ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Αμέσως μετά την εκλογή της, η κυβέρνηση προχώρησε στην ίδρυση της Γενικής Γραμματείας Δημόσιας Διπλωματίας, Θρησκευτικών και Προξενικών Υποθέσεων και την ένταξή της στο Υπουργείο Εξωτερικών. Μπορείτε να προχωρήσετε σε ένα σύντομο απολογισμό της εννεάμηνης λειτουργίας της; Πώς προωθεί τους στόχους της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής;
Κ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ: Η δημόσια διπλωματία είναι ένας βασικός μηχανισμός «ήπιας ισχύος», ο οποίος, χάρη στις νέες τεχνολογίες και τα κοινωνικά δίκτυα, αποκτά μεγαλύτερη σημασία στις προσπάθειες της χώρας μας να προωθήσει την εικόνα της. Είναι ένα εργαλείο που έχει να κάνει με την κατανόηση, την ενημέρωση, την εμπλοκή (engagement) και, μέσω των παραπάνω, με τον επηρεασμό της κοινής γνώμης σε άλλες χώρες. Είναι μια δράση government to people και, ως εκ τούτου, συμπληρώνει και συνεπικουρεί την κλασική διπλωματία που είναι δράση government to government. Αναγνωρίζοντας την πραγματικότητα αυτή, η Κυβέρνηση, από την πρώτη κιόλας ημέρα της θητείας της, προχώρησε στη σύσταση της Γενικής μας Γραμματείας, με στόχο την πιο μεθοδευμένη και στοχευμένη προβολή της εικόνας της χώρας μας. Υπό αυτή την έννοια, η Γενική Γραμματεία Δημόσιας Διπλωματίας καλείται να συνεργασθεί και με όλες τις υπηρεσίες και τους φορείς του Δημοσίου που εμπλέκονται σε εξωστρεφείς δράσεις και επιθυμούν να επικοινωνήσουν αποτελεσματικά το μήνυμά τους στο εξωτερικό κοινό. Η μεταρρύθμιση αυτή ήταν πιο αναγκαία από ποτέ, καθώς η χώρα μας αφήνει πίσω της μια μακρά περίοδο εσωστρέφειας και προωθεί το νέο εξωστρεφές αφήγημά της.
Ας μου επιτραπεί εδώ να αναφέρω ότι τα πρώτα δείγματα από τη συνεργασία μας με άλλους φορείς έφεραν άριστα αποτελέσματα, όπως προκύπτει από την απήχηση των μέχρι στιγμής δράσεών μας, όπως η προβολή των πρωτοβουλιών της χώρας για την πρόσβαση των ΑμεΑ στον πολιτισμό, η παρουσίαση των αγγλόφωνων προπτυχιακών και μεταπτυχιακών προγραμμάτων των ελληνικών πανεπιστημίων και η ενίσχυση διεθνώς των προοπτικών που ανοίγονται στον τομέα της ελληνικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ή η παγκόσμια προβολή της Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Ποιο είναι το νέο εθνικό αφήγημα και πώς σχεδιάζετε να το προωθήσετε;
Κ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ: Λέξη-κλειδί, όπως έχει τονίσει και ο ίδιος ο Πρωθυπουργός, είναι η εξωστρέφεια. Κύριο μέλημά μας είναι να καταστεί σαφές ότι η χώρα μας αλλάζει σελίδα. Να βγει μπροστά η Ελλάδα που καινοτομεί, δημιουργεί, προοδεύει και ανακτά τον ενεργό της ρόλο ανάμεσα στις ανεπτυγμένες χώρες. Όπως έδειξε και ο τρόπος χειρισμού της πανδημίας του κορονοϊού, αυτά δεν είναι μόνο λόγια και προσπάθεια δημιουργίας εντυπώσεων.
Αποδεικνύουμε ότι, εφόσον υπάρχει σχέδιο και όραμα, είμαστε ως κοινωνία ανοιχτοί να ανταποκριθούμε και να αγκαλιάσουμε τις αναγκαίες πρωτοβουλίες και μεταρρυθμίσεις. Οι Έλληνες δεν είμαστε λαός που ακολουθεί τυφλά. Και αυτό είναι θετικό, διότι φανερώνει κρίση. Μπορούμε να συσπειρωθούμε γύρω από ένα στόχο, εφόσον πεισθούμε για την ορθότητά του. Και τότε, είμαστε ικανοί για μεγάλες υπερβάσεις. Μιλώντας για εξωστρέφεια, θα ήθελα να τονίσω ότι δεν πρόκειται για κάτι νέο και πρωτόγνωρο για τον λαό μας. Ας μη ξεχνάμε ότι η ισχυρή διεθνής αναγνωρισιμότητα της χώρας μας οφείλεται εν πολλοίς στον αρχαίο πολιτισμό μας, ο οποίος αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο του δυτικού πολιτισμού. Η Ελλάδα βρίσκεται σε κάθε βιβλίο ιστορίας, φιλοσοφίας ή πολιτικών επιστημών ανά τον κόσμο. Βρίσκεται στις τέχνες, τη λογοτεχνία, τις επιστήμες και εν τέλει στον κάθε άνθρωπο, ανεξαρτήτως εθνικότητας, ο οποίος πιστεύει στις αξίες του ανθρωπισμού και του ορθού λόγου. Βλέπουμε λοιπόν ότι οι Έλληνες, ανέκαθεν άλλωστε λαός ταξιδευτών, είμαστε οι δημιουργοί ενός πολιτισμού που ανοίγεται, αγκαλιάζει και είναι κοινό κτήμα της ανθρωπότητας. Με άλλα λόγια, ένας κατά πάντα εξωστρεφής πολιτισμός, που αποτελεί κατ’ εξοχήν έκφραση κοσμοπολιτισμού, ανεκτικότητας, αντοχής και δημιουργικότητας. Αυτός είναι και ο λόγος που αναφέρω συχνά ότι, μιλώντας για νέο αφήγημα, στην ουσία καλούμαστε να επανεύρουμε τον εαυτό μας. Στο εγχείρημα αυτό, μια μοναδική ευκαιρία προσφέρει και το ορόσημο του εορτασμού των 200 χρόνων από την έναρξη της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Μια ιστορική επέτειος που μας προτρέπει να ρίξουμε περισσότερο φως στα επιτεύγματα του έθνους μας σε αυτούς τους δύο αιώνες: την ίδια την ίδρυση του κράτους μας, παρά και πέρα από τις αντιξοότητες της εποχής εκείνης, καθώς και το γεγονός ότι, παρά τις δυσκολίες που κληθήκαμε να διαχειριστούμε, κατορθώσαμε πάντα να σταθούμε στη σωστή πλευρά της ιστορίας, να κάνουμε τις σωστές στρατηγικές επιλογές για το μέλλον μας, να γίνουμε αναπόσπαστο μέρος ισχυρών συμμαχιών και οργανισμών και να διεκδικήσουμε τη θέση που μας ανήκει μεταξύ των ανεπτυγμένων κρατών του δυτικού κόσμου. Στην 200ετή αυτή πορεία, δεν θα πρέπει να λησμονούμε και όλους τους σύγχρονους Έλληνες που κέρδισαν τη διεθνή αναγνώριση και διεκρίθησαν σε όλους τομείς. Δεν θα πρέπει να παραλείψουμε τη Διασπορά μας και τον ρόλο της στη δημιουργία και την πρόοδο του ελληνικού κράτους. Και ασφαλώς τη ναυτιλία μας, που από αρχαιοτάτων χρόνων έφερνε τους Έλληνες στα πέρατα της Οικουμένης. Βλέπετε λοιπόν ότι έχουμε στα χέρια μας ένα μοναδικό “ υλικό”. Το ζητούμενο είναι να το διαχειρισθούμε με σύστημα και μεθοδικότητα και γι’ αυτό είμαστε εδώ.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Ποια είναι τα εργαλεία της Γενικής Γραμματείας για την εκπλήρωση του σκοπού της;
Κ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ: Πρώτο και βασικό «εργαλείο» - ας μου επιτραπεί η έκφραση- είναι οι άνθρωποι: με τη σύσταση της Γενικής Γραμματείας, υπήχθησαν σε αυτήν και κατ’ επέκταση στο Υπουργείο Εξωτερικών, τα στελέχη του κλάδου Συμβούλων και Γραμματέων Επικοινωνίας, καθώς και τα Γραφεία Δημόσιας Διπλωματίας. Πρόκειται για μία δομή που διαθέτει ήδη την τεχνογνωσία της επικοινωνίας. Για την καλύτερη αξιοποίηση αυτού του έμψυχου υλικού, προχωρήσαμε ήδη σε σαφή στοχοθεσία για το τρέχον έτος ώστε όλοι να γνωρίζουν εκ των προτέρων τι αναμένεται από αυτούς. Δημιουργείται έτσι ένα σαφές πλαίσιο λειτουργίας τους που σε τελική ανάλυση διευκολύνει την αποστολή τους. Πάνω από όλα, όμως, συμβάλλει καθοριστικά στο να παρουσιάζεται η Ελλάδα διεθνώς με μία φωνή, κάτι όχι αυτονόητο μέχρι πρότινος. Παράλληλα, προχωρήσαμε στον εξορθολογισμό των δαπανών των Γραφείων Δημόσιας Διπλωματίας, εξοικονομώντας ποσόν της τάξεως των 350.000 ευρώ ετησίως. Ξεκινήσαμε εξάλλου ήδη να εφοδιάζουμε τακτικά τις Αρχές μας στο εξωτερικό με υλικό που τις βοηθά να επιτελέσουν καλύτερα την αποστολή τους.
Από εκεί και πέρα, μπαίνοντας και στο εύρος των αρμοδιοτήτων της Γραμματείας μας, αναφέρθηκα ήδη παραπάνω στον πολιτισμό ως στοιχείο εξωστρέφειας και αναγνωρισιμότητας. Ο ελληνικός πολιτισμός, είτε μιλάμε για την αρχαιότητα είτε για τη σύγχρονη εποχή, έχει ένα πολύ ιδιαίτερο διακριτικό γνώρισμα: έχει ως βασικό του σημείο αναφοράς τον άνθρωπο (πάντων χρημάτων μέτρον άνθρωπος). Ένα στοιχείο πολύ βασικό για τη θεώρηση των πραγμάτων, ειδικά σε μία εποχή που η ανθρωπότητα δείχνει να αναπροσδιορίζει προτεραιότητες και αξίες.
Επιπλέον, στις αρμοδιότητές μας είναι και η λεγόμενη θρησκευτική διπλωματία. Πρόκειται για έναν τομέα, που η Ελλάδα, για λόγους ιστορικούς κυρίως, βρέθηκε από πολύ νωρίς να παίζει σημαντικό ρόλο ως μία χώρα που διαθέτει ένα ισχυρό ορθόδοξο αποτύπωμα στην κουλτούρα της, αλλά και έχουσα την ικανότητα να κατανοεί καλύτερα τους άλλους πολιτισμούς λόγω της γεωγραφικής της θέσης σε ένα σταυροδρόμι ηπείρων, πολιτισμών και θρησκειών. Η εμπειρία αυτή είναι πολύτιμη, διότι ενισχύει την ενσυναίσθηση, ένα στοιχείο απαραίτητο αλλά σπάνιο στις διεθνείς σχέσεις. Ενσυναίσθηση συνεπάγεται καλύτερη κατανόηση των αξιών και των ευαισθησιών των άλλων λαών. Για την Ελλάδα, οι θρησκευτικές υποθέσεις έχουν επίσης μια πρόσθετη σημασία που απορρέει από τον κεντρικό ρόλο της Εκκλησίας στην οργάνωση των ομογενειακών κοινοτήτων ανά τον κόσμο.
Αναφορικά με τις προξενικές υποθέσεις, η προσπάθειά μας είναι να κάνουμε ευκολότερη τη ζωή των ομογενών μας στο εξωτερικό, περιορίζοντας τη γραφειοκρατία και εκσυγχρονίζοντας τη λειτουργία των Προξενείων μας. Οι νέες τεχνολογίες είναι σύμμαχός μας στην προσπάθεια αυτή, την οποία κάνουμε από κοινού με τα Υπουργεία Εσωτερικών και Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Η κρίση που βιώνει σήμερα η χώρα μας, αλλά και ολόκληρος ο πλανήτης, από την εξάπλωση της πανδημίας του COVID-19 και οι προσπάθειες που καταβάλλονται για την επιτυχή αντιμετώπιση της απειλής, έχουν δράσει περιοριστικά ως προς το σχεδιασμό και τις δραστηριότητες της Γενικής Γραμματείας Δημόσιας Διπλωματίας;
Κ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ: Το Υπουργείο Εξωτερικών έλαβε και αυτό με τη σειρά του, όπως όλες οι δημόσιες υπηρεσίες, όλα τα προβλεπόμενα μέτρα για την προστασία τόσο του προσωπικού του, όσο και των επισκεπτών και συνομιλητών του. Στο πλαίσιο αυτό, σε όλο το Υπουργείο, και κατά συνέπεια και στη Γενική Γραμματεία Δημόσιας Διπλωματίας, ισχύει η εκ περιτροπής και εξ αποστάσεως εργασία. Αυτό, όμως, δεν συνεπάγεται τον περιορισμό του έργου που επιτελείται. Ασφαλώς οι προγραμματισμένες για το τρέχον διάστημα εκδηλώσεις έχουν αναβληθεί, αλλά θα επαναπρογραμματιστούν ευθύς αμέσως μετά την άρση των περιορισμών. Από την άλλη πλευρά, η Γενική Γραμματεία Δημόσιας Διπλωματίας μαζί με τα Γραφεία Δημόσιας Διπλωματίας, αλλά και όλες τις Διπλωματικές Αρχές μας στο εξωτερικό, μεριμνά συστηματικά για τη διαχείριση της εικόνας της χώρας μας σε όλους τους τομείς. Στο πλαίσιο αυτό, τακτική είναι π.χ. η ενημέρωση και για τις βέλτιστες πρακτικές αντιμετώπισης της πανδημίας από τη χώρα μας, που έχουν γίνει αντικείμενο πολλών ευμενών δημοσιευμάτων και σχολίων του ξένου Τύπου.
Παράλληλα, εργαζόμαστε εντατικά για την προετοιμασία ενός νέου portal για την Ελλάδα, το οποίο θα συγκεντρώνει όλες τις διάσπαρτες πληροφορίες, με τρόπο εύχρηστο για το ξενόγλωσσο κοινό. Η πρωτοβουλία αυτή κρίθηκε απαραίτητη και εντάχθηκε ήδη στο εθνικό σχέδιο μεταρρυθμίσεων για το τρέχον έτος, καθώς ένας από τους βασικούς τρόπους για να προβληθεί η εθνική εικόνα συντονισμένα είναι μέσα από τη συλλογή/συγκέντρωση όλων των απαραίτητων πληροφοριών για τη χώρα σε μία ενιαία διαδικτυακή πύλη, με στόχο αφενός τη διάχυση της ενημέρωσης για θέματα επικαιρότητας στο διεθνές κοινό, αφετέρου την παροχή πληροφοριών για τις βασικές κατηγορίες θεμάτων που μπορεί κανείς να αναζητήσει για τη χώρα μας. Είναι μια πρακτική που ακολουθείται, εδώ και χρόνια, από πολλές χώρες και ήταν επιτέλους καιρός να υιοθετηθεί και από τη χώρα μας.
17 Μαΐου, 2020