«Κύριε Υπουργέ,
Εξοχότατοι,
Κυρίες και Κύριοι,
ναι, θα μπορούσα να είχα γεννηθεί στην Αφρική. Θα μπορούσα να ήμουν ένας Αφρικανός. Θα μπορούσα να ήμουν ένας από όλους εκείνους, οι οποίοι ζουν σε μία ήπειρο ξεχασμένη για δεκαετίες από τον λεγόμενο δυτικό κόσμο.
Στρέψαμε πολύ τα βλέμματά μας, πάνω από 40 χρόνια, προς την πλευρά, ας πούμε, της Ασίας και της Άπω Ανατολής. Και αυτός ο δυτικός κόσμος ξέχασε παντελώς ότι υπάρχει και μία αφρικανική ήπειρος με τα δικά της τα προβλήματα και με τις δικές τις ανάγκες. Μία αφρικανική ήπειρος ήταν, σε πολλές χώρες, κάτω από αποικιοκρατικά καθεστώτα, εκεί όπου εμείς ήμαστε ως εργαζόμενοι Έλληνες σε χρυσωρυχεία, στις καλλιέργειες, στις επιχειρήσεις.
Είναι μεγάλη η χαρά μου που συμμετέχω, όπως και πέρυσι, στην Ημέρα της Αφρικής, ημερίδα η οποία δίνει την ευκαιρία να ακουστούν απόψεις για την αφρικανική ήπειρο και τις σχέσεις Ελλάδας-Αφρικής. Και για το λόγο αυτό πραγματικά αξίζουν ειλικρινή συγχαρητήρια στους οργανωτές της.
Ήταν μία πρόκληση, όταν ο Πρωθυπουργός της χώρας με εμπιστεύτηκε σε αυτή τη θέση, να στρέψω ένα κομμάτι της δραστηριότητάς μου στην Αφρική, την υποσαχαρική Αφρική κυρίως, αυτήν που είπε προηγουμένως ο Υπουργός, την ξεχασμένη υποσαχαρική Αφρική.
Το είδε με πολύ ενδιαφέρον τότε ο τότε Υπουργός Εξωτερικών, ο Νίκος Κοτζιάς, και το στήριξε. Συνδυάσαμε τις χώρες με τον δυναμικό ελληνισμό γιατί μπορεί να είμαστε σε κάποιες χώρες λίγοι αλλά είμαστε πολύ δυνατοί και πολύ αγαπητοί. Συνδυάσαμε λοιπόν τι χώρες με δυναμικό ελληνισμό και την άμεση αναγκαιότητα είτε να επανεκκινήσουμε, είτε να εμβαθύνουμε ακόμα περισσότερο, τις πολιτικές και διπλωματικές μας σχέσεις μέσα στο σπίτι τους, και αυτό έχει σημασία. Μέσα στο σπίτι τους, μην τους βλέπουμε μόνο σε επίπεδο οργανισμών, στον ΟΗΕ, για παράδειγμα. Να εμφανιστούμε μέσα στο σπίτι τους, γιατί σε άλλες χώρες είχαμε κάπου ξεχαστεί για 46-50 χρόνια και σε κάποιες άλλες χώρες δεν είχαμε πάει ποτέ.
Θυμάμαι μάλιστα, και το λέω αυτό εκτός κειμένου, Υπουργός Εξωτερικών αφρικανικής χώρας, δεν θα πω ποιας, υποσαχαρικής, όταν στο τέλος της διμερούς συνάντησής μας του είπα: “και θα θέλαμε τώρα να υποστηρίξετε την υποψηφιότητά μας για μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας στον ΟΗΕ για το ’25”, μου είπε: “will you give me a reason why I should do that?” Και ομολογώ ότι πάγωσα. “Πότε ήρθε η Ελλάδα στη χώρα μου μέσα να με γνωρίσει για να σου κάνω αυτή τη χάρη; Την επόμενη φορά θα το ξανακουβεντιάσουμε”. Ξαναπήγα μετά από 6 μήνες με επιχειρηματική αποστολή και έχουμε κλειδώσει μία ακόμη ψήφο υπέρ της Ελλάδας.
Και αυτό νομίζω ότι είναι ένα από τα βήματα που πραγματικά μας δείχνουν πόση αναγκαιότητα έχει. Το είπε και πάλι ο Υπουργός προηγουμένως, είναι το να βλεπόμαστε από κοντά και να τα λέμε από κοντά. Επίσης να μην ξεχνάμε ότι μιλάμε για χώρες της Αφρικανικής Ένωσης που εδρεύει στην Αιθιοπία. Μιλάμε και για χώρες του Οργανισμού Ισλαμικής Συνεργασίας που όλοι αντιλαμβάνεστε πόσο αναγκαίο είναι να τους μιλάμε, να τους έχουμε από κοντά.
Όλες, μα όλες οι χώρες της υποσαχαρικής Αφρικής μας καλοδέχθηκαν και μας καλοδέχονται. Είμαστε ένας σοβαρός και αγαπητός συνομιλητής τους. Οι πόρτες ανοιχτές.
Κοιτάξτε, θα πάρω από το προσωπικό μου παράδειγμα το οποίο το κουβέντιαζα τις προάλλες και με τον Υπουργό, τον κ. Κατρούγκαλο. Μπορεί να είμαι ένας Υφυπουργός, το πρωτόκολλο να μη μου επιτρέπει να έχω συναντήσεις πάνω από τους ομόβαθμούς μου. Και όμως, έχουν δεχθεί, όχι τον Κουίκ, την Ελλάδα, Πρωθυπουργοί και Πρόεδροι Δημοκρατιών. Η μεγάλη αγκαλιά του Πρωθυπουργού της Αιθιοπίας πριν από λίγες μέρες στην Αντίς Αμπέμπα δεν ήταν στον Τέρενς, ήταν στην Ελλάδα. Το ότι μου άνοιξε την πόρτα του ο Πρόεδρος της Ζιμπάουμπε, δεν ήταν στον Κουίκ, ήταν στην Ελλάδα. Και αυτό είναι κάτι που πραγματικά πρέπει να το έχουμε μέσα στην καρδιά μας ως πολύτιμο εργαλείο για το πώς θα προσεγγίζουμε την αφρικανική ήπειρο.
Στην περσινή ημερίδα, να θυμίσω, είχαν γίνει αναφορές, μεταξύ άλλων, στη σημασία της Αφρικής για την Ευρώπη και ολόκληρο τον κόσμο, καθώς και τις διεθνείς πρωτοβουλίες που λαμβάνονται για αυτή την ήπειρο. Στις επισκέψεις μου στις αφρικανικές χώρες την τελευταία διετία, και έκανα αρκετές, έκανα πολλές, και υπάρχουν και χώρες που πήγα και δύο και τρεις φορές όπου χρειάστηκε, μου δόθηκε η δυνατότητα να δω από κοντά πόσο έχουν προοδεύσει οι λαοί τους και να διαπιστώσω την αγάπη τους για την Ελλάδα. Ιδιαίτερη εντύπωση μου προκάλεσε ο πόθος των Αφρικανών για κάθε μορφής πρόοδο και ανάπτυξη, πράγμα που αντιλαμβανόμαστε όλοι όσοι έχουμε επισκεφτεί αυτή την πανέμορφη ήπειρο.
Και βεβαίως είχα και το προνόμιο να την έχω επισκεφτεί και πριν γίνω πολιτικός και ως δημοσιογράφος, αλλά και ως τουρίστας. Δεν ξέρω πόσες φορές έχω πάει στην Κένυα, για παράδειγμα, ή στην Αιθιοπία.
Είχα τη χαρά λίγο πριν από το Πάσχα εδώ στην Αθήνα να υποδεχθώ στην Ελλάδα τον ομόλογό μου της Κένυας, τον κύριο Ababu Namwamba, και κάναμε εξαιρετικές διμερείς συνεργασίες και επαφές και με το Υπουργείο Οικονομίας και Ανάπτυξης και με το Υπουργείο Ναυτιλίας και με το Υπουργείο Εξωτερικών.
Σημειώνω επίσης ως απόδειξη της σημασίας που αποδίδουμε στην αφρικανική ήπειρο ότι πρόσφατα, και αισθάνομαι μία πραγματικά ευγνωμοσύνη, με πρωτοβουλία του Υπουργού Εξωτερικών, του κ. Κατρούγκαλου, για πρώτη φορά στα χρονικά, εγώ δεν μου αρέσει να κρύβομαι πίσω από το δάχτυλό μου, μου αρέσει να λέω τις αλήθειες, πραγματοποιήσαμε την ευρύτερη υπηρεσιακή σύσκεψη στο Υπουργείο Εξωτερικών που έγινε ποτέ για την Αφρική. Και εκεί βάλαμε πάνω στο τραπέζι τα πάντα, προγραμματίστηκε το ενδιαφέρον της χώρας μας να αναπτύξει ακόμα περισσότερες σχέσεις με τα αφρικανικά κράτη με ένα, καταρχήν 5ετές, αλλά σε εξέλιξη 10ετές πρόγραμμα, και μάλιστα αποφασίστηκε να ξεκινήσουν και άμεσα, με χώρες που πρέπει να το κάνουμε, οι πολιτικές μας διαβουλεύσεις.
Επιπλέον, τον Ιούνιο θα έχουμε εδώ στην Αθήνα την πρώτη μικτή διυπουργική επιτροπή με την Κένυα, μία πρόταση της Αναπληρωτή Υπουργού Εξωτερικών, κας Αναγνωστοπούλου που έγινε δεκτή από το φίλο μου τον Ababu, ο οποίος είχε έρθει πριν από μερικές μέρες εδώ.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της τονίζουμε τη σημασία της συνεργασίας με τα αφρικανικά κράτη, τα οποία θεωρούμε εταίρους μας, με σκοπό την από κοινού αντιμετώπιση και διευθέτηση των ποικίλων προβλημάτων που βιώνουν. Προβλήματα τα οποία βεβαίως αντανακλούν πολλές φορές και στην Ελλάδα. Να μιλήσουμε για ασφάλεια, να μιλήσουμε για μεταναστευτικό, να μιλήσουμε για τρομοκρατία, να μιλήσουμε γιατί; Για πολλά. Φυσικά, οι τελικές επιλογές ανήκουν στα ίδια τα κράτη αυτά και τους λαούς.
Επιβεβαίωση της αντίληψης αυτής υπήρξε και η σύνοδος κορυφής της Αφρικανικής Ένωσης-Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Αμπιτζάν, το Νοέμβριο του 2017, όπου εκπροσώπησα την Ελλάδα, η οποία είχε ως κύριο θέμα: νεολαία, απασχόληση, ασφάλεια, μεταναστευτικό, και που είχε ως συνέχεια την υπουργική, η οποία έγινε στις Βρυξέλες τον Ιανουάριο, πάλι Αφρικανική και Ευρωπαϊκή Ένωση, και την άτυπη σύνοδο η οποία έγινε στην Βιέννη, όπου μετείχαν και αρχηγοί κρατών, όπως για παράδειγμα ο Πρόεδρος Σίσι από την Αίγυπτο, ή η Πρόεδρος της Αιθιοπίας, μία πολυτάλαντη θα έλεγα, χαρισματική διπλωμάτης, χρόνια στον ΟΗΕ για την πατρίδα της, τώρα επικεφαλής μιας χώρας, η οποία αλλάζει ριζικά με τις μεταρρυθμίσεις που συντελούνται εκεί από το νέο Πρωθυπουργό.
Επίσης, πρέπει να επισημάνουμε στο πλαίσιο της ενασχόλησής μας με την αφρικανική ήπειρο και τον πολύ θετικό το ρόλο που διαδραματίζει και το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας, το οποίο, σε συνεργασία πάντοτε με τις επί μέρους χώρες, ασκεί ένα αξιόλογο ποιμαντορικό εκπαιδευτικό και φιλανθρωπικό έργο. Το γεγονός για παράδειγμα ότι ανοίγει όσο μπορεί περισσότερα σχολεία. Με την ευκαιρία, μια που μιλάμε για σχολεία: Μοζαμβίκη. Ήμουν εκεί την περασμένη εβδομάδα. Θεομηνίες έπληξαν τη χώρα. Εμείς δώσαμε μια μικρή συμβολική συμμετοχή, μέσω της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στη Μοζαμβίκη.
Παρέδωσα στο Υπουργείο Εξωτερικών και στο Υπουργείο Εσωτερικών επιστολή του Υπουργού μου, για αυτήν την κίνηση την οποία κάναμε, την ανθρωπιστική θα έλεγα. Αλλά, όταν είδα από κοντά 3.500 σχολικές αίθουσες να είναι διαλυμένες, όταν είδα 2 εκατομμύρια ανθρώπους να μην έχουν που την κεφαλή κλίναι, όταν έχουν ισοπεδωθεί έργα υποδομών, όπως είναι γέφυρες, δρόμοι, νοσοκομεία: Ναι! Εκεί είπα ότι θα πρέπει η παγκόσμια κοινότητα να σπεύσει στις περιοχές αυτές που επλήγησαν και έμαθα, με μεγάλη δυσαρέσκεια, ότι μόνο το 30% των χωρών του ΟΗΕ έσπευσαν να βοηθήσουν, ανάμεσα στις οποίες βεβαίως, ήταν και η Ελλάδα και είμαι περήφανος για αυτό. Και, εντάξει, οι άνθρωποι που μας ευχαρίστησαν, αλλά αισθάνομαι ότι πρέπει και μπορούμε να κάνουμε παραπάνω.
Υπενθυμίζω ότι 30 Μαΐου στη Μοζαμβίκη θα γίνει η διεθνής υπουργική διάσκεψη για την ανασυγκρότηση της Μοζαμβίκης και περιμένω οδηγίες για το εάν θα εκπροσωπηθούμε εκεί και σε πιο επίπεδο. Πάντως είναι βέβαιο ότι έχουμε το μάτι μας στραμμένο και είμαστε έτοιμοι να παράσχουμε όποια βοήθεια χρειαστεί, ακόμα και με δικούς μας εθελοντές, οι οποίοι θα ήθελαν να σπεύσουν, πέρα βεβαίως από το διπλωματικό μας δυναμικό.
Επαναλαμβάνω, ότι η Ελλάδα επιθυμεί τόσο διμερώς, όσο και στο πλαίσιο διεθνών οργανισμών, να ενισχύσει τη σχέση τη με τις Αφρικανικές χώρες σε κάθε τομέα. Εξυπακούεται, ότι πέραν των δικών μας προτάσεων, τι περιμένουμε; Περιμένουμε, προκειμένου σκέψεις και εισηγήσεις από την πλευρά των Αφρικανών εταίρων μας.
Και επειδή στη Μοζαμβίκη προσφέραμε και δύο υποτροφίες για τη Διπλωματική Ακαδημία μας, πρέπει να σας πω ότι άκουσα με πολύ ενδιαφέρον μία πρόταση ενός βετεράνου διπλωμάτη της Μοζαμβίκης, ότι: «Ναι, με πολύ μεγάλη χαρά, σας ευχαριστούμε πάρα πολύ, αλλά μήπως θα ήταν επίσης χρήσιμο να επιλέξετε εσείς 3–4 χώρες που θέλετε, από τις μεσογειακές χώρες της Αφρικής, από τις υποσαχάριες χώρες, να έρθουν διπλωμάτες μας να κάνουν σεμινάριο στη Διπλωματική σας Ακαδημία για να σας δείξουμε ποια είναι η Αφρική; Να την εμπεδώσει καλύτερα η Ελληνική Διπλωματία, που σημαίνει ότι θα βοηθηθούμε και εμείς ακόμα περισσότερο;» Νομίζω, λοιπόν ότι το νερό έχει μπει ήδη στο αυλάκι.
Εγώ και για μια ακόμη φορά, οφείλω να πω ένα μεγάλο ευχαριστώ στην πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Εξωτερικών, η οποία μου εμπιστεύεται αυτόν τον ρόλο, που μου αρέσει, να τρέχω την αφρικανική ήπειρο για την πατρίδα μου, αλλά και για την Αφρική.
Η Αφρική είναι ένα κομμάτι της καρδιάς μου.
Σας ευχαριστώ πολύ».
9 Μαΐου, 2019