτικών θέσεων που έχει από δεκαετίες. Η «γαλάζια πατρίδα», όπως γνωρίζετε, ανατρέχει στη δεκαετία του 1990, όπως και όλες οι αξιώσεις για την αποστρατιωτικοποίηση, το casus belli. Δεν είναι κάτι της τελευταίας διετίας.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Θα τεθούν αυτά τα θέματα, κύριε Υπουργέ; Είπε ο Πρωθυπουργός ότι θα θέσει το casus belli στον Τούρκο πρόεδρο μόλις συναντηθούν. Ισχύει αυτό; Και η Ελλάδα θα ασκήσει τα δικαιώματά της για τα 12 μίλια; Είπατε πριν, ότι η Ελλάδα θα ασκεί τα δικαιώματά της, ανεξάρτητα από το τι κάνει η Τουρκία. Ισχύει αυτό;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Μισό λεπτό. Δεν το αποδεικνύουμε στην πράξη; Έχετε νομίζω και εσείς και οι συνεργάτες σας και όλη η κοινωνία τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό. Αρκεί κάποιος να δει τον χάρτη, για να αντιληφθεί εάν η Ελλάδα ασκεί τα δικαιώματα ή αν φοβάται οτιδήποτε. Είμαι σαφής.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Τα 12 μίλια λένε ότι τα έχετε εγκαταλείψει. Σας λένε ότι έχετε εγκαταλείψει το δικαίωμα των 12 μιλίων, ότι έχουμε αποδεχθεί επίσημα τα 6 μίλια.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Η απάντηση είναι σαφής. Αυτά τα επικαλούνται εκείνοι που είχαν την ευχέρεια να το πράξουν και ουδέποτε το έκαναν. Είμαι σαφής. Η Ελλάδα ασκεί στο πεδίο εκείνα, τα οποία ουδείς τόλμησε. Εάν υπάρχουν αντιδράσεις, τις αντιδράσεις αυτές θα τις διαχειριστούμε. αλλά εξαιτίας των αντιδράσεων να υπαναχωρήσουμε από τα δικαιώματά μας, αυτό δεν θα γίνει ποτέ.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Συνάντηση και Ανώτατο Συμβούλιο πότε θα κάνουμε κύριε Υπουργέ;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί. Το Ανώτατο Συμβούλιο θα γίνει. Αυτή τη στιγμή, εντός του Ιουλίου υπάρχει ένα πάρα πολύ πυκνό διπλωματικό πρόγραμμα. Όπως γνωρίζετε, τις επόμενες ημέρες, την επόμενη εβδομάδα έχουμε την άτυπη διευρυμένη για το Κυπριακό. Θέλω να πω ότι η αναβίωση του Κυπριακού, που για επτά χρόνια παρέμενε αδρανές είναι νομίζω μία ακόμα σημαντική αναβάθμιση. Γιατί ο καθένας μπορεί να κάνει κριτική σε σχέση με την εξωτερική πολιτική, αλλά τα καλά τα προσπερνάμε εύκολα και προσπαθούμε να διυλίζουμε τον κώνωπα για να βρούμε ό,τι ζημιά μπορεί να υπάρχει.
Είναι σαφή τα πράγματα, όπως έχουμε καταφέρει να ασκήσουμε τα δικαιώματά μας με πολλαπλούς τρόπους, όπως καταφέραμε σήμερα να μην υπάρχουν στην ουσία παραβιάσεις, να μην υπάρχουν μεταναστευτικές ροές από την Ανατολή - έχουμε την αύξηση από τη Λιβύη, αλλά εξ Ανατολών δεν υπάρχουν μεταναστευτικές ροές - με τον ίδιο ακριβώς τρόπο θα συνεχίσουμε να ασκούμε τα δικαιώματά μας. Για να μην περάσει χωρίς απάντηση, επειδή αναφερθήκατε στο ζήτημα της επέκτασης των χωρικών υδάτων. Βεβαίως, η Ελλάδα διατηρεί το δικαίωμα να ασκήσει το από το Διεθνές Δίκαιο δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων. Θα το ασκήσει στον χρόνο, ο οποίος είναι ο ορθός. Είναι κάτι, το οποίο πάντοτε βρίσκεται στην εθνική μας πολιτική. Ήταν η κυβέρνηση του Πρωθυπουργού, η οποία επεξέτεινε τα χωρικά ύδατα στο Ιόνιο και μέχρι το ακρωτήριο Ταίναρο. Ήταν η πρώτη φορά που μεγάλωσε η Ελλάδα. Η Ελλάδα θα συνεχίσει να μεγαλώνει.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Το γεγονός ότι κοντεύουμε στον ένα χρόνο από την εκλογή του Trump και ο Trump έχει μιλήσει 4-5 φορές και έχει συναντηθεί με τον Erdogan και σε εμάς δεν έχει στείλει ούτε SMS, πρέπει να μας ανησυχεί;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Κατ’ αρχάς δεν ισχύει αυτό που λέτε, με κάθε σεβασμό.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Έχει στείλει SMS στον Πρωθυπουργό;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Δεν το γνωρίζω αν έχει στείλει SMS. Όταν με το καλό θα κάνετε συνέντευξη στον Πρωθυπουργό να τον ρωτήσετε. Εγώ μπορώ να σας μιλήσω όμως για μας και για ό,τι αφορά το Υπουργείο Εξωτερικών. Δεν νομίζω ότι υπάρχει άλλος Υπουργός Εξωτερικών, ο οποίος να έχει δει περισσότερο τον Αμερικανό Υπουργό Εξωτερικών από εμένα. Τον έχω δει σε πολλές περιπτώσεις. Έχουμε μια άριστη σχέση, έχουμε ένα διαρκή δίαυλο επικοινωνίας σε πολλά σημεία ανταλλάσσουμε απόψεις, έχουμε μια σχετικώς κοινή γραμμή και εδραιωμένη σχέση.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Μήπως ο Trump αισθάνεται ότι δεν χρειάζεται να δώσει νέο οξυγόνο στη σχέση του με τον Έλληνα Πρωθυπουργό, γιατί είμαστε προβλέψιμοι σύμμαχοι, αυτό διατυπώνεται σε επίπεδο κριτικής.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Κοιτάξτε, το «προβλέψιμοι σύμμαχοι» είναι μια τόσο απλοϊκή προσέγγιση που πραγματικά νομίζω δεν χρήζει απάντησης. Εκείνο, το οποίο θέλω να πω είναι ότι αν εκείνοι, οι οποίοι επικαλούνται τα του δεδομένου και προβλέψιμου συμμάχου εννοούν ότι η Ελλάδα στέκεται πάντοτε με το Διεθνές Δίκαιο και δεν καθίσταται συναλλακτική, ναι, η Ελλάδα στέκεται με το Διεθνές Δίκαιο. Δεν θα έχουμε μια πολιτική, η οποία στην πραγματικότητα θα είναι επιλεκτική ανάλογα με τις περιστάσεις. Διότι εάν σήμερα ξεχάσουμε το Διεθνές Δίκαιο, όταν θα χρειαστεί να το επικαλεστούμε, δεν θα μπορούμε να το κάνουμε. Άρα η Ελλάδα είναι μια χώρα, η οποία ασκεί μια πολιτική αρχών και αυτό το εκτιμούν όλοι. Και ποιος το εκτιμάει για να θυμόμαστε; Το εκτιμάνε οι Ηνωμένες Πολιτείες με την Στρατηγική Αμυντική Συμφωνία που έχουμε. Το εκτιμούν όλοι οι Ευρωπαίοι. Το εκτιμάει το 99% των χωρών που ψήφισαν την Ελλάδα στο Συμβούλιο Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Όλος ο αραβικός κόσμος, η Αίγυπτος και οι μεγάλοι μας σύμμαχοι. Και άρα η Ελλάδα θα συνεχίσει στην πολιτική αρχών.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Ευχαριστούμε πολύ, κύριε Υπουργέ.
9 Ιουλίου, 2025