ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Πάμε να υποδεχτούμε στο στούντιο με μεγάλη χαρά τον Υπουργό Εξωτερικών, τον κύριο Γιώργο Γεραπετρίτη. Κύριε Υπουργέ, καλημέρα.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Καταρχάς, κύριε Υπουργέ, ελπίζουμε και ευχόμαστε να είστε γουρλής, να τα πούμε και αυτά.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Είναι το μόνο σίγουρο. Καλή αρχή να έχετε.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Σας θέτουμε εδώ των ευθυνών σας. Είστε ο πρώτος, οπότε να ξέρετε…
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: θα έρθω να κάνω απολογιστική και στην τελευταία σας εκπομπή.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Είναι όλα τα μέτωπα καυτά. Κάθεστε σε μια ηλεκτρική καρέκλα, σε ένα διάστημα που ο πλανήτης φλέγεται. Θέλω να ξεκινήσουμε ανάποδα. Όχι από το ουκρανικό. Από ένα πολύ δύσκολο μέτωπο για τη χώρα. Και μιλάω για τη Λιβύη. Στη Λιβύη που έχει δυο κυβερνήσεις, η κυβέρνηση Haftar - άλλοτε φίλος μας, τώρα φίλος του Erdogan απ’ ό,τι βλέπω, θα μας το σχολιάσετε αυτό - και η κυβέρνηση Dbeibah, η αναγνωρισμένη και από εμάς κυβέρνηση. Αλλά θέλω να ξεκινήσω με τον Haftar, γιατί ο Haftar, άλλοτε φίλος μας, δεν είχε περάσει από το Κοινοβούλιό του το ανυπόστατο τουρκολιβυκό μνημόνιο, το «Bloomberg» λέει ότι ετοιμάζεται να το επικυρώσει, από το 2019 είναι αυτό το μνημόνιο, και μάλιστα να συνεργαστεί με την Τουρκία για να γίνουν έρευνες πού μπορεί να φτάσουν νότια της Κρήτης, για υδρογονάνθρακες. Το ερώτημα το δικό μου είναι: πότε κάναμε λάθος Υπουργέ; Τότε που κάναμε φίλο μας τον Haftar και τον είχαμε από πολύ κοντά; Ή όταν αυτό άρχισε να ατονεί, με αποτέλεσμα να έρθουμε στη σημερινή κατάσταση;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Κατά την ταπεινή μου άποψη δεν έχει υπάρξει λάθος. Έχουμε μια πάρα πολύ συγκροτημένη πολιτική σε ό,τι αφορά τη Λιβύη και τα αποτελέσματα θα φανούν. Εγώ θέλω να σας πω το ακόλουθο. Ποια είναι η προσέγγιση της ελληνικής κυβέρνησης σε σχέση με τη Λιβύη; Με τη Λιβύη είμαστε μία άμεσα γειτονική χώρα και εκείνο, το οποίο επιδιώκουμε είναι να έχουμε μία αγαστή γειτονική σχέση. Η προσπάθειά μας ήταν να αναβαθμίσουμε τη σχέση μας με τη Λιβύη και στα δύο επίπεδα. Όπως σωστά επισημάνατε, η Λιβύη είναι μία χώρα ειδικών συνθηκών, υπό την έννοια ότι είναι χωρισμένη στα δύο, έχει πρακτικά δύο κυβερνήσεις, βρίσκεται σε συνθήκες πολύ μεγάλης πίεσης. Η αναγνωρισμένη κυβέρνηση της δυτικής Λιβύης, δέχεται πολύ μεγάλη πίεση από στρατεύματα άτακτα. Άρα είναι μία χώρα, η οποία έχει πάρα πολύ μεγάλες δυσκολίες. Εκείνο, το οποίο προσπαθήσαμε την τελευταία διετία είναι να αναβαθμίσουμε τη σχέση μας και με τις δύο πλευρές, έτσι ώστε να έχουμε μία ισόρροπη στάση. Διότι με τη δυτική Λιβύη είχαμε φτάσει σε ένα σημείο, στο οποίο δεν υπήρχαν καλές σχέσεις. Είχαμε οδηγηθεί σωστά, όπως είπατε, το 2019 στο άκυρο και ανυπόστατο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Άρα εκείνο, το οποίο είπαμε, είναι ότι θα πρέπει να χτίσουμε μία ικανή σχέση και με τις δύο πλευρές.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Τι έγινε όμως και από εκεί ήταν φίλος μας ο Haftar, τώρα ετοιμάζεται να φωνάξει την Τουρκία να κάνει γεωτρήσεις και νοτίως της Κρήτης;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Αυτή τη στιγμή, λοιπόν, έχουμε καταφέρει να έχουμε μια ικανοποιητική λειτουργική σχέση και με τις δύο πλευρές, κάτι που δεν είχαμε στο παρελθόν. Τι σημαίνει πρακτικώς αυτό; Η Ελλάδα είναι η μόνη ευρωπαϊκή χώρα, η οποία σήμερα μπορεί να ομιλεί στο υψηλότερο επίπεδο και με τις δύο πλευρές της Λιβύης. Έχουμε μία καλή λειτουργική σχέση, η οποία συνεχίζεται. Πώς αποτυπώνεται αυτό στο πεδίο; Αποτυπώνεται ως εξής. Πρώτον, ενόσω είχαμε πράγματι στο παρελθόν υψηλές μεταναστευτικές ροές κατά περιόδους από τον άξονα του Τομπρούκ, δηλαδή από την ανατολική Λιβύη, αυτή τη στιγμή οι ροές αυτές έχουν ελαχιστοποιηθεί χάρη στην καλή συνεργασία, η οποία έχει υπάρξει. Δεύτερον, πράγματι η κυβέρνηση της δυτικής Λιβύης, με την υπογραφή του άκυρου και ανυπόστατου τουρκολιβυκού μνημονίου το 2019, δημιούργησε μια κατάσταση, η οποία παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο.
Σήμερα βρισκόμαστε στη θέση να συνομιλούμε με τη δυτική Λιβύη, έτσι ώστε να προχωρήσουμε σε μια οριοθέτηση μεταξύ Ελλάδος και Λιβύης. Να γίνει δηλαδή αυτό, το οποίο προβλέπει το Διεθνές Δίκαιο. Η Ελλάδα με τη Λιβύη έχουν άμεσα αντικείμενες ακτές που δεν έχει η Τουρκία. Για δε, το ζήτημα της ανατολικής Λιβύης, ουδέποτε κόψαμε τους διαύλους, οι δίαυλοι εξακολουθούσαν να υφίστανται. Είδατε, νομίζω, τον τρόπο με τον οποίο με υπεδέχθησαν και στην ανατολική Λιβύη και στη δυτική Λιβύη στις πρόσφατες επισκέψεις μου. Θα υπάρξουν και επισκέψεις Λίβυων αξιωματούχων στο μέλλον, δεν διερράγησαν οι δεσμοί.
Βεβαίως, καταλαβαίνω ότι υπάρχει μια προσπάθεια της Τουρκίας να έχει μεγαλύτερη διείσδυση στη Λιβύη. Δεν είναι σημερινό φαινόμενο. Αντιλαμβάνεστε ότι η Τουρκία έχει μια πολύ μεγάλη επιρροή στη δυτική Λιβύη, την οποία προσπαθεί να επεκτείνει, όπως συμβαίνει και με άλλες χώρες. Με τον Haftar δεν υπήρξε διάρρηξη. Προς ώρας δεν έχουμε καμία κύρωση. Αντιλαμβάνομαι ότι υπάρχει μία ανησυχία για την κύρωση…
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Φαντάζομαι καταρχάς ότι η χώρα μας, όπως και όλες οι χώρες, προετοιμάζεται πάντοτε για όλα τα σενάρια, ακόμα και για τα πιο ακραία σενάρια. Ας πούμε λοιπόν ότι βγαίνουν τουρκικά πλοία, τα οποία κάνουν γεωτρήσεις, συνοδεία πολεμικών σκαφών. Θέλω να μου πείτε τι θα κάνει η Ελλάδα. Αυτό δεν μπορεί να μην είναι κάτι, το οποίο δεν σας έχει απασχολήσει. Και μη μου πείτε ότι αυτό είναι κάτι που θα το δούμε όταν θα συμβεί, γιατί ενδεχομένως, όταν θα συμβεί να είναι αργά. Και φυσικά δεν θέλω να πιστέψω ότι απλώς περιμένουμε πότε θα βγουν τα πλοία για να αποφασίσουμε τι θα κάνουμε.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Μα υπάρχει μία πολύ σαφής απάντηση, αν μου επιτρέπετε. Η απάντηση αυτή είναι ότι η Λιβύη έχει προκηρύξει οικόπεδα, τα οποία είναι νοτίως της δικής μας μέσης γραμμής. Ο καθένας μπορεί να έχει οποιεσδήποτε αξιώσεις θέλει στη Μεσόγειο. Η Μεσόγειος βρέχει 21 χώρες. Κάθε χώρα μπορεί να έχει θεωρητικά τις οποιεσδήποτε βλέψεις σε ό,τι αφορά την Αποκλειστική Οικονομική της Ζώνη. Το κρίσιμο είναι το πεδίο. Στο πεδίο, λοιπόν, εγώ έχω να σας πω ότι η Λιβύη σεβάστηκε την ελληνική μέση γραμμή.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Συγγνώμη, κ. Υπουργέ, η ρηματική διακοίνωση που έδωσε η Λιβύη στον ΟΗΕ παραβίασε τη μέση γραμμή και έχει οικόπεδο νότια της Κρήτης…
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Όχι, δεν έχετε δίκιο, θα μου επιτρέψετε να το πω με σεβασμό. Υπάρχουν δύο ζητήματα. Το επαναλαμβάνω, για να είμαστε σαφείς. Όλες οι χώρες μπορεί να έχουν μία μαξιμαλιστική αξίωση σε ό,τι αφορά τη δυνητική Αποκλειστική Οικονομική τους Ζώνη. Πράγματι, οι Λίβυοι έστειλαν μία πολύ μεγάλη Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, έτσι ώστε όταν έρθει η ώρα της συζήτησης να μπορούν να διαπραγματευτούν.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Το βλέπετε; Τα οικόπεδα περνούν τη μέση γραμμή και τα δύο. Η ρηματική διακοίνωση της Λιβύης είναι…
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Η ρηματική διακοίνωση της Λιβύης έχει απαντηθεί προσηκόντως στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών. Η προκήρυξη οικοπέδων από την πλευρά της Λιβύης είναι κάτω από την ελληνική μέση γραμμή. Και θέλω να πω και το εξής. Οι Λίβυοι σεβάστηκαν την ελληνική μέση γραμμή, ενόσω φαίνεται ότι αγγίζουν κυριαρχικά δικαιώματα της Αιγύπτου, της Ιταλίας και της Μάλτας. Άρα το πεδίο είναι το κρίσιμο.
Και να σας πω και κάτι άλλο. Εάν ήταν έτσι, και θεωρείτε ότι η Λιβύη είχε κάποια αξίωση, η οποία στο πεδίο θα μπορούσε να εφαρμοστεί, θεωρείτε ότι κολοσσοί ενεργειακοί όπως είναι η Chevron και η Exxon θα έρχονταν να επενδύσουν σε ελληνικά οικόπεδα;
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Οι Λίβυοι θα υπογράψουν με την Exxon…
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Ναι, αλλά στη γραμμή εκείνη η οποία είναι κάτω από τη μέση γραμμή.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Εάν οι Λίβυοι φτάσουν σε περιοχή ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, ποια θα είναι η απάντηση;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Η απάντηση είναι ότι δεν πρόκειται να το επιτρέψουμε να συμβεί αυτό…
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Και με πολεμικά πλοία, και με όποιον τρόπο απαιτηθεί;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Η Ελλάδα δεν πρόκειται να επιτρέψει καμία παραβίαση κυριαρχικών δικαιωμάτων.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Ακόμα και αν πάνε οι Τούρκοι με τουρκικές φρεγάτες δίπλα;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Θέλω να είμαι σαφής. Υπό οποιαδήποτε συνθήκη, η Ελλάδα δεν πρόκειται να δεχθεί παραβίαση κυριαρχικών δικαιωμάτων. Η Λιβύη στην προκήρυξη των οικοπέδων σεβάστηκε την ελληνική μέση γραμμή. Εξ αυτού του λόγου νομίζω είναι προφανές ότι η Ελλάδα μπορεί να επιβάλει τις αξιώσεις της. Ξέρετε, πολλές φορές συζητάμε λίγο αφηρημένα. Υπάρχει ένας πραγματικός διαγκωνισμός στη σκακιέρα. Βρισκόμαστε αυτή τη στιγμή στη χειρότερη στιγμή που έχει βιώσει ο μεταπολεμικός κόσμος. Σωστά το είπατε, στα 80 χρόνια του μεταπολεμικού κόσμου δεν έχει υπάρξει περίοδος να έχουμε τόσα ανοιχτά μέτωπα, να έχουμε τόσες πολλές ηγεσίες, οι οποίες οδηγούν σε ανακατατάξεις, να έχουμε, στην πραγματικότητα, τόσες συνθήκες, οι οποίες να έχουν έναν αναθεωρητικό χαρακτήρα. Σε αυτό το πεδίο η Ελλάδα έχει ένα πάρα πολύ ισχυρό αποτύπωμα και πολλές φορές ακούω την ευκολία με την οποία ο καθένας αναφέρει ότι «μα, στη Λιβύη έχει συμβεί αυτό». Στη Λιβύη δεν έχει συμβεί απολύτως τίποτα. Στη Λιβύη έχει συμβεί το ακόλουθο. Η Ελλάδα για πρώτη φορά εξέδωσε έναν Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Θαλάσσια πάρκα.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Είναι τρία πράγματα. Είναι ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός, ο οποίος εκφράζει τη δυνητική ελληνική Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και υφαλοκρηπίδα. Είναι τα θαλάσσια περιβαλλοντικά πάρκα και είναι και η προκήρυξη των οικοπέδων. Είναι τρία θέματα, τα οποία αναβαθμίζουν τη διπλωματική θέση της Ελλάδας σε τεράστιο βαθμό.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Κύριε Υπουργέ, πολύ καλό είναι αυτό, πολύ καλά είναι και τα θαλάσσια πάρκα, έχετε απόλυτο δίκιο, θα συμφωνήσω απόλυτα μαζί σας και δεν θα βάλω και κανένα «αλλά» εγώ. Μήπως όμως να πάμε και στην ουσία που έχει να κάνει με την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου και τι θα γίνει τελικά με αυτό το καλώδιο, αν θα ξεκινήσουμε ποτέ να ποντίζουμε το καλώδιο και, επί του πεδίου πάλι, τι θα γίνει αν θα έχουμε νέα Κάσο;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Θα σας απαντήσω.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Μπαίνουμε στον Σεπτέμβρη. Πολύ καλά κάναμε και ορίσαμε τα θαλάσσια πάρκα. Εγώ όμως θέλω να ξέρω αν ποτέ θα ποντίσουμε αυτό το καλώδιο, τι θα γίνει τελικά και πώς θα αντιδράσουμε αν τελικά θελήσει η Τουρκία να κάνει ό,τι έκανε και με την Κάσο.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Θα το μάθετε, αλλά το ότι προσπερνάτε, κατά τη γνώμη μου, κυρία Καραμήτρου, με τέτοια ευκολία το γεγονός…
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Το σέβομαι και το εκτιμώ και το χειροκροτώ. Παρακάτω, όμως.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Η Ελλάδα μετά από 50 χρόνια, όπου καμία κυβέρνηση δεν τόλμησε να καταγράψει σε διεθνή οργανισμό ή στην Ευρωπαϊκή Ένωση τα απώτατα όρια δυνητικής υφαλοκρηπίδας, ήταν αυτή η κυβέρνηση, η οποία το τόλμησε. Και να σας πω κάτι. Ακόμα και οι αντιδράσεις, οι οποίες προκύπτουν, προκύπτουν από ελληνική πρωτοβουλία. Εμείς έχουμε πάρει μία απόφαση και θα σας απαντήσω αμέσως για το καλώδιο. Δεν θα είμαστε παθητικοί δέκτες. Θα αυξήσουμε το διπλωματικό μας αποτύπωμα. Μας ακούν παντού. Μας ακούν στον ΟΗΕ, στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Έχουμε αναπτύξει τις συμμαχίες μας στον Κόλπο, στον αραβικό κόσμο, στο Ισραήλ. Από εκεί και πέρα η περίοδος της παθητικότητας έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Εμείς θα βγαίνουμε και ας υπάρχουν αντιδράσεις. Να σας πω για το καλώδιο. Η πόντιση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου και εν τέλει Ισραήλ είναι ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα. Θα συνεχιστεί κανονικά. Θα συνεχιστούν οι έρευνες το επόμενο διάστημα.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Διάβασα στον κυριακάτικο Τύπο ότι εκδίδεται η NAVTEX αρχές φθινοπώρου και ξεκινάμε.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Θα μου επιτρέψετε να μην δώσω περαιτέρω λεπτομέρειες, απλώς να σας διαβεβαιώσω ότι δεν υπάρχει κανένας απολύτως λόγος ανησυχίας. Θα μετρηθούμε στο πεδίο, ξέρετε.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Τι σημαίνει θα μετρηθούμε στο πεδίο;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Αμέσως θα σας πω. Εμείς έχουμε πάρει μια σαφή θέση. Η θέση μας είναι ότι η έρευνα και η πόντιση ηλεκτρικών καλωδίων είναι κάτι, το οποίο προστατεύεται απολύτως από το Διεθνές Δίκαιο. Δεν μπορεί να παρεμποδιστεί. Εάν η Τουρκία θεωρεί ότι αυτό το έργο, το οποίο είναι, επαναλαμβάνω, ένα έργο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην οποία η Τουρκία φιλοδοξεί κάποια στιγμή να μπει…
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Μιλάμε για διασύνδεση Κύπρου-Κρήτης, Κύπρου-Ελλάδας δηλαδή.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Εάν λοιπόν η Τουρκία, η οποία φιλοδοξεί να καταστεί μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θεωρεί ότι θα πρέπει να παρεμποδίσει ένα ευρωπαϊκό έργο, θα αναλάβει το τίμημά της. Όμως η Ελλάδα δεν θα ετεροκαθοριστεί. Ξέρετε, για πάρα πολλά χρόνια είχαμε το σύνδρομο του «διλήμματος του σκαντζόχοιρου». Δεν θέλαμε να πλησιάσουμε την Τουρκία για να μην μας χτυπήσουν τα αγκάθια. Η απάντηση είναι πάρα πολύ απλή. Η Ελλάδα πλέον έχει μια αυτόνομη πολιτική. Στηρίζεται σε μια πολύ ισχυρή άμυνα, την οποία έχουμε ενισχύσει πολύ, σε μια ανθεκτική οικονομία και σε μια διπλωματία, η οποία έχει χτιστεί με μεγάλες συμμαχίες.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Κύριε Υπουργέ, να ρωτήσω επί του πεδίου. Πριν από έναν χρόνο όταν ήμασταν ανοιχτά της Κάσου, στο όριο των 6 ναυτικών μιλίων από την Κάσο, στέλνουν οι Τούρκοι φρεγάτες, στέλνουμε εμείς - και μετά το ξεχάσαμε το καλώδιο. Ακούσαμε διάφορες απαντήσεις από τότε, από την ελληνική κυβέρνηση και από εσάς προσωπικά, ότι ολοκληρώθηκαν οι έρευνες, ότι το πρόγραμμα θα συνεχιστεί τον κατάλληλο χρόνο. Στην πράξη τώρα. Εάν αύριο το πρωί στείλουμε εμείς, όπως λέτε, ασκήσουμε τα δικαιώματά μας, ξεκινήσει πάλι η επιχείρηση και στείλουν στο ίδιο σημείο οι Τούρκοι πέντε φρεγάτες, εμείς τι θα κάνουμε;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Θα προστατεύσουμε τα κυριαρχικά μας δικαιώματα και θα τα ασκήσουμε στο πεδίο. Είναι πάρα πολύ σαφές. Έχουμε έτοιμα όλα τα δυνητικά σενάρια.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Στην Κρήτη μαθαίνω ότι είχαν φτάσει στα τρία μίλια.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Να σας πω κάτι. Αντιλαμβάνομαι ότι είναι κάτι το οποίο θέλετε να επενδύσουμε πολύ στη συζήτηση.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Όχι. Θέλω να καταλάβουμε τη θέση σας ξεκάθαρα.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Η απάντηση λοιπόν είναι πάρα πολύ σαφής. Η Ελλάδα δεν πρόκειται να εγκαταλείψει κανένα δικαίωμα, το οποίο απορρέει από το Διεθνές Δίκαιο. Θα ασκήσει όλα τα δικαιώματά της στο πεδίο, υπό οποιαδήποτε συνθήκη, έχοντας τις συμμαχίες τις οποίες έχει. Όμως, επαναλαμβάνω, θέλω να το βάλετε αυτό σε μια γενικότερη πολιτική αναβάθμισης της γεωπολιτικής θέσης της Ελλάδας στη Μεσόγειο. Έχουμε τέσσερα θέματα. Τέσσερα, τα επαναλαμβάνω, διότι νομίζω ότι πρέπει οι Έλληνες πολίτες να γνωρίζουν πού βρισκόμασταν δύο χρόνια πριν και πού είμαστε σήμερα. Σήμερα λοιπόν έχουμε θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, ο οποίος εκφράζει τις απώτατες ελληνικές θέσεις. Έχουμε θαλάσσια πάρκα, τα οποία προστατεύουν το Αιγαίο μας.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Στα οποία απάντησε η Τουρκία χωροθετώντας πάρκα εκτός χωρικών υδάτων και αποκλείοντας το Καστελόριζο.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Θεωρείτε ότι τέτοιες ενέργειες, τέτοιες πρωτοβουλίες της Ελλάδας που δεν έχουν ληφθεί επί 50 χρόνια δεν θα είχαν αντιδράσεις;
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Και αμφισβητώντας κυριαρχικά μας δικαιώματα σε βραχονησίδες και κυριαρχία;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Ουδέποτε συνέβη αυτό.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Στην ανακοίνωση που εξέδωσε το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών μετά την χωροθέτηση των θαλάσσιων πάρκων, έθεσαν θέμα ελληνικής κυριαρχίας σε βραχονησίδες, είπαν ότι δεν έχουν παραχωρηθεί βάσει διεθνών συνθηκών.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Αυτή είναι η θέση την οποία η Τουρκία εκφράζει εδώ και 40 χρόνια. Πολλές φορές βλέπουμε έναν πυκνό πολιτικό χρόνο και προσπαθούμε να τον αξιολογήσουμε. Όλα αυτά που λέτε περί γκρίζων ζωνών, περί αποστρατιωτικοποίησης, περί «γαλάζιας πατρίδας» είναι θεωρίες 10, 20 και 30 ετών. Δεν είναι σημερινές. Η Ελλάδα όμως σήμερα είναι σε πολύ καλύτερη θέση σε σχέση με αυτήν που βρισκόταν πριν από δύο χρόνια. Εάν καθίσουμε στο τραπέζι αυτή τη στιγμή και αξιολογήσουμε την θέση της Ελλάδας τότε, όπως είπα, και την θέση της Ελλάδας σήμερα είναι σε απείρως καλύτερη θέση. Το λέω ευθέως, με εντιμότητα απέναντι στους Έλληνες πολίτες. Σήμερα η Ελλάδα βρίσκεται σε πολύ καλύτερη θέση.
Και να σας πω και κάτι, λέτε για την Τουρκία. Ωραία, να σκεφτούμε που ήμασταν με την Τουρκία πριν από δυόμισι, τρία, ή πέντε χρόνια; Να θυμηθούμε ότι είχαμε 7.000 παραβιάσεις του Εθνικού Εναέριου Χώρου κάθε χρόνο; Να θυμηθούμε ότι είχαμε χιλιάδες παράτυπους μετανάστες που έρχονταν από την Τουρκία; Σήμερα ποια είναι η κατάσταση; Επισκεφθήκατε τα νησιά για να δείτε ποια είναι η πραγματικότητα; Κοιτάξτε, δεν είμαστε αφελείς να περιμένουμε ότι σε δύο χρόνια θα αλλάξει μια πολιτική της Τουρκίας 50 ετών. Εκείνο, το οποίο ευχόμαστε και λέμε είναι το εξής απλό. Εμείς θα έχουμε μια λειτουργική σχέση με την Τουρκία, θα βελτιωθεί η κατάσταση στο πεδίο. Θέλω να σας πω το εξής. Υποτιμάμε το γεγονός ότι αντί να έχουμε εκατοντάδες χιλιάδες παράτυπους μετανάστες στα νησιά μας, έχουμε σήμερα, χάρη στη σύντομη θεώρηση εισόδου, την οποία εγώ έφερα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τουρισμό από την Τουρκία που δίνει ζωή στα ελληνικά νησιά 12 μήνες το χρόνο, χωρίς παραβιάσεις, να μην το προσπερνάμε.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Κατ’ αρχάς εγώ θέλω να πω ότι βλέπω έναν άλλο Γιώργο Γεραπετρίτη, έναν άλλον Υπουργό Εξωτερικών.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Δεν έχω κάνει διακοπές, γι’ αυτό.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Γιατί σας το λέω; Γιατί εγώ όσες φορές σας έχω ακούσει να μιλάτε για αυτά τα σκληρά θέματα, πάντα καταλαβαίνω μια λογική κατευνασμού. Πάμε σε διάλογο, λίγο ηρεμία, λίγο ησυχία. Τώρα βλέπω ότι τοποθετείστε και για το πεδίο, και πολύ σκληρά για το τι θα συμβεί στο πεδίο. Και έρχομαι και σκέφτομαι εάν αυτό έχει να κάνει και με την παρέμβαση των δύο πρώην Πρωθυπουργών. Δηλαδή, καταλαβαίνω ότι ένας πρώην Πρωθυπουργός, ο κ. Καραμανλής, όταν είχε πει ότι στην ουσία η χώρα σε λίγο θα είναι σε μια κατάσταση ομηρίας από την Τουρκία, σκέφτομαι μήπως και αυτό έπαιξε τελικά τον ρόλο του. Δηλαδή το ότι έχετε εσωτερικά μονίμως δύο φωνές, του κυρίου Σαμαρά και του κυρίου Καραμανλή, να σας χτυπάνε στην πλάτη, σκέφτομαι μήπως σας έχει κάνει λίγο να αλλάξετε, αν έπαιξε ρόλο και αυτό.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Κατ’ αρχάς δεν έχω αλλάξει ούτε κατ’ ελάχιστον. Πάντοτε ήταν συγκεκριμένη η ρητορική την οποία χρησιμοποιούσα, η οποία είναι ότι εμείς είμαστε υπέρ της ειρήνης, είμαστε υπέρ της ευημερίας, είμαστε υπέρ της διαβούλευσης. Συζητούμε με όλα τα γειτονικά κράτη και επιδίωξή μας είναι να βρούμε μια λύση.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Το «Αν θελήσει η Τουρκία να κάνει τα ίδια που έκανε στην Κάσο, δεν πρόκειται να τους το επιτρέψουμε, διότι θα βγάλουμε και εμείς τα δικά μας σενάρια εκεί επάνω», αυτό δεν νομίζω ότι το έχω ξανακούσει.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Το έχω πει πολλές φορές. Θα είμαι πάρα πολύ σαφής. Η ρητορική μας είναι πάρα πολύ ξεκάθαρη. Η Ελλάδα - και μπορώ να σας παραπέμψω σε δεκάδες τοποθετήσεις τις οποίες έχω κάνει - επιδιώκει με την Τουρκία μια καλή λειτουργική σχέση, έτσι ώστε να μπορούμε, αναγνωρίζοντας τα θεμελιώδη υποκείμενα προβλήματα, τα οποία έχουμε στην σχέση μας, να μπορούμε, παρά ταύτα, να έχουμε μια ικανοποιητική σχέση, έτσι ώστε να μην έχουμε κρίσεις. Από εκεί και πέρα δεν είμαστε ούτε αφελείς, ούτε αιθεροβάμονες. Γνωρίζουμε ότι η Τουρκία έχει μια πάρα πολύ συγκεκριμένη, διαχρονική στρατηγική. Δεν έχει αλλάξει την στρατηγική της καθόλου το διάστημα των δύο τελευταίων ετών. Εάν με ρωτάτε αν περίμενα ότι ξαφνικά από τη μία μέρα στην άλλη θα εγκατέλειπε τη θεωρία περί «γαλάζιας πατρίδας» και τα υπόλοιπα, δεν το περίμενα. Άρα αυτή τη στιγμή, χωρίς καμία απολύτως παραχώρηση σε ό,τι αφορά την κυριαρχία και τα κυριαρχικά μας δικαιώματα, χωρίς καμία απολύτως συζήτηση για την κυριαρχία μας, χωρίς να υπάρχει η οποιαδήποτε διάθεση κατευνασμού, όπως είπατε, κυρία Καραμήτρου, εγώ έχω να πω ότι σήμερα η θέση της Ελλάδας είναι πάρα πολύ καλύτερη σε σχέση με τη θέση την οποία παρέλαβα εγώ. Γιατί; Διότι εμείς έχουμε κάνει ενέργειες, πρωτοβουλίες στο πεδίο που δεν έγιναν πενήντα χρόνια. Η Τουρκία διαθέτει τη γνωστή ρητορική την οποία έχει, και η κατάσταση στο Αιγαίο είναι πολύ καλύτερη, χωρίς παραβιάσεις.
Απαντώ για τον κύριο Σαμαρά και στον κύριο Καραμανλή που μου είπατε. Ξέρετε, εγώ και από ιδιοσυγκρασία δεν είμαι πολιτικός καριέρας. Προέρχομαι από άλλο χώρο, έχω μάθει να συζητώ και είμαι από τους πλέον διαβουλευτικούς ανθρώπους. Σέβομαι την πορεία και των δύο πρώην Πρωθυπουργών, τόσο στην πατρίδα, όσο και στο κόμμα. Μπορούν να διατηρούν τις θέσεις τους, οι οποίες είναι συγκεκριμένες και έχουν ήδη διατυπωθεί. Εγώ εκείνο, το οποίο κάνω είναι να εφαρμόζω την εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης, όπως αποφασίζεται από τον Πρωθυπουργό και από το ΚΥΣΕΑ. Εγώ εφαρμόζω την συλλογική πολιτική της κυβέρνησης. Αυτή είναι η εντολή, την οποία έχω λάβει και θεωρώ ότι αυτή η πολιτική είναι προς όφελος της πατρίδας μου. Εάν ο καθένας θέλει να κάνει την κριτική του, είναι καλοδεχούμενη. Πρέπει όμως πρώτα και πάνω απ’ όλα να κάνουμε δύο πράγματα. Να δεχτούμε ότι η Ελλάδα για πρώτη φορά αναλαμβάνει πρωτοβουλίες που δεν είχαν ληφθεί στο παρελθόν. Και δεν αναφέρομαι στους δυο πρώην Πρωθυπουργούς. Αναφέρομαι πρωτίστως στην αντιπολίτευση, η οποία κυβέρνησε. Δεν είδα όμως από καμία αντιπολίτευση όταν κυβέρνησε να φέρει Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό που φέραμε εμείς.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Κύριε Υπουργέ, ο Πρωθυπουργός όμως - έχω μπροστά μου τα όσα είπε πρόσφατα στον ΣΚΑΪ - μίλησε για πολιτική αδράνειας από το 2004 έως το 2009. Και εγώ κατάλαβα - 2004-2009 ήταν Καραμανλής - ότι απαντάει στον Κώστα Καραμανλή και μετά είναι και ο Νίκος Δένδιας που είπε «ναι, αλλά τότε δεν είχαμε τη γαλάζια πατρίδα».
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Η «γαλάζια πατρίδα» είναι μια θεωρία, η οποία να τρέχει από τη δεκαετία του ‘90. Η «γαλάζια πατρίδα», η αποστρατιωτικοποίηση και τα ζητήματα, τα οποία αφορούν τις «γκρίζες ζώνες» είναι θεωρίες που έχουν αναπτυχθεί σταδιακά από τη δεκαετία του ‘90 από την Τουρκία και συνεχίζονται. Δεν έχει υπάρξει καμία απολύτως αναβάθμιση των αξιώσεων την τελευταία διετία, εξ όσων εγώ γνωρίζω. Εάν ο καθένας θέλει να πει κάτι, ας το πει συγκεκριμένα. Εγώ είμαι εδώ, ενώπιόν σας και ενώπιον του ελληνικού λαού και απευθύνω μία συγκεκριμένη ερώτηση. Τι έχει γίνει λάθος στην ελληνική εξωτερική πολιτική; Προσέξτε όμως, κάτι το οποίο θα είχε γίνει καλύτερα με συγκεκριμένη πράξη. Εγώ γνωρίζω ότι σήμερα η πατρίδα μου έχει ένα ισχυρότατο λόγο στο διεθνές περιβάλλον. Μπορεί και συνομιλεί με όλους στο Συμβούλιο Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Έχει καθοριστικό λόγο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Μπορεί και έχει τη σχέση, την οποία έχει με τη Λιβύη για να μπορεί να παρεμποδίζει τις οποιεσδήποτε ξένες παρεμβάσεις. Έχει ισχυρότατα ερείσματα με όλες τις συμμαχικές χώρες.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Επειδή μιλούσαμε για Καραμανλή και Σαμαρά. Ο Καραμανλής είναι πρώην Πρωθυπουργός. Ο Αντώνης Σαμαράς δεν είναι καν στη Νέα Δημοκρατία. Ο Νίκος Δένδιας είναι Υπουργός Εθνικής Άμυνας. Εκτός λοιπόν από αυτό που σας είπα, από το βήμα της Βουλής είπε «Θεωρώ ότι υπάρχει πραγματική απειλή. Επιδεινώνονται τα στοιχεία συμπεριφοράς από την άλλη πλευρά του Αιγαίου.» Το είπε στη Βουλή αυτό και επίσης στη Βουλή, είπε για τη συμφωνία SAFE ότι «εγώ θα διεκδικούσα περισσότερα, πολύ περισσότερα.» Και μιλώ για τη συμφωνία που ο ίδιος ο Υπουργός, ο κύριος Δένδιας, έχει πει ότι αποτελεί «κερκόπορτα» για να μπει η Τουρκία στον ευρωπαϊκό αμυντικό μηχανισμό. Ο κύριος Δένδιας είναι Υπουργός Άμυνας.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Ωραία. Να απαντήσω λοιπόν σε όλα τα ζητήματα, τα οποία μου θέσατε. Υπάρχει μία και ενιαία ελληνική εξωτερική πολιτική. Και επαναλαμβάνω είναι μία εξωτερική πολιτική, την οποία δεν επιλέγει ο Υπουργός Εξωτερικών. Η εξωτερική πολιτική καθορίζεται από τον Πρωθυπουργό και από το ΚΥΣΕΑ, στο οποίο συμμετέχουν όλοι οι συναρμόδιοι Υπουργοί. Στα ζητήματα στα οποία αναφερθήκατε, πρώτον για το ζήτημα της Τουρκίας προφανώς, αλλά αυτό θα πρέπει να απευθυνθείτε στον Υπουργό Εθνικής Άμυνας. Δεν μπορείτε να θέτετε ερωτήματα, τα οποία αφορούν τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας.
Να πω λοιπόν ότι προφανώς ο κύριος Δένδιας αναφέρεται στο ζήτημα του casus belli, το οποίο εξακολουθεί να είναι ενεργό και κατά τούτο αποτελεί μια απειλή πράγματι για την χώρα. Εντούτοις, αυτήν τη στιγμή εμείς θεωρούμε ότι βρισκόμαστε στο πεδίο εκείνο, στο οποίο υπάρχει συνεργασία για να μην υπάρχουν κρίσεις με την Τουρκία. Από την άλλη πλευρά, ειδικά για το ζήτημα του SAFE, στο οποίο αναφερθήκατε, θα μου επιτρέψετε να πω μια κουβέντα παραπάνω. Θα το πω ευθέως ενώπιον σας και ας κριθώ από τον ελληνικό λαό.
Να πω, λοιπόν, το εξής ότι στην περίπτωση των εξοπλιστικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αυτό το οποίο συνέβη ήταν μία σαφέστατη επιτυχία της ελληνικής διπλωματίας. Και το λέω μετά λόγου γνώσεως. Η Τουρκία, όπως και κάθε τρίτη χώρα, θα μπορούσε να είχε μπει ευθέως στα εξοπλιστικά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Γιατί; Διότι επρόκειτο για την ψήφιση ενός κανονισμού, ο οποίος δεν απαιτεί ομοφωνία. Δεν υπάρχει βέτο. Δυνητικά - επειδή οι περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήθελαν όσο το δυνατόν περισσότερες χώρες να μπουν στα εξοπλιστικά - θα μπορούσε η Τουρκία να αποτελεί ήδη, βάσει κανονισμού, μέρος της ευρωπαϊκής άμυνας.
Παρά ταύτα, εμείς τι καταφέραμε; Καταφέραμε δύο πράγματα. Το πρώτο είναι να περιληφθεί στον κανονισμό ρητά ότι οι οποιεσδήποτε τρίτες χώρες μπορούν να συμμετέχουν μόνο στο μέτρο που δεν αντιστρατεύονται εθνικά συμφέροντα. Και είναι προφανές ότι αν μία χώρα έχει απειλή πολέμου κατά άλλης χώρας, εξ ορισμού και αντικειμενικά αντιστρατεύεται εθνικά συμφέροντα.
Και το δεύτερο και πιο σημαντικό είπαμε το ακόλουθο. Για να συμμετέχει μια τρίτη χώρα σε ευρωπαϊκό πρόγραμμα, θα πρέπει πριν να έχει υπάρξει μία διμερής συμφωνία Ευρωπαϊκής Ένωσης με την τρίτη χώρα. Άρα δεν είναι αυτόματη η ένταξη της Τουρκίας, αλλά προϋποθέτει μία συμφωνία μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Τουρκίας. Σε αυτή την συμφωνία η Ελλάδα διαθέτει βέτο.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Ο Δένδιας είπε, εγώ μεταφέρω τις απόψεις του υπουργού.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Αν καταλαβαίνω ο κ. Δένδιας είπε ότι δεν μπορούσε να γίνει κάτι καλύτερο, αλλά εσείς έχετε καλύτερη ανάγνωση. Μπορείτε να τον ρωτήσετε όταν θα τον καλέσετε.
Θα σας απαντήσω, λοιπόν, ότι η Ελλάδα σήμερα έχει καταφέρει να έχει βέτο στη συμμετοχή της Τουρκίας στα ευρωπαϊκά εξοπλιστικά, εκεί που δεν προβλεπόταν. Και να σας πω κάτι που είναι μια σημερινή είδηση. Την περασμένη εβδομάδα, απαντώντας σε ερώτηση του ευρωβουλευτή της Νέας Δημοκρατίας, του κ. Γιώργου Αυτιά, ο αρμόδιος Επίτροπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο κ. Kubilius είπε ευθέως ότι καμία χώρα δεν θα μπει στον ευρωπαϊκό αμυντικό σχεδιασμό εάν αντιστρατεύεται εθνικά συμφέροντα κράτους μέλους. Και είπε, επίσης, ότι για να γίνει αυτό απαιτείται με βάση το άρθρο 17 του Κανονισμού του SAFE να υπάρξει διμερής συμφωνία, στην οποία όλοι πρέπει να συμφωνήσουν. Με τον πιο πανηγυρικό τρόπο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για μία ακόμη φορά έρχεται και δικαιώνει την ελληνική εξωτερική πολιτική, η οποία δημιούργησε ένα βέτο εκεί που δεν υπήρχε. Αυτά είναι πάρα πολύ σαφή.
Αυτή τη στιγμή, καταλαβαίνετε ότι επειδή αναπτύσσεται μια γεωπολιτική αρένα σε όλο τον κόσμο, εκείνες οι χώρες που διαθέτουν αμυντική βιομηχανία εξ’ ορισμού έχουν μια περισσότερη ισχύ. Και δυστυχώς - αυτό είναι άλλης τάξεως συζήτηση ίσως θα έπρεπε να την κάνουμε κάποια στιγμή με το πολιτικό σύστημα - αυτή τη στιγμή η Τουρκία έχει μία ισχυρή αμυντική βιομηχανία, την οποία εμείς δυστυχώς έχουμε απαξιώσει και λόγω κυρίως της υπερδεκαετούς οικονομικής κρίσης. Παρά ταύτα, επειδή η Ελλάδα έχει διεθνή ερείσματα παντού, η Ελλάδα ακούγεται όπως δεν ακουγόταν ποτέ. Για τον λόγο αυτό, η Ελλάδα μπορεί να υποστηρίζει αποτελεσματικά τα συμφέροντά της με σύνεση και σωφροσύνη και από την άλλη πλευρά, να εμποδίζει τις ενέργειες εκείνες, οι οποίες θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ρήγμα.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Δυστυχώς δεν έχουμε άλλο χρόνο. Είναι τόσα πολλά τα θέματα. Θα ξαναέρθετε όμως κ. Υπουργέ.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Σας το υποσχέθηκα. Θα ξανάρθω.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Ευχαριστούμε πολύ.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Μεγάλη μου χαρά, καλή αρχή.
25 Αυγούστου, 2025