Εμπορική Πολιτική της ΕΕ
Κοινή Εμπορική Πολιτική της ΕΕ
Η Ελλάδα, ως κράτος μέλος της ΕΕ, προωθεί τα συμφέροντά της στο πλαίσιο της εμπορικής πολιτικής της ΕΕ. Ενεργώντας από κοινού και με μία φωνή στην παγκόσμια σκηνή, αντί να ακολουθεί πολλαπλές χωριστές εμπορικές στρατηγικές, η ΕΕ έχει αναδειχθεί σε ισχυρό παράγοντα του παγκόσμιου εμπορίου.
Η Κοινή Εμπορική Πολιτική καλύπτει το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών, αλλά και θέματα, όπως για παράδειγμα οι εμπορικές πτυχές της πνευματικής ιδιοκτησίας, οι δημόσιες συμβάσεις και οι άμεσες ξένες επενδύσεις. Επίσης, προωθεί την περιβαλλοντική και κοινωνική βιώσιμη ανάπτυξη, ενώ βοηθά τις αναπτυσσόμενες χώρες να συμμετέχουν στο εμπόριο μέσω χαμηλότερων δασμών και προγραμμάτων στήριξης. Παράλληλα, θεσπίζει νομοθετικά μέτρα για την εμπορική άμυνα και την πρόσβαση στην αγορά, με κύριο σκοπό την προστασία των επιχειρήσεων της ΕΕ από αθέμιτες πρακτικές.
Η εμπορική πολιτική συνιστά ένα από τα πλέον ισχυρά εργαλεία της ΕΕ για τη διασφάλιση της οικονομικής ευημερίας και της ανταγωνιστικότητας της Ένωσης, καθώς υποστηρίζει και ενδυναμώνει την εσωτερική αγορά, αλλά και την εξωτερική δράση της Ένωσης. Η Ένωση επιδιώκει μέσω και της εμπορικής πολιτικής να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο στο παγκόσμιο οικονομικό και εμπορικό γίγνεσθαι, προωθώντας τις προτεραιότητές της για ψηφιακή και κλιματική μετάβαση, προστατεύοντας τις αξίες και τα συμφέροντά της και ενισχύοντας την ανθεκτικότητά της
Μεσοπρόθεσμη στρατηγική της ΕΕ για την εμπορική πολιτική
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το Φεβρουάριο 2021 την εμπορική στρατηγική της, θέτοντας στο επίκεντρο την έννοια της ανοικτής στρατηγικής αυτονομίας. Λαμβάνει υπόψη τις νέες εσωτερικές και εξωτερικές προκλήσεις και ειδικότερα το νέο, πιο βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης, όπως ορίζεται από την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και την Ευρωπαϊκή Ψηφιακή Στρατηγική. Aναγνωρίζει ότι η ΕΕ χρειάζεται μια στρατηγική εμπορικής πολιτικής, η οποία θα υποστηρίζει την επίτευξη των στόχων της εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής της και θα προωθεί μεγαλύτερη βιωσιμότητα σύμφωνα με τη δέσμευσή της για πλήρη εφαρμογή των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ.
Προσδιορίζονται τρεις μεσοπρόθεσμοι στόχοι για την εμπορική πολιτική:
α) υποστήριξη της ανάκαμψης και της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης της οικονομίας της ΕΕ,
β) διαμόρφωση παγκόσμιων κανόνων για μια πιο βιώσιμη και πιο δίκαιη παγκοσμιοποίηση,
γ) αύξηση της ικανότητας της ΕΕ να επιδιώκει τα συμφέροντά της και να επιβάλλει τα δικαιώματά της, καταπολεμώντας αθέμιτες πρακτικές μεταξύ άλλων και αυτόνομα, όπου χρειάζεται.
Παράλληλα, αναδεικνύει τη σημασία του πολυμερούς εμπορικού συστήματος και της ανάγκης για τη μεταρρύθμιση του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου.
Περισσότερες πληροφορίες είναι διαθέσιμες στον εξής σύνδεσμο:
https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_21_644
Πλαίσιο Κοινής Εμπορικής Πολιτικής
Η Κοινή Εμπορική Πολιτική καθορίζεται σε:
α) Πολυμερές επίπεδο/Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ) (https://www.wto.org/) είναι ο μόνος παγκόσμιος διεθνής οργανισμός που ρυθμίζει τους κανόνες εμπορίου μεταξύ των μελών του. Τόσο η ΕΕ όσο και τα κράτη μέλη είναι μέλη του ΠΟΕ. Στο πλαίσιο της άσκησης της κοινής εμπορικής πολιτικής, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπραγματεύεται και λαμβάνει το λόγο για λογαριασμό των κρατών-μελών στον ΠΟΕ.
Ο κύριος στόχος του οργανισμού είναι να παρέχει σταθερές, προβλέψιμες και ελεύθερες εμπορικές ροές μεταξύ των μελών του. Βασίζεται στις συμφωνίες του ΠΟΕ, οι οποίες διαπραγματεύτηκαν, υπογράφηκαν και επικυρώθηκαν από την πλειοψηφία κρατών του κόσμου. Οι κανόνες του ΠΟΕ συνιστούν την κατευθυντήρια γραμμή κατάρτιση και εφαρμογή της νομοθεσίας στον τομέα του εμπορίου.
Οι κύριες δραστηριότητες του ΠΟΕ είναι:
- να αποτελεί φόρουμ για τις διεθνείς εμπορικές διαπραγματεύσεις και να καθορίζει τους νομικούς κανόνες για τη διεξαγωγή του διεθνούς εμπορίου
- να επιλύει εμπορικές διαφορές, όταν καταστρατηγούνται οι κανόνες του
- να παρακολουθεί την εμπορική πολιτική των μελών του
Η δημιουργία του ΠΟΕ την 1η Ιανουαρίου 1995 σηματοδότησε τη μεγαλύτερη μεταρρύθμιση του διεθνούς εμπορίου από το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Ενώ η Γενική Συμφωνία Δασμών και Εμπορίου (GATT) (1948) αφορούσε κυρίως το εμπόριο αγαθών, ο ΠΟΕ έχει πιο ισχυρή θεσμική εντολή και συμπεριέλαβε, επιπλέον, συμφωνίες για το εμπόριο υπηρεσιών (Γενική Συμφωνία για τις Συναλλαγές στον τομέα των Υπηρεσιών/GATS) και πνευματικής ιδιοκτησίας (Συμφωνία για τα Δικαιώματα Πνευματικής Ιδιοκτησίας στον τομέα του Εμπορίου/TRIPs), ενώ περιλαμβάνει νέες διαδικασίες για την επίλυση των διαφορών.
Το ανώτατο όργανο λήψης αποφάσεων του ΠΟΕ είναι η Υπουργική Διάσκεψη, η οποία είθισται να συνέρχεται κάθε δύο χρόνια και συγκεντρώνει όλα τα μέλη του ΠΟΕ..
Η ΕΕ στηρίζει ενεργά την εν εξελίξει διαδικασία για τη μεταρρύθμιση του ΠΟΕ.
Περισσότερες πληροφορίες για τον ΠΟΕ είναι διαθέσιμες στο σύνδεσμο: https://www.wto.org/
Παράλληλα, η εμπορική πολιτική διαμορφώνεται και από την παρουσία της ΕΕ, μέσω του συντονισμού των κρατών μελών της, σε άλλα πολυμερή φόρα (ΟΟΣΑ, ΟΗΕ,G7, G20 κλπ).
β) Διμερές επίπεδο (ΕΕ - τρίτες χώρες)
- Εμπορικές & Επενδυτικές Συμφωνίες ΕΕ
Η ΕΕ διαχειρίζεται τις εμπορικές σχέσεις της με τρίτες χώρες μέσω διαφόρων εμπορικών και επενδυτικών συμφωνιών, οι οποίες είναι σύμφωνες και συμπληρώνουν τις δεσμεύσεις στο πλαίσιο του ΠΟΕ. Στοχεύουν στη δημιουργία καλύτερων εμπορικών ευκαιριών και στην υπέρβαση εμπορικών φραγμών, ενώ παράλληλα λειτουργούν και ως μέσο για να προωθούνται οι ευρωπαϊκές αρχές και αξίες, από τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα έως το περιβάλλον και τα κοινωνικά δικαιώματα. Ταυτόχρονα, το εκτεταμένο δίκτυο εμπορικών συμφωνιών της ΕΕ συμβάλλει παράλληλα στη διαφοροποίηση των εξαγωγικών προορισμών και στη μείωση στρατηγικών εξαρτήσεων, σε ένα ιδιαίτερα απαιτητικό και αβέβαιο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΕ συνεχίζει ενεργά την επέκταση του δικτύου των εμπορικών της συμφωνιών, ενισχύοντας την πρόσβαση των ευρωπαϊκών προϊόντων και υπηρεσιών σε δυναμικές αγορές και ενδυναμώνοντας την οικονομική ανθεκτικότητα και ανταγωνιστικότητα της ΕΕ σε παγκόσμιο επίπεδο.
Οι εμπορικές συμφωνίες διαφέρουν ανάλογα με το περιεχόμενό τους:
• Τελωνειακές Ενώσεις (Τουρκία, Ανδόρρα, Σαν Μαρίνο)
• Προτιμησιακές εμπορικές συμφωνίες:
- Εμπορικός πυλώνας Συμφωνιών Σύνδεσης (Association Agreements), οι οποίες συνιστούν ευρύτερες πολιτικές συμφωνίες, όπως με τις χώρες της Νοτίου Μεσογείου, τη Χιλή κ.ά.
- Συμφωνίες Ελευθέρων Συναλλαγών (Free Trade Agreements), οι οποίες επιτρέπουν αμοιβαίο άνοιγμα αγορών με ανεπτυγμένες χώρες και αναδυόμενες οικονομίες, παρέχοντας προτιμησιακή πρόσβαση στις αγορές (π.χ. με την Ιαπωνία, τη Σιγκαπούρη, το Βιετνάμ, τη Νέα Ζηλανδία, MERCOSUR ενδιάμεση εμπορική συμφωνία που έχει τεθεί σε προσωρινή εφαρμογή από 1η Μαΐου 2026 κ.ά.).
- Σφαιρικές & σε Βάθος Συμφωνίες Ελευθέρων Συναλλαγών (Deep and Comprehensive Free Trade Agreements), συχνά ως μέρος ευρύτερων πολιτικών συμφωνιών με γείτονες χώρες, οι οποίες περιλαμβάνουν δεσμεύσεις και για εναρμόνιση με το κοινοτικό κεκτημένο, όπως με τις χώρες της Ανατολικής Γειτονίας
- Συμφωνίες Οικονομικής Εταιρικής Σχέσης (Economic Partnership Agreements), οι οποίες στηρίζουν την ανάπτυξη εμπορικών εταίρων από χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού Συμφωνίες για την Προστασία των Επενδύσεων (π.χ. με τη Σιγκαπούρη, το Βιετνάμ),
- Συμφωνίες Διευκόλυνσης Βιώσιμων Επενδύσεων (π.χ. με την Αγκόλα).
- Συμφωνίες Ηλεκτρονικού Εμπορίου (π.χ. με την Κορέα, τη Σιγκαπούρη)
• Διάφορες τομεακές εμπορικές συμφωνίες (π.χ. Συμφωνία για την Προστασία των Γεωγραφικών Ενδείξεων ΕΕ-Κίνας) ή και εναλλακτικές μορφές συνεργασίας (π.χ. Συμβούλιο Εμπορίου & Τεχνολογίας ΕΕ-ΗΠΑ), Εταιρικές Σχέσεις Καθαρού Εμπορίου και Επενδύσεων (η πρώτη στο είδος εταιρική σχέση ΕΕ-Νότιας Αφρικής – Clean Trade and Investment Partnership / CTIP) ολοκληρώθηκε στις 20 Νοεμβρίου 2025).
Περισσότερες πληροφορίες είναι διαθέσιμες στο σύνδεσμο: https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/negotiations-and-agreements_en
Η ΕΕ δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην εφαρμογή και επιβολή των εμπορικών συμφωνιών, ώστε οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και παραγωγοί να αποκομίζουν το μέγιστο δυνατό όφελος και να αξιοποιούν αποτελεσματικά τις ευκαιρίες που προσφέρονται στις αγορές τρίτων χωρών. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΕ έχει αναπτύξει μια ολοκληρωμένη στρατηγική πρόσβασης στην αγορά, η οποία συνδυάζει την πρόληψη και άρση εμπορικών φραγμών, την παρακολούθηση της συμμόρφωσης των εταίρων με τις δεσμεύσεις τους και τη στήριξη των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στην αντιμετώπιση πρακτικών που περιορίζουν το εμπόριο. Περισσότερα στο σύνδεσμο: https://trade.ec.europa.eu/access-to-markets/el/home
Διμερείς Συμφωνίες Επενδύσεων (ΔΕΣ) Ελλάδας – Τρίτων χωρών
Από το 2009, με τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης για τη Λειτουργία της ΕΕ (Συνθήκη της Λισσαβώνας) και την ενσωμάτωση της επενδυτικής πολιτικής στην κοινή εμπορική πολιτική της ΕΕ, οι Διμερείς Επενδυτικές Συμφωνίες (ΔΕΣ) των κρατών-μελών συνιστούν πλέον μέρος της ενωσιακής αρμοδιότητας.
Τα κράτη-μέλη διατηρούν τη δυνατότητα να εκκινούν διαπραγματεύσεις, να επαναδιαπραγματεύονται υφιστάμενες και να υπογράφουν νέες επενδυτικές συμφωνίες μετά από εξουσιοδότηση που λαμβάνουν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εφόσον κριθεί ότι οι εν λόγω συμφωνίες δεν αντίκεινται στο ενωσιακό δίκαιο και είναι συμβατές με την προσέγγιση της ΕΕ στον τομέα της προστασίας επενδύσεων (Κανονισμός (ΕΕ) 1219/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2012, που αφορά τη θέσπιση μεταβατικών ρυθμίσεων στο πλαίσιο Διμερών Επενδυτικών Συμφωνιών μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών).
Ο κατάλογος των χωρών που έχουν συνάψει Διμερή Επενδυτική Συμφωνία με την Ελλάδα μπορεί να βρεθεί στον σύνδεσμο https://investmentpolicy.unctad.org/international-investment-agreements/countries/81/greece?type=bits
γ) Μονομερές επίπεδο/Εμπορική Νομοθεσία της ΕΕ
- Εμπόριο με αναπτυσσόμενες χώρες
H ΕΕ έχει αναπτύξει έναν αυτόνομο εμπορικό διακανονισμό, το Σύστημα Γενικευμένων Προτιμήσεων (Generalised System of Preferences / GSP), το οποίο εφαρμόζεται από το 1971 και παρέχει εμπορικές προτιμήσεις σε δικαιούχους αναπτυσσόμενες χώρες. Το ισχύον Σύστημα Γενικευμένων Προτιμήσεων (Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 978/2012), ισχύει έως τον Δεκέμβριο του 2026. Ο Νέος αναθεωρημένος Κανονισμός αναμένεται να τεθεί σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2027.
Κύριος στόχος του ΣΓΠ είναι η προώθηση της βιώσιμης οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής ανάπτυξής των δικαιούχων χωρών, μέσω της μείωσης ή και της πλήρους κατάργησης των εισαγωγικών δασμών για τα προϊόντα που εξάγονται προς την ΕΕ.
Το ΣΓΠ περιλαμβάνει τρία καθεστώτα: α) το γενικό καθεστώς ΣΓΠ (Standard GSP), το οποίο προβλέπει μείωση ή πλήρη αναστολή των εισαγωγικών δασμών για συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων, ανάλογα με το εάν χαρακτηρίζονται ευαίσθητα ή μη, β) το ειδικό καθεστώς κινήτρων για την αειφόρο ανάπτυξη και τη χρηστή διακυβέρνηση (GSP+), το οποίο προβλέπει πλήρη απαλλαγή από δασμούς για χώρες χαμηλού ή χαμηλού-μεσαίου εισοδήματος που θεωρούνται «ευάλωτες» και έχουν κυρώσει και εφαρμόζουν ορισμένο αριθμό διεθνών συμβάσεων που αφορούν τα ανθρώπινα και εργασιακά δικαιώματα, την προστασία του περιβάλλοντος και τη χρηστή διακυβέρνηση και γ) το ειδικό καθεστώς υπέρ των λιγότερο αναπτυγμένων χωρών (ΛΑΧ) «Όλα εκτός από όπλα» (Everything But Arms – EBA), το οποίο προβλέπει μηδενικούς δασμούς και ποσοστώσεις για όλες τις εισαγωγές (πλην όπλων).
- Νομοθετικά μέσα για την προστασία της ΕΕ από αθέμιτες εμπορικές πρακτικές (μέτρα εμπορικής άμυνας, κανονισμός επιβολής κ.ά.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιθυμεί να διασφαλίσει ορθό και δίκαιο εμπόριο σε σχέση με τρίτες χώρες και την προστασία των βιομηχανιών και των παραγωγών της από αθέμιτες εμπορικές πρακτικές. Στο τρέχον γεωπολιτικό περιβάλλον, τα μέτρα που σχετίζονται με την εμπορική άμυνα και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της ΕΕ απέναντι στις αυξανόμενες εξωτερικές οικονομικές προκλήσεις βρίσκονται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής εμπορικής πολιτικής, στο πλαίσιο της Στρατηγικής για την Οικονομική Ασφάλεια Ενδεικτικά αναφέρονται τα κάτωθι:
- Εκσυγχρονισμός μέσων εμπορικής άμυνας και ενίσχυση αποτελεσματικότητάς τους: Με τον εκσυγχρονισμό των βασικών κανονισμών της ΕΕ κατά του dumpingκαι των επιδοτήσεων (2017) ενισχύθηκε η διαφάνεια και της προβλεψιμότητα των σχετικών ερευνών, καθώς και η αποτελεσματικότητα των μέτρων εμπορικής άμυνας, τα οποία είναι μείζονος σημασίας για την προστασία των ευρωπαίων παραγωγών από τις συναφείς αθέμιτες πρακτικές. Επισημαίνεται ότι με στόχο την αποκατάσταση των ίσων όρων ανταγωνισμού και την προστασία των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων από αθέμιτες πρακτικές, η ΕΕ έχει εντατικοποιήσει τη διεξαγωγή ερευνών για μέτρα εμπορικής άμυνας (αντιντάμπινγκ/ αντεπιδοτήσεων), ενώ έχει ενισχύσει και την παρακολούθηση τυχόν καταστρατήγησής τους.
- Έλεγχος Άμεσων Ξένων Επενδύσεων (Foreign Direct Ιnvestment Screening): Ο εν λόγω Κανονισμός (Κανονισμός (ΕΕ) 2019/452) θέσπισε ένα πλαίσιο συνεργασίας εντός της ΕΕ με στόχο το συντονισμό των δράσεων των κρατών-μελών σχετικά με τις άμεσες ξένες επενδύσεις τρίτων χωρών στην ΕΕ, ώστε να προστατευθούν τομείς στρατηγικού ενδιαφέροντος.
- Έλεγχος Εξαγωγών: Ο αναθεωρημένος κανονισμός για τους κανόνες ελέγχου εξαγωγών αγαθών διπλής χρήσης (Kανονισμός (ΕΕ) 2021/821) ενισχύει την ικανότητα της ΕΕ να προσαρμόζεται στους εξελισσόμενους κινδύνους για την ασφάλεια και στις ταχείες τεχνολογικές εξελίξεις μετριάζοντας τις επιπτώσεις τους.
- Μέσο για τις διεθνείς δημόσιες συμβάσεις (International Procurement Instrument/ IPI): Με τον εν λόγω Κανονισμό (ΕΕ) 2022/1031ενισχύεται η διαπραγματευτική δυνατότητα ΕΕ για το άνοιγμα της αγοράς τρίτων χωρών, δημιουργώντας νέες ευκαιρίες για τις επιχειρήσεις της ΕΕ. Ενώ η ΕΕ διαθέτει ανοικτή αγορά δημοσίων συμβάσεων, η οποία είναι η μεγαλύτερη στον κόσμο, οι εταιρείες της αντιμετωπίζουν συχνά δυσκολίες πρόσβασης για τη σύναψη δημόσιων συμβάσεων σε τρίτες χώρες, ιδίως σε τομείς στους οποίους η ΕΕ είναι ιδιαίτερα ανταγωνιστική (π.χ. εξοπλισμός μεταφορών, τηλεπικοινωνίες, παραγωγή ενέργειας, ιατρικός εξοπλισμός και κατασκευαστικές υπηρεσίες).
- Αντιμετώπιση των στρεβλωτικών επιπτώσεων των επιδοτήσεων τρίτων χωρών στην αγορά της ΕΕ: Χάρη στη νέα δέσμη κανόνων που προβλέπει ο Κανονισμός (ΕΕ) 2022/2560 η ΕΕ παραμένοντας ανοικτή σε εμπορικές συναλλαγές και επενδύσεις, εξασφαλίζει ισότιμους όρους ανταγωνισμού για όλες τις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην ενιαία αγορά, καθώς τα τελευταία χρόνια, οι ξένες επιδοτήσεις φαίνεται να έχουν στρεβλώσει την ενιαία αγορά, μεταξύ άλλων, παρέχοντας στους αποδέκτες τους αθέμιτο πλεονέκτημα για την εξαγορά εταιρειών ή τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων στην ΕΕ.
- Μέσο κατά του οικονομικού εξαναγκασμού (Anti-coercion Instrument): Έχει υπάρξει πολιτική συμφωνία για ένα νομοθετικό μέσο, το οποίο αποσκοπεί στην αποτροπή και την αντιστάθμιση (μέσω λήψης αντίμετρων) των εξαναγκαστικών μέτρων που λαμβάνουν τρίτες χώρες σε βάρος της ΕΕ ή/και των κρατών μελών.
H διαδικασία λήψης αποφάσεων για την εμπορική πολιτική της ΕΕ
Αντίθετα από άλλες πτυχές της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, όπως η κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας της ΕΕ, η εμπορική πολιτική εμπίπτει σχεδόν εξ ολοκλήρου στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης, το οποίο σημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναλαμβάνει πρωτοβουλίες και προτάσεις σχετικά με την κοινή εμπορική πολιτική και διαπραγματεύεται εμπορικές συμφωνίες με τρίτες χώρες, βάσει τον κανόνων του ΠΟΕ, για λογαριασμό των κρατών μελών. Το άρθρο 206 & 207 της ΣΛΕΕ (Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης) καθορίζουν τον στόχο και τους κανόνες της εμπορικής πολιτικής της ΕΕ. Το άρθρο 218 της ΣΛΕΕ καθορίζει τη διαδικασία διαπραγμάτευσης και σύναψης εμπορικών συμφωνιών. Τα άρθρα 290, 291 και 294 τη διαδικασία έκδοσης νομοθετικών πράξεων (εκτελεστικών και κατ’ εξουσιοδότηση) για το εμπόριο.
Το έργο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καθοδηγείται από τα κράτη μέλη. Το Συμβούλιο της ΕΕ (Συμβούλιο Υπουργών), το οποίο αποτελείται από εκπροσώπους των κυβερνήσεων των κρατών μελών, αποφασίζει, για παράδειγμα, τις εντολές διαπραγμάτευσης και τις διεθνείς συμφωνίες, καθώς και για διάφορα μέτρα εμπορικής πολιτικής, κατόπιν διαβουλεύσεων στα αρμόδια προπαρασκευαστικά όργανα. Επιπλέον, όταν λαμβάνονται αποφάσεις σε εμπορικές διαπραγματεύσεις που αφορούν τομείς που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των κρατών μελών (π.χ. προστασία επενδύσεων), απαιτείται η έγκριση της Βουλής των Ελλήνων.
Μετά τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης της Λισσαβώνας το 2009, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ασχολείται στενότερα με την εμπορική πολιτική. Για παράδειγμα, οι Συμφωνίες Ελευθέρων Συναλλαγών και τα νομοθετικά μέτρα που σχετίζονται με την εμπορική πολιτική απαιτούν την έγκριση όχι μόνο του Συμβουλίου Υπουργών, αλλά και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Προώθηση ελληνικών θέσεων
Ως κράτος μέλος της ΕΕ, η Ελλάδα προωθεί τα συμφέροντά της στον τομέα της εμπορικής πολιτικής μέσω της ΕΕ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι υποχρεωμένη να διαβουλεύεται τακτικά με τα κράτη μέλη, τα οποία συμμετέχουν στη διαμόρφωση της εμπορικής πολιτικής μέσω των Επιτροπών & Ομάδων Εργασίας του Συμβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στη ΣΛΕΕ, οι διαπραγματεύσεις με τρίτες χώρες διεξάγονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σε συνεννόηση με τα κράτη-μέλη στο πλαίσιο της Επιτροπής Εμπορικής Πολιτικής, η οποία έχει οριστεί από το Συμβούλιο για να την επικουρεί στο έργο αυτό και στο πλαίσιο των οδηγιών που μπορεί να της απευθύνει το Συμβούλιο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποβάλλει τακτικά έκθεση στην Επιτροπή Εμπορικής Πολιτικής, καθώς και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την πρόοδο των διαπραγματεύσεων.
Συνεπώς τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, διαδραματίζουν ενεργό ρόλο στα διάφορα στάδια της προετοιμασίας είτε πρόκειται για διαπραγματεύσεις με τρίτες χώρες στον τομέα του εμπορίου και των επενδύσεων, είτε για συναφή νομοθετικά μέτρα. Το Υπουργείο Εξωτερικών είναι αρμόδιο για την προετοιμασία και το συντονισμό των θεμάτων εμπορικής πολιτικής της ΕΕ. σε συνεργασία με συναρμόδια Υπουργεία, αλλά και διάφορες ομάδες συμφερόντων.
Οι κύριες προτεραιότητες της Ελλάδας στο πλαίσιο της εμπορικής πολιτικής αφορούν, μεταξύ άλλων τον τομέα των υπηρεσιών και δη οι ναυτιλιακές υπηρεσίες, την προώθηση του συστήματος προστασίας των Γεωγραφικών Ενδείξεων σε τρίτες χώρες, το άνοιγμα αγορών για ανταγωνιστικά αγροτικά αγαθά (π.χ. ελαιόλαδο, ελιές, κονσερβοποιημένα ροδάκινα κ.ά.), την προστασία των ευαίσθητων αγροτικών προϊόντων στην αγορά της ΕΕ και την προστασία της βιομηχανίας από αθέμιτες εμπορικές πρακτικές.