Θα ήθελα να προβώ σε δήλωση υπό την ιδιότητά μου ως Υπουργού Εξωτερικών της Ελληνικής Δημοκρατίας. Καταρχάς, θα ήθελα να ευχαριστήσω την Ειδική Εκπρόσωπο του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για τα Παιδιά και τις Ένοπλες Συγκρούσεις, Vanessa Frazier, την Εκτελεστική Διευθύντρια της UNICEF, Catherine Russell, την Ειδική Απεσταλμένη της Αφρικανικής Ένωσης για τα Παιδιά που Πλήττονται από Ένοπλες Συγκρούσεις, Jainaba Jagne, και τη Διευθύντρια της οργάνωσης Watchlist on Children and Armed Conflict, Bethany Ellis, για τις εμπεριστατωμένες ενημερώσεις τους.
Πριν από τριάντα χρόνια, η εμβληματική έκθεση που παρουσίασε η Graça Machel στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών ανέδειξε τις καταστροφικές συνέπειες του πολέμου για τα παιδιά. Παράλληλα, έθεσε μια επιτακτική προτεραιότητα: η προστασία των παιδιών πρέπει να βρίσκεται στον πυρήνα της πρόληψης των συγκρούσεων, της οικοδόμησης της ειρήνης και της ανασυγκρότησης.
Στο πλαίσιο της εντολής αυτής έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος. Η σύσταση του Γραφείου της Ειδικής Εκπροσώπου για τα Παιδιά και τις Ένοπλες Συγκρούσεις, η δημιουργία του Μηχανισμού Παρακολούθησης και Υποβολής Εκθέσεων, καθώς και της Ομάδας Εργασίας του Συμβουλίου Ασφαλείας, έχουν συμβάλει στη διαμόρφωση ενός ισχυρού πλαισίου αντιμετώπισης των δεινών που υφίστανται τα παιδιά και στον συντονισμό της διεθνούς δράσης.
Μέσω της συστηματικής προώθησης του ζητήματος και της διαρκούς συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής σχεδίων δράσης με τα μέρη των συγκρούσεων, χιλιάδες παιδιά έχουν απομακρυνθεί από τα πεδία των συγκρούσεων, ενώ συγκεκριμένες δεσμεύσεις έχουν συμβάλει στην πρόληψη των παραβιάσεων και των καταχρηστικών πρακτικών εις βάρος των παιδιών.
Ωστόσο, τα επιτεύγματα αυτά έρχονται σε έντονη αντίθεση με την πρωτοφανή έκταση και πολυπλοκότητα των παραβιάσεων και των καταχρηστικών πρακτικών σε βάρος των παιδιών που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια. Η φετινή Ετήσια Έκθεση του Γενικού Γραμματέα κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, καθώς κατά το προηγούμενο έτος καταγράφηκε αριθμός-ρεκόρ παραβιάσεων των δικαιωμάτων των παιδιών σε ένοπλες συγκρούσεις, ο υψηλότερος από τη θέσπιση της σχετικής εντολής.
Επιπλέον, η μεταβαλλόμενη φύση των συγκρούσεων επιβάλλει την προσαρμογή της ανταπόκρισής μας σε αυτές. Όπως συμβαίνει σε κάθε πτυχή της ζωής μας, οι ψηφιακές τεχνολογίες δημιουργούν νέους κινδύνους και εγείρουν πρόσθετες ανησυχίες και στον τομέα της προστασίας των παιδιών. Παιδιά στρατολογούνται και γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης μέσω έξυπνων κινητών τηλεφώνων. Η φυσική τους εξοικείωση με την τεχνολογία μετατρέπεται σε όπλο εναντίον τους.
Ταυτόχρονα, όμως, οι ψηφιακές τεχνολογίες μπορούν να συμβάλουν και στην προστασία των παιδιών. Η εκπαίδευση με τη χρήση της τεχνολογίας προάγει τον ψηφιακό εγγραμματισμό και τις ψηφιακές δεξιότητες, ενισχύοντας την ικανότητα των παιδιών να αναγνωρίζουν τις διαδικτυακές απειλές. Αποτελεί κοινή μας ευθύνη να γεφυρώσουμε το ψηφιακό χάσμα και να συνδράμουμε άλλες χώρες, ώστε να ενισχύσουν τις δυνατότητές τους να αντιμετωπίζουν τις νέες απειλές.
Η Ελλάδα αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην προστασία των παιδιών στο ψηφιακό περιβάλλον, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι μπορούν να επωφελούνται από τις νέες τεχνολογίες.
Με γνώμονα την ακλόνητη πεποίθηση ότι πρέπει να διαφυλαχθούν η ακεραιότητα και η αποτελεσματικότητα της εντολής για τα Παιδιά και τις Ένοπλες Συγκρούσεις, η Ελλάδα πρότεινε σχέδιο Ψηφίσματος που διασφαλίζει τις θεμελιώδεις αυτές αρχές, προσθέτοντας παράλληλα μια νέα, κρίσιμη διάσταση: τον αντίκτυπο των ψηφιακών τεχνολογιών στα παιδιά και τους τρόπους αντιμετώπισής του, με την αξιοποίηση των ίδιων αυτών ψηφιακών τεχνολογιών προς όφελός τους.
Σε μια ιδιαίτερα θετική εξέλιξη, το Συμβούλιο Ασφαλείας υιοθέτησε ομόφωνα το Ψήφισμα αυτό πριν από λίγες ημέρες, με τη συνυποστήριξη 93 κρατών μελών. Ευχαριστούμε για ακόμα μια φορά όλα τα κράτη μέλη για τη στήριξή τους σε αυτή τη νέα, σημαντική διάσταση της εντολής για τα Παιδιά και τις Ένοπλες Συγκρούσεις.
Ορισμένες σκέψεις σχετικά με την πορεία μας από εδώ και πέρα:
- Πρέπει να διατηρήσουμε και να ενισχύσουμε τις συμμαχίες. Η προστασία των παιδιών απαιτεί στενότερη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών, των Ηνωμένων Εθνών, των περιφερειακών οργανισμών και της κοινωνίας των πολιτών. Θα πρέπει επίσης να ενσωματώνεται συστηματικά στην πρόληψη των συγκρούσεων, στη διαμεσολάβηση, στις ειρηνευτικές διαδικασίες και στις στρατηγικές ανάκαμψης.
- Πρέπει να δώσουμε τη δέουσα βαρύτητα στις απόψεις των παιδιών και των νέων κατά τη διαμόρφωση των πολιτικών και των μέτρων ανταπόκρισής μας, με τη θέσπιση κατάλληλων εγγυήσεων για την προστασία της ασφάλειας, της αξιοπρέπειας και της ευημερίας τους.
- Πρέπει να ενισχύσουμε τη συνεργασία με τα εμπλεκόμενα στις συγκρούσεις μέρη. Ο διάλογος που βασίζεται σε αρχές, μεταξύ άλλων μέσω σχεδίων δράσης, μπορεί να αποφέρει ουσιαστικά αποτελέσματα. Η αποτελεσματική εφαρμογή τους προϋποθέτει σαφή καταμερισμό αρμοδιοτήτων, μετρήσιμα βήματα, διαρκή δέσμευση και υποστήριξη για την απελευθέρωση και την επανένταξη των παιδιών.
- Θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις που σχετίζονται με την εφαρμογή, διαφυλάσσοντας τον μηχανισμό παρακολούθησης και υποβολής εκθέσεων, ενισχύοντας την ανταλλαγή τεχνογνωσίας στο πεδίο και τη συνεργασία με τοπικούς φορείς, διασφαλίζοντας την ανθρωπιστική πρόσβαση.
Θα πρέπει, επίσης, να διασφαλίσουμε ότι οι δεσμεύσεις μας συνοδεύονται στον ίδιο βαθμό από επαρκείς και προσβλέψιμους πόρους ώστε να διατηρούνται οι δυνατότητες παρακολούθησης, καταγραφής και προστασίας των παιδιών, ιδίως στο πεδίο. Η λογοδοσία και η πρόληψη πρέπει να υποστηρίζονται από συνεπή πολιτική δέσμευση και αποτελεσματικούς εθνικούς μηχανισμούς απονομής δικαιοσύνης.
Μέσω της εκστρατείας «Prove It Matters», την οποία προωθεί η Ελλάδα, ένα παιδί μετέφερε ένα απλό αλλά ισχυρό μήνυμα: «Ένα παιδί που προστατεύεται αποτελεί το θεμέλιο ενός ασφαλούς μέλλοντος».
Ας αφήσουμε αυτά τα λόγια να καθοδηγήσουν τη συλλογική μας δράση. Ας αποδείξουμε, μέσω διαρκούς πολιτικής βούλησης, συγκεκριμένων επενδύσεων και ουσιαστικών εταιρικών σχέσεων, ότι η προστασία των παιδιών δεν αποτελεί απλώς μια επιδίωξη, αλλά ένα απαραίτητο θεμέλιο για τη διαρκή ειρήνη.
Τριάντα χρόνια μετά τη θέσπιση της εντολής για τα Παιδιά και τις Ένοπλες Συγκρούσεις, ας διασφαλίσουμε ότι τα επόμενα τριάντα χρόνια θα μείνουν στη μνήμη μας, όχι για τις υποσχέσεις που δώσαμε, αλλά για τις παραβιάσεις που αποτρέψαμε και τα παιδιά που προστατεύσαμε.
Σας ευχαριστώ.
26 Οκτωβρίου, 2026