ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Έχουμε τη χαρά και την τιμή να έχουμε δίπλα μας εδώ στην «Επόμενη Μέρα» τον Υπουργό Εξωτερικών, τον κ. Γιώργο Γεραπετρίτη, σε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και κρίσιμη συγκυρία. Κύριε Υπουργέ, ευχαριστώ πάρα πολύ που είστε εδώ.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Είναι μεγάλη μου τιμή. Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Λοιπόν, επειδή έχω πολλές ερωτήσεις να σας κάνω, θέλω να προλάβουμε στον χρόνο που έχουμε. Και θα ξεκινήσω αμέσως από αυτά που είναι κυριολεκτικά επί του πιεστηρίου και συμβαίνουν στο Νταβός. Ξεκινώ από το περίφημο Συμβούλιο Ειρήνης του Trump, το οποίο έχει κατηγορηθεί από πολλούς ότι είναι ουσιαστικά ένα πρόπλασμα ενός ιδιωτικού ΟΗΕ, που έχει βάλει ως ισόβιο αρχηγό, CEO -ας το πούμε έτσι- τον εαυτό του. Ότι ξεκίνησε μεν για τη Γάζα και η Ελλάδα, ως μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας το στήριξε, έχοντας αυτό κατά νου της, αλλά ουσιαστικά έρχεται ως μηχανισμός που θα επιλύει διενέξεις παγκοσμίως να υποκαταστήσει τελικά τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών. Και ρωτώ ευθέως: Συντριπτικά οι περισσότεροι Ευρωπαίοι λένε ότι δεν θα συμμετάσχουν. Η Ελλάδα τι θα κάνει;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Νομίζω ότι σχεδόν απαντήσατε στην ερώτηση. Η πραγματικότητα είναι ότι το Συμβούλιο Ειρήνης, το οποίο προτάθηκε από τον Πρόεδρο Trump, έχει συγκεκριμένες ιδιαιτερότητες, χαρακτηριστικά νομικά, τα οποία χρειάζονται μεγαλύτερης εμβάθυνσης. Εκείνο, το οποίο οφείλω να τονίσω, είναι το γεγονός ότι υπάρχει ένα συγκεκριμένο ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, το ψήφισμα 2803, το οποίο η Ελλάδα ως εκλεγμένο μέλος υπερψήφισε.
Αυτό είχε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά. Ανέφερε ότι το Συμβούλιο Ειρήνης θα αναφέρεται στη Γάζα και ότι θα είναι ένας προσωρινός μηχανισμός για την επίλυση του ζητήματος στη Μέση Ανατολή και ειδικότερα στην περιοχή της Γάζας. Η πρόταση, η οποία μας περιήλθε -και είναι επί της αρχής σημαντικό ότι η πρόταση αυτή απευθύνθηκε και στην Ελλάδα, διότι δεν πήγε σε όλους τους Ευρωπαίους, πήγε σε ένα σχετικά μικρό αριθμό Ευρωπαίων- είναι μία πρόταση, η οποία δεν αφορά μόνο την Γάζα, αλλά αφορά γενικά τις διενέξεις, οι οποίες εμφανίζονται, καθώς επίσης και έχει και μόνιμα χαρακτηριστικά. Άρα, υπάρχει μία σχετική απόσταση μεταξύ του ψηφίσματος και του Συμβουλίου Ειρήνης. Εξ αυτού του λόγου υπάρχει ένας σοβαρός προβληματισμός όχι μόνο από την Ελλάδα, αλλά σχεδόν από το σύνολο των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την απόσταση αυτή.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: …μόνο η Ουγγαρία από ότι βλέπω έτσι προθυμοποιείται…
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: …έχει εκδηλωθεί θετικά προς ώρας. Εκείνο, το οποίο έχει σημασία και είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την Ελλάδα, είναι ότι η Ελλάδα, ούσα εντός του Συμβουλίου Ασφαλείας, εκλεγμένο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, έχει μία πρόσθετη δέσμευση από τον Οργανισμό, έτσι ώστε να μην αφίσταται από τα ψηφίσματα αυτά. Η πραγματικότητα είναι ότι, ακόμη και τώρα, βρισκόμαστε σε συζητήσεις με τους Ευρωπαίους εταίρους μας. Τις τελευταίες 72 ώρες είχα την ευκαιρία να συνομιλήσω εκτενώς με όλους, όπως επίσης και με τις αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και με αραβικά κράτη.
Αυτή τη στιγμή διαφαίνεται ότι σχεδόν καθολικά η θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα είναι στην παρούσα φάση να μην συνταχθεί με το Συμβούλιο Ειρήνης. Εφόσον υπάρχει αυτή η θέση ομόθυμη εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τότε είναι προφανές ότι η Ελλάδα θα κρίνει ανάλογα.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Ωραία, ας πούμε ότι η Ευρώπη που δεν μας έχει εκπλήξει με αβελτηρίες, αμηχανίες, προσπάθειες ισορροπιών κτλ., πάρει μια επαμφοτερίζουσα, μια αμφίσημη θέση έναντι αυτού. Η Ελλάδα ως Ελλάδα, ως κράτος τι σκοπεύει να κάνει;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Θα μου επιτρέψετε να διατηρήσω τη θέση της Ελλάδας για τις επόμενες ώρες και ημέρες που θα υπάρξει σαφής τοποθέτηση εκ μέρους της κυβέρνησης. Εκείνο το οποίο θέλω να σας πω είναι η παραμετροποίηση του συστήματος. Η Ελλάδα χωρίς να αγνοεί την πραγματικότητα, όπως διαμορφώνεται, θα τηρήσει μια στάση αρχής, θα συνταχθεί με τους Ευρωπαίους εταίρους και θα φέρει τη θέση εκείνη που είναι συμβατή απολύτως με το Διεθνές Δίκαιο και τη διεθνή πολυμέρεια, ιδίως στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών. Άρα, μπορείτε να κατανοήσετε από αυτό ότι για την Ελλάδα είναι πάρα πολύ σημαντικό να είναι ενεργώς παρούσα. Θα είναι παρούσα, δεν θα αποστεί από την ευρωπαϊκή θέση.
Από εκεί και πέρα, εάν υπάρξει οποιοσδήποτε διχασμός εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα αξιολογήσουμε. Όμως η αίσθησή μου να το πω αυτό, είναι ότι για την ώρα, την οποία συζητούμε, η Ευρώπη έχει κρατήσει μία ομόθυμη στάση στο ζήτημα αυτό, μία στάση αρχής και ..
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: …αρνητική ουσιαστικά για τη συμμετοχή στο Συμβούλιο…
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: …επιφυλακτική σε σχέση με το Συμβούλιο Ειρήνης για τους λόγους τους οποίους ανέφερα, δηλαδή κατά βάσιν για την υπέρβαση σε σχέση με την εντολή από το ψήφισμα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών του Συμβουλίου Ασφαλείας.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Γιατί φαντάζομαι ότι θα ήταν θα ήταν πραγματικά περίεργο, τουλάχιστον περίεργο γιατί ο κ. Trump έχει προσκαλέσει ακόμα και τον Vladimir Putin σε αυτό το Συμβούλιο Ειρήνης. Δηλαδή η ρωσική απειλή δια του Putin, την οποία αντιμετωπίζει η Ευρώπη, αίφνης να τη δούμε να κάθεται μαζί με ευρωπαϊκές χώρες και την Ελλάδα βεβαίως στο ίδιο τραπέζι ως Συμβούλιο Ειρήνης για τις παγκόσμιες διενέξεις. Θα ήταν, αν μη τι άλλο, αντιφατικό, αν μη τι άλλο…
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Και σημειολογικά σε ένα Συμβούλιο Ειρήνης να παρίσταται και ένας κατεξοχήν επιτιθέμενος σήμερα που μιλάμε.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Έχετε απόλυτο δίκιο. Λοιπόν, πάμε τώρα στο άλλο μεγάλο θέμα. Ακούσαμε, κ. Υπουργέ, σήμερα τον Donald Trump να βάλλει για άλλη μία φορά εναντίον της Ευρώπης και ουσιαστικά τί να λέει; Ότι, κοιτάξτε να δείτε, αν δεν μου δώσετε την Γροιλανδία, εάν δηλαδή δεν επιτρέψετε να μπούμε σε διαπραγματεύσεις για να προσαρτήσω τη Γροιλανδία, που είναι μείζον θέμα της στρατηγικής ασφαλείας των Ηνωμένων Πολιτειών, να το θυμάστε αυτό, γιατί θα μιλούσατε ακόμα γερμανικά και γιαπωνέζικα, εάν δεν σας είχαμε βοηθήσει στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πώς αντιμετωπίζεται αυτός ο τυφώνας Trump, και ποια θα είναι η θέση της Ελλάδος απέναντι στο θέμα της Γροιλανδίας, όπως θα εξελίσσεται; Ήδη σας ακούσαμε να παίρνετε θέση και ο Πρωθυπουργός και εσείς υπέρ του Διεθνούς Δικαίου ως προς αυτό το θέμα, αλλά εδώ τα πράγματα εξελίσσονται δυναμικά.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Επί της αρχής να πούμε ότι έχουμε μία εξαιρετικά καλή στρατηγική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και θεωρούμε ότι η σχέση αυτή θα καλλιεργηθεί έτι περαιτέρω. Είναι σημαντικό, πέρα από την ευρωατλαντική σχέση, να υπάρχει και μία πολύ καλή σχέση μεταξύ της Ελλάδας και των Ηνωμένων Πολιτειών. Είναι μία στρατηγική επιλογή, την οποία έχουμε και θα συνεχίσουμε να την καλλιεργούμε.
Από εκεί και πέρα το ζήτημα της Γροιλανδίας αντιλαμβανόμαστε όλοι ότι έχει πάρα πολλές ιδιαιτερότητες. Και τούτο διότι η Γροιλανδία βρίσκεται υπό την κυριαρχία ενός κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Άρα, οφείλεται εκ των Συνθηκών η αλληλεγγύη κάθε κράτους-μέλους, αλλά και της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στη Δανία, η οποία ασκεί την κυριαρχία και κατά τούτο, η οποιαδήποτε απειλή κατά της εδαφικής ακεραιότητας και της κυριαρχίας θα βρει ομοθύμως απέναντι την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αντιλαμβανόμαστε τη σημασία και την αξία του ζητήματος αυτού. Θέλω να θυμίσω ότι η Δανία είναι και εντός του ΝΑΤΟ, άρα η Ευρωατλαντική Συμμαχία, πάνω στην οποία, αν θέλετε, στηρίχθηκε η μεταπολεμική διεθνής αρχιτεκτονική ασφαλείας, βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε έναν κλυδωνισμό.
Επιμένουμε ότι θα πρέπει να συνεχισθεί η συζήτηση. Αντιλαμβανόμαστε ότι υπάρχουν ζητήματα ασφαλείας, τα οποία τίθενται εκ μέρους των Ηνωμένων Πολιτειών. Υπάρχουν όμως ήδη διεθνείς συμφωνίες, οι οποίες διέπουν το καθεστώς αυτό. Ο διάλογος οφείλει να πρυτανεύσει σε κάθε περίπτωση. Νομίζουμε ότι η διαβουλευτική στάση είναι οφειλόμενη.
Έχοντας πει αυτό, να πούμε σαφέστατα ότι η θέση της Ελλάδας είναι μία θέση, αν θέλετε, αξιακού ρεαλισμού. Καταλαβαίνουμε, ότι αλλάζει στην πραγματικότητα το διεθνές περιβάλλον σε ό,τι αφορά τις αρχές, οι οποίες διέπουν τις σχέσεις που αναπτύσσονται διεθνώς. Εμείς θα κάνουμε τις αναγκαίες προσαρμογές, όμως υπάρχουν αξίες οι οποίες είναι αδιαπραγμάτευτες. Και πάνω στις αξίες αυτές εμείς δεν πρόκειται να κάνουμε καμία απολύτως έκπτωση. Οι αξίες αυτές είναι οι αξίες που στήριξαν την εθνική ελληνική εξωτερική πολιτική.
Εγώ παρέλαβα τα ηνία της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, όχι για να διαμορφώσω νεολογικά στοιχεία, αλλά να ακολουθήσω την πάγια ελληνική θέση. Και πάγια ελληνική θέση είναι η απόλυτη προσήλωση στους κανόνες της διεθνούς πολυμέρειας και του Διεθνούς Δικαίου. Κατά τούτο, οφείλω να σας πω, και σας το λέω ευθαρσώς, ότι η Ελλάδα θα σταθεί στο πλευρό της χώρας, η οποία θα βάλλεται στο μέλλον, υπό οποιαδήποτε εκδοχή ή θα απειλείται.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Εν προκειμένω της Δανίας και της Γροιλανδίας.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Σωστά. Μου επιτρέπετε όμως; Είναι σημαντικό, νομίζω. Η όλη αναταραχή η οποία υφίσταται με αυτή τη βίαιη προσαρμογή στο διεθνές περιβάλλον, αποκαλύπτει και ορισμένες εγγενείς αδυναμίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και ορισμένες επαμφοτερίζουσες στάσεις τις οποίες είχαμε κατά περιόδους. Νομίζω ότι είναι η στιγμή η Ευρώπη να κάνει την αυτοκριτική της, αλλά να κάνει και ορισμένα γενναία βήματα μπροστά και προς τη στρατηγική της αυτονομία, αλλά και προς μία γενικότερη κατανόηση του γεωπολιτικού ρόλου που αναπτύσσεται στην Ευρώπη. Η Ευρώπη είναι μία ισχυρή δύναμη, αλλά καθίσταται ισχυρή όταν είναι ενωμένη.
Όπως έλεγε και ο Αριστοτέλης, το όλον είναι πολύ μεγαλύτερο από τα μέρη του, αθροίζει πολύ περισσότερο. Άρα το κάθε κράτος μέλος στην Ευρώπη έχει μία σχετική ισχύ, όταν τα κράτη αυτά βρίσκονται από κοινού, η ισχύ τους πολλαπλασιάζεται. Και θα ήθελα να δούμε την Ευρώπη αυτή, να αναπτύσσει αυτό το ισχυρό της γεωπολιτικό αποτύπωμα. Οι προκλήσεις είναι πάρα πολλές. Οι αλλαγές που γίνονται είναι προφανώς τεκτονικές. Η Ευρώπη όμως δεν πρέπει να αποστεί από μία αξιακή θεώρηση των διεθνών σχέσεων. Από μία αξιακή σχέση για τους διεθνείς κανόνες.
Η διεθνής δικαιοταξία, εάν δεν στηρίζεται σε κανόνες και αρχές, είναι θνησιγενής. Μόνο όταν υπάρχουν σταθεροί προβλέψιμοι κανόνες, μόνον όταν ο κανόνας του ισχυρού μπορεί να εντάσσεται μέσα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο Διεθνούς Δικαίου, τότε και μόνο νομίζω ότι μπορούμε να προσβλέπουμε σε μία διεθνή ευταξία.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Να ρωτήσω το εξής. Η Γροιλανδία, - πέραν όλων αυτών που περιγράψατε, με τα οποία συμφωνώ και είναι προφανή θα μπορούσε να πει κανείς σε έναν κόσμο που δεν είναι τόσο προφανής, αλλά εν πάση περιπτώσει - έχει και μια άλλη διάσταση, αν μου επιτρέπετε. Εάν η Ελλάδα «αποδεχτεί», το δικαίωμα του ισχυρού, εν προκειμένω των Ηνωμένων Πολιτειών, να προσαρτά το έδαφος μιας άλλης ανεξάρτητης χώρας, προκύπτουν δύο ζητήματα. Το ένα είναι το γεγονός ότι διαλύεται η φύση του ίδιου του ΝΑΤΟ. Αυτό το επισημάνατε νομίζω ως ένα βαθμό, αλλά η Ελλάδα εν προκειμένω αντιμετωπίζει ένα παρόμοιο ζήτημα. Δηλαδή αντιμετωπίζει μια απειλή εξ ανατολών, ακόμα και για προσαρτήσεις ή για αμφισβήτηση ελληνικού εδάφους, νησιά του Αιγαίου, γκρίζες ζώνες και όλη αυτή η θεωρία της «γαλάζιας πατρίδας», αλλά το έχει υποστεί στο παρελθόν με την κατοχή-προσάρτηση από την Τουρκία του βόρειου τμήματος της Κύπρου. Δεν θα ήταν αντίφαση η Ελλάδα να συστρατευτεί με τις Ηνωμένες Πολιτείες ως προς την προσάρτηση της Γροιλανδίας;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Έχετε απόλυτο δίκιο ότι θα πρέπει να είμαστε πάρα πολύ προσεκτικοί. Και τούτο διότι το σήμερα δημιουργεί προηγούμενα για το μέλλον και ένα προηγούμενο το οποίο θα υποτάσσει στην δύναμη του ισχυρού τον ευάλωτο, νομίζω ότι θα οδηγήσει σε ασύμμετρες καταστάσεις, οι οποίες είναι βέβαιο ότι θα πλήξουν τη διεθνή ακεραιότητα. Για την Ελλάδα, υπάρχει ένας και μόνο δρόμος, ο δρόμος της καθολικότητας του διεθνούς δικαίου. Θα συνεχίσουμε με βροντώδη φωνή να το επισημαίνουμε. Ένας ρεαλισμός, ο οποίος οφείλει να έχει η ελληνική εξωτερική πολιτική, την αναγκαία προσαρμογή στις σύνθετες καταστάσεις που βιώνουμε στον καιρό μας, είναι αναγκαίος, αλλά από την άλλη πλευρά, ο ρεαλισμός αυτός δεν πρέπει να εκτείνεται έως του σημείου να παραιτούμαστε από από αξίες, οι οποίες αξίες, είναι εκείνες οι οποίες διαχρονικά μας έχουν οδηγήσει στο σημερινό σημείο.
Και θέλω να πω, γιατί είναι σημαντικό, το θέτετε πάρα πολύ σωστά. Βεβαίως και η Ελλάδα δεν βρίσκεται στην καλύτερη γειτονιά του κόσμου. Για πρώτη φορά νομίζω βρισκόμαστε σε λιγότερο από 1000- 1500 μίλια μεταξύ δύο πολέμων. Βρισκόμαστε σε μία γειτονιά με πάρα πολύ σύνθετες προκλήσεις. Βρισκόμαστε στη Μεσόγειο, η οποία αποτελεί το μήλον της έριδος πολλών κρατών, με εξαιρετικά μαξιμαλιστικές αξιώσεις. Για την Ελλάδα νομίζω είναι απολύτως υπαρξιακό να παραμείνει σε αυτή την αυστηρή της θέση. Και αυτό θα πράξει. Διότι, -θα μου επιτρέψετε να πω- μέσω της προσήλωσης μας στο Διεθνές Δίκαιο έχουμε επιδείξει και μία συνέπεια η οποία έχει εκτιμηθεί. Ήταν οι κυβερνήσεις του Πρωθυπουργού, του Κυριάκου Μητσοτάκη, οι οποίες αυτή τη στιγμή έχουν φέρει την Ελλάδα σε μία θέση πραγματικής ισχύος, διότι δεν πρέπει να ξεχνάμε το πόσο έχει μεγαλώσει στην πραγματικότητα το διπλωματικό αποτύπωμα της Ελλάδας.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Και οι συμμαχίες και οι Ένοπλες Δυνάμεις από την άλλη.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Είναι ένα σύνθετο αποτύπωμα, το οποίο προκύπτει από μια ισχυρή διπλωματία, η οποία έχει εισφέρει στην πατρίδα μας την μεγάλη, την σημαντική συμφωνία με την Αίγυπτο και με την Ιταλία. Έχει φέρει την επέκταση των χωρικών υδάτων, έχει φέρει έναν πολύ ισχυρό Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, για πρώτη φορά αποτυπώνοντας σε ευρωπαϊκό κεκτημένο τα απώτατα όρια των δικών μας θαλασσών. Έχει φέρει τη Chevron και την Exxon, έχει φέρει τα θαλάσσια πάρκα, έχει φέρει την Ελλάδα στο επίκεντρο του παγκόσμιου ενδιαφέροντος, να διαμορφώνει την παγκόσμια αρχιτεκτονική ασφαλείας, ομόφωνα σχεδόν στο Συμβούλιο Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, στο επίκεντρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με μεγάλες συμμαχίες με το Ισραήλ, με τις Ηνωμένες Πολιτείες, με τη Σαουδική Αραβία. Μια Ελλάδα η οποία σήμερα είναι πιο ισχυρή από ποτέ. Γιατί; Διότι στην πραγματικότητα η συνέπεια, η γνώση, η ειλικρίνεια με την οποία αντιμετωπίζουμε τις διεθνείς σχέσεις έχει εκτιμηθεί από όλους τους εταίρους.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Επειδή αναφερθήκαμε στον εξ ανατολών γείτονα, θέλω να σας πάω στα ελληνοτουρκικά και θέλω να ρωτήσω ορισμένα πράγματα και διευκρινιστικά, αλλά νομίζω έχουν και πολύ μεγάλη σημασία να τα ακούσουμε από εσάς αυτή την ώρα. Πρώτον, έχουμε ορίζοντα χρονοδιάγραμμα της συνεδρίασης του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας με την Τουρκία, άρα και της συνάντησης του Έλληνα Πρωθυπουργού με τον Τούρκο Πρόεδρο; Και το λέω γιατί οι πληροφορίες μου, με διαψεύδετε, λένε ότι οι Τούρκοι μας έχουν δώσει ένα παράθυρο ευκαιρίας περίπου το πρώτο δεκαπενθήμερο του Φεβρουαρίου, γιατί μετά, αν δεν κάνω λάθος, ξεκινάει το δικό τους Ραμαζάνι και πάει για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα. Έχουμε ημερομηνία;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει συγκεκριμένη ημερομηνία. Όπως όμως σωστά είπατε, αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε στην τελική φάση των συζητήσεων. Το πιο πιθανό σενάριο είναι ότι πράγματι θα υπάρξει το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας το πρώτο δεκαπενθήμερο του επόμενου μήνα. Είναι σημαντικό να υπάρξει η συνάντηση αυτή στο υψηλότερο επίπεδο, μια διυπουργική συνάντηση υπό τον Πρωθυπουργό.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Γιατί είναι σημαντικό; Γιατί ακούω, κύριε Υπουργέ, και σας διακόπτω, άλλους να λένε «εδώ ο Fidan πριν από μερικές μέρες μας είπε ότι είναι ένα πρόβλημα το Αιγαίο». Μπαίνουν ζητήματα ακόμα και για τα χωρικά μας ύδατα. Αμφισβητείται η κυριαρχία, το θέμα της ηλεκτρικής διασύνδεσης. Μας προκαλούν συνεχώς. Και άρχισαν και οι εμπλοκές στον εναέριο χώρο.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Κατ’ αρχάς να διαφοροποιήσουμε και να θέσουμε τα πράγματα στην ουσιαστική τους διάσταση. Πρώτα απ’ όλα έχουμε μια συγκεκριμένη γειτονιά. Η γειτονιά είναι δεδομένη, δεν πρόκειται να αλλάξει. Η γεωγραφία δεν είναι μια μεταβλητή γεωμετρία, είναι μια σταθερά και για τον λόγο αυτό είναι πάρα πολύ κρίσιμο να την λαμβάνουμε υπόψιν. Θεωρούμε, και αυτή είναι βαθύτατη πεποίθησή μας, ότι θα πρέπει να συνομιλούμε με τους γείτονές μας. Είναι αυτονόητο ότι δεν πρόκειται να συμπέσουμε.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Σε αυτό συμφωνούν και όλα, τα περισσότερα κόμματα της αντιπολίτευσης.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Είναι αυτονόητο ότι το να έχεις μία αδιάλλακτη στάση, μία εχθροπαθή στάση, δεν πρόκειται να σε ωφελήσει ούτε απέναντι στον γείτονα, αλλά ούτε και απέναντι στις διεθνείς σου συμμαχίες. Η Ελλάδα δεν έχει κανένα λόγο να έχει μία εχθροπαθή στάση. Αντιλαμβανόμαστε ότι η Τουρκία έχει συγκεκριμένη ρητορική και συγκεκριμένες αξιώσεις, οι οποίες ανατρέχουν δεκαετίες. Όλα όσα αναφέρατε είναι επέκεινα δεκαετιών μιας στρατηγικής της Τουρκίας. Από την άλλη πλευρά, η Ελλάδα τα τελευταία τρία χρόνια έχει αναπτύξει επιχειρήματα, τα οποία δεν είχε ποτέ. Έχει στο τραπέζι επιχειρήματα διεθνούς δικαίου, τα οποία είναι αδιάσειστα και τα οποία μας έχουν φέρει σε μια θέση να μπορούμε να έχουμε μία αυτοπεποίθηση, να μην ετεροκαθοριζόμαστε. Θέλουμε λοιπόν να μεγαλώνουμε το αποτύπωμά μας, να ενισχύουμε την οικονομία μας, να κάνουμε πιο ανθεκτική την άμυνά μας, να έχουμε μία μεγάλη αυτοπεποίθηση και να συζητούμε. Το να συζητάς δεν σημαίνει ότι υποχωρείς. Η Ελλάδα δεν πρόκειται να υποχωρήσει. Το έχουμε ξεκαθαρίσει. Όμως επίσης να ξέρουμε ότι η Ελλάδα θα μεγαλώνει, μεγαλώνει διαρκώς και θα μεγαλώνει ακόμη περισσότερο.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Να ρωτήσω ευθέως, κύριε Υπουργέ. Υπάρχουν προϋποθέσεις εν όψει και της συνάντησης του Έλληνα Πρωθυπουργού με τον Τούρκο Πρόεδρο, να μπούμε σε φάση ουσιαστικότερου διαλόγου για τα ζητήματα; Το εξής ένα που λέμε εμείς, αλλά εν πάση περιπτώσει να υπάρξει ένα πλαίσιο ουσιαστικότερου διαλόγου με την Τουρκία αυτή την ώρα; Ή απλώς συζητάμε για να διατηρούμε αυτό το καλύτερο καθεστώς από την παλαιότερη περίοδο των εντάσεων, τα ήρεμα νερά; Και ρωτώ και κάτι ακόμα για να απαντήσετε συνολικά. Υπάρχει ενδιαφέρον, παρότρυνση, δεν θα πω παρέμβαση, ενδιαφέρον και παρότρυνση των Ηνωμένων Πολιτειών να μπούμε σε μία φάση τέτοιου ουσιαστικότερου διαλόγου;. Γιατί διαβάσαμε όλοι και τις δηλώσεις του Tom Barrack, του Αμερικανού Πρέσβη στην Άγκυρα, αλλά και την παραίνεση της Αμερικανίδας πρέσβειρας εδώ στην Αθήνα, της κυρίας Guilfoyle.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Να ξεκινήσω από το τελευταίο. Η Ελλάδα, όπως και η Τουρκία, έχουμε την πεποίθηση ότι μπορούμε να επιλύσουμε τις διαφορές μας, να μπορούμε να απαμβλύνουμε τις εντάσεις μας χωρίς την παρέμβαση οποιωνδήποτε τρίτων. Είναι θεμιτό σε μία περιοχή, η οποία εμφανίζει εξαιρετική ευαλωτότητα, όπως είναι η Ανατολική Μεσόγειος, να επιθυμούν πολλά κράτη να διασφαλίζεται η ηρεμία. Είναι στρατηγική η περιοχή μας και για τον λόγο αυτό είναι πολλά τα κράτη τα οποία ενδιαφέρονται γι’ αυτό. Θέλω όμως να σας πω εντίμως ότι δεν έχει υπάρξει καμία απολύτως παρέμβαση. Θα συνεχίσουμε τον διμερή μας διάλογο. Έχουμε καταφέρει τα τελευταία δυόμισι χρόνια ο διάλογος αυτός να λειτουργεί. Σήμερα και χθες είχαμε την τουρκική αντιπροσωπεία στην Αθήνα, η οποία συζήτησε για τα θέματα του Πολιτικού Διαλόγου και για τα θέματα της Θετικής Ατζέντας.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Η κυρία Παπαδοπούλου νομίζω είχε την συνάντηση.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Οι δύο Υφυπουργοί, η κυρία Παπαδοπούλου και ο κύριος Θεοχάρης είχαν την ηγεσία. Ήταν ο Υφυπουργός, ο κ. Bozay, εκ μέρους της Τουρκίας. Είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε για πολλά θέματα. Είναι σημαντικό, δεν πρέπει να το μειώνουμε, ότι σήμερα που μιλάμε έχουν ελαχιστοποιηθεί οι παραβιάσεις, έχουν ελαχιστοποιηθεί οι μεταναστευτικές ροές εξ ανατολών, έχει ενισχυθεί το διμερές εμπόριο, έχουν γίνει βήματα. Εάν με ρωτάτε αν είμαστε έτοιμοι να προχωρήσουμε σε κάτι πιο μεγάλο, πιο ουσιαστικό, που ήταν το αντικείμενο της ερώτησής σας, θα είμαι ευθύς: την συγκεκριμένη, δεδομένη στιγμή δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις, διότι δεν συγκλίνουμε στο ποιο θα είναι το εύρος της συζήτησης. Δηλαδή, η Ελλάδα επιμένει και θα επιμένει πάντα ότι ένα είναι και μόνο το θέμα, το οποίο μπορεί να συζητηθεί και το οποίο μπορεί να αχθεί ενώπιον διεθνούς δικαιοδοσίας, που είναι ο καθορισμός της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, η οριοθέτηση των θαλασσίων αυτών ζωνών. Δεν υπάρχουν άλλα, τα οποία να συναρτώνται προς αυτά και άρα το μόνο θέμα που μπορεί να αχθεί προς συζήτηση είναι το συγκεκριμένο. Εφόσον η Τουρκία θεωρεί ότι υπάρχουν άλλα υπάρχει ακόμη μια σχετική απόκλιση.
Θέλω όμως να πω κάτι, το οποίο -θα μου επιτρέψετε, κ. Κοτρώτσο- το αντιλαμβάνομαι ως πολύ σημαντικό. Όποιος γνωρίζει και μελετά τον σημερινό κόσμο, τις δικαιοπολιτικές σχέσεις, τις γεωπολιτικές εξελίξεις, νομίζω μπορεί με σαφήνεια να δει τους κινδύνους και τις προκλήσεις που εμφανίζονται. Είναι πάρα πολύ ευάλωτος ο σύγχρονος κόσμος, υπάρχει μεγάλη ασυμμετρία. Η προβλεψιμότητα, την οποία απέλαυε η Ευρώπη και η Δύση συνολικά για δεκαετίες, πλέον φαίνεται να υφίσταται ένα πολύ μεγάλο πλήγμα. Για την Ελλάδα είναι σημαντικό να διατηρεί μια περιοχή ησυχίας στην ευρύτερη γειτονιά μας. Γιατί; Όχι μόνο διότι δεν πρέπει να παράγουμε εντάσεις και κρίσεις, αλλά για τον πρόσθετο λόγο ότι η Ελλάδα συν τω χρόνω αποκτά ακόμα μεγαλύτερη ισχύ, ακόμα μεγαλύτερα ερείσματα. Η διπλωματία δεν είναι μόνο η άσκηση της εξωτερικής πολιτικής. Η διπλωματία είναι η άσκηση της ενεργειακής πολιτικής, της αμυντικής πολιτικής. Είναι μια ισχυρή οικονομία. Η σύνθεση όλων αυτών παράγει στην πραγματικότητα το άθροισμα που μας καθιστά ισχυρούς.
Τα δυόμισι αυτά χρόνια που έχουμε μια σχετική ησυχία, έχουμε εδραιώσει τους διαύλους με την Τουρκία. Είναι πολύ σημαντικό το γεγονός ότι η Ελλάδα έχει αυξήσει το διπλωματικό της αποτύπωμα και μπορούμε πλέον να συζητούμε από μία θέση που είναι πραγματικά θέση μεγάλης αυτοπεποίθησης. Και θέλω να διαβεβαιώσω μέσα από τη φιλόξενη εκπομπή σας τους Έλληνες πολίτες, ότι όσο υπάρχει αυτή η κυβέρνηση, με υπευθυνότητα, με σοβαρότητα, με γνώση, θα συνεχίσουμε να ασκούμε την εξωτερική πολιτική και παρά τους κινδύνους από όλες τις γωνιές του πλανήτη, εμείς θα συνεχίσουμε με συνέπεια, με αίσθημα εθνικής ευθύνης. Δεν πρόκειται να υποχωρήσουμε προ ουδενός και θα αυξήσουμε το αποτύπωμα και τη σημασία της χώρας μας στο διεθνές στερέωμα.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Δύο τελευταίες ερωτήσεις, παρακαλώ όσο γίνεται πιο σύντομες απαντήσεις γιατί μας πιέζει ο χρόνος. Είπατε στη Βουλή τις προηγούμενες ημέρες ότι οσονούπω, εκτός από τα άλλα δύο, αν θυμάμαι καλά θαλάσσια πάρκα, θα φέρετε και το θέμα της επέκτασης των χωρικών υδάτων. Θέλω διευκρίνιση. Τι σημαίνει αυτό; Θα φτάσει στη Βουλή δηλαδή για να ψηφιστεί; Να υπάρξει απόφαση της Βουλής για επέκταση έως τα 12 μίλια;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Η Ελλάδα παγίως - το έχω επαναλάβει και το λέω σε όλους τους τόνους - έχει επιφυλαχθεί ρητώς να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα έως τα 12 μίλια, όπως εξάλλου προβλέπει η Διεθνής Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Θα το πράξει στον χρόνο, τον οποίο η ελληνική πολιτεία κρίνει τον κατάλληλο. Ήδη η Ελλάδα, η ελληνική κυβέρνηση, έχει επεκτείνει τα χωρικά ύδατα στο Ιόνιο και έως το ακρωτήριο Ταίναρο. Παραμένει η επέκταση έως τα 12 μίλια και στα υπόλοιπα σημεία της χώρας. Βεβαίως, θα υπάρξει σχετική διαβούλευση σε κάθε περίπτωση και με τους πολιτικούς σχηματισμούς, έτσι ώστε να υπάρχει μία κοινή θέση, μια κοινή συναίνεση. Όταν αυτό κριθεί σκόπιμο κατά χρόνο θα έρθει μετά από διαβούλευση το ζήτημα της επέκτασης των χωρικών υδάτων.
Θέλω να σας πω ότι το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών, η ελληνική Πολιτεία, δεν συζητά τα ζητήματα, τα οποία αφορούν τα χωρικά ύδατα. Η επέκταση των χωρικών υδάτων -το διευκρινίζω διότι είναι εξαιρετικά σημαντικό- είναι ένα ζήτημα το οποίο αφορά την κυριαρχία της χώρας μας και άρα είναι ένα μονομερές δικαίωμα. Δεν τίθεται σε συζήτηση, δεν τίθεται σε διαπραγμάτευση, παρά μόνον μεταξύ των ελληνικών πολιτικών σχηματισμών της ελληνικής κυβέρνησης και της ελληνικής Βουλής. Όταν κριθεί σκόπιμο και μετά από τη διαβούλευση την απαιτούμενη, θα έρθει το σχετικό νομοσχέδιο.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Θα ξεκινήσει αυτή η διαβούλευση σύντομα; Γιατί για να το πείτε τώρα αυτό εσείς και επειδή σε 14-15 μήνες θα έχουμε εκλογές, πάει να πει ότι το 2026 είναι ένας χρόνος που θα τον αξιοποιήσετε προς αυτή την κατεύθυνση.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Τον χρόνο τον αξιοποιούμε για πολλά. Η ημέρα δεν φτάνει για όσα κάνουμε, κ. Κοτρώτσο. Το αντιλαμβάνεστε, ιδιαίτερα σήμερα.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Ρίξατε τώρα εσείς τον σπόρο των χωρικών υδάτων. Και αντιλαμβάνεστε όλοι τώρα έχουν κατά νου. Στα νησιά θα είναι έξι μίλια; Στην ηπειρωτική χώρα θα είναι δώδεκα μίλια; Τι θα είναι αυτό το πράγμα;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Η πάγια θέση μας είναι ότι θα ακολουθήσουμε τους κανόνες του διεθνούς δικαίου. Τα ζητήματα αυτά έχουν ένα εξόχως νομικό χαρακτήρα. Είναι η εφαρμογή της UNCLOS, της Σύμβασης του Montengo Bay του 1982. Άρα καταλαβαίνετε ότι έχουν μια υψηλότερη συνθετότητα. Είναι προφανές ότι έχουν και πολιτικό χαρακτήρα, ιδίως σε ότι αφορά τον χρονισμό, τα οποία φέρονται. Θα μου επιτρέψετε να διατηρήσω και πάλι την απόλυτη εθνική θέση ότι η Ελλάδα διατηρεί το απαρέγκλιτο αναπαλλοτρίωτο κυρίαρχο δικαίωμά της να επεκτείνει, όταν θα κρίνει σκόπιμο, τα χωρικά της ύδατα.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Λοιπόν, κλείνουμε και θέλω ένα σύντομο σχόλιο. Επικαλούμαι τώρα όχι τον Υπουργό Εξωτερικών, αλλά τον καθηγητή, τον νομικό, τον συνταγματολόγο. Λοιπόν, ακούσαμε κάποιες δηλώσεις τις προηγούμενες ημέρες από την κυρία Μαρία Καρυστιανού, η οποία έχει ανακοινώσει, δεν είναι κάτι που εικάζεται, ότι θα ιδρύσει κόμμα. Και βεβαίως αντιλαμβάνεστε και το ξέρετε πάρα πολύ καλά. Το έχετε μελετήσει και σε άλλες εποχές. Ο αντισυστημισμός είναι κάτι το οποίο είναι, να το πω έτσι, επικίνδυνο για την πολιτική σταθερότητα, την οποία και ως κυβέρνηση προβάλλετε ως δίλημμα για τις επόμενες εκλογές. Θέλω ένα σχόλιό σας για το κόμμα Καρυστιανού.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Θα ξεκινήσω από το τελευταίο το οποίο αναφέρατε. Νομίζω ότι σε αυτούς τους χαλεπούς καιρούς, η πολιτική σταθερότητα αποτελεί στην πραγματικότητα ένα τεράστιο ζήτημα. Πρόσθετη αξία, την όποια απολαύει η Ελλάδα. Και ξέρετε, δεν είναι πολλές οι χώρες ,οι οποίες έχουν τέτοια πολιτική σταθερότητα και βοηθάει πολύ και την άσκηση της εξωτερικής πολιτικής. Διότι είναι αυτονόητο ότι στις σχέσεις τις οποίες αναπτύσσουμε, τόσο διμερώς όσο και πολυμερώς, πάντοτε έχει σημασία να αντιλαμβάνονται οι εταίροι μας ότι είμαστε μια σταθερή, σοβαρή, συνεπής χώρα. Θα μιλήσω ευθέως, εφόσον μου το αναφέρατε, για την κυρία Καρυστιανού, την οποία σέβομαι και υπολήπτομαι, και να πω ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει πολιτικό λόγο. Το Σύνταγμα το ίδιο προβλέπει τη δυνατότητα όλων των Ελλήνων πολιτών να σχηματίζουν πολιτικά κόμματα και προστατεύει τη διαμόρφωση των πολιτικών κομμάτων.
Η δική μου θέση είναι σαφής και χωρίς περιστροφές είναι ότι η Ελλάδα στην παρούσα στιγμή χρειάζεται υπευθυνότητα, γνώση, σοβαρότητα, συνέπεια. Νομίζω ότι έχουμε υποφέρει πολύ από μαθητευόμενους μάγους. Οι επεξεργασμένες θέσεις σήμερα είναι μία αναγκαιότητα. Όλοι θα κριθούμε. Νομίζω όμως τα δείγματα γραφής, τα οποία έχει δώσει η ελληνική κυβέρνηση τα τελευταία επτά χρόνια σχεδόν, είναι πολύ συγκεκριμένα. Θα περιμένουμε τις θέσεις, αλλά προσέξτε. Να είμαστε σαφείς. Όταν κρινόμαστε για τον πολιτικό μας λόγο, θα πρέπει ο λόγος αυτός να είναι επεξεργασμένος, διότι η χώρα δεν αντέχει άλλα πειράματα. Τα πειράματα μπορεί σε άλλους καιρούς να ήταν ίσως ευπρόσδεκτα, επειδή ήταν οι συνθήκες τέτοιες, σήμερα όμως τα πειράματα θα οδηγήσουν με μαθηματική ακρίβεια στην καταστροφή.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Κύριε Υπουργέ, ευχαριστώ πάρα πολύ για αυτή τη συζήτηση. Νομίζω ότι ειπώθηκαν ενδιαφέροντα πράγματα σε μια εξαιρετικά κρίσιμη συγκυρία. Αναμένουμε και τη συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, να δούμε και τη στάση του Πρωθυπουργού σε αυτά τα ζητήματα που ήδη μας ανοίξατε τις προοπτικές και αντιλαμβανόμαστε πού πάνε τα πράγματα. Ευχαριστώ πάρα πολύ.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Ήταν τιμή μου. Σας ευχαριστώ.
21 Ιανουαρίου, 2026