Ακολουθεί κείμενο χαιρετισμού Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης και Υπουργού Εξωτερικών Ευ. Βενιζέλου κατά την παρουσίαση, στο Υπουργείο Εξωτερικών, του βιβλίου του Πρέσβη ε.τ. Π. Αποστολίδη:
«Είχα υποσχεθεί στον συγγραφέα να πω δυο λόγια στο τέλος της εκδήλωσης. Θα ήταν πιο φυσιολογικό, αφού θα είχα ακούσει τις παρουσιάσεις αλλά τοποθετήθηκε η συνάντηση με τον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ και Αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης προκειμένου να ενημερωθεί για θέματα εξωτερικής πολιτικής και έτσι, δυστυχώς, δεν θα μπορέσω να ακούσω τον πολύ παλιό μου φίλο και συγκάτοικο, όντως, στη Νομική Σχολή της Θεσσαλονίκης στον τομέα Δημοσίου Δικαίου και Πολιτικής Επιστήμης, τον καθηγητή Θοδωρή Κουλουμπή και τον Αλέξη Παπαχελά, την κατανόηση των οποίων ζητώ.
Με ενδιαφέρει πάρα πολύ το βιβλίο και το αντικείμενο, αλλά εξίσου πολύ ο συγγραφέας. Γιατί ο Παύλος Αποστολίδης είναι μια εξέχουσα προσωπικότητα της Διπλωματικής μας Υπηρεσίας. Είχα την ευκαιρία να τον γνωρίσω και να συνεργαστώ μαζί του όταν ήταν Πρέσβης μας στη Λευκωσία, στη συνέχεια Μόνιμος Αντιπρόσωπος στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στη συνέχεια Γενικός Γραμματέας. Θυμάμαι πάρα πολύ καλά τις πολιτικές συνθήκες, κάτω από τις οποίες τοποθετήθηκε Διοικητής της Ε.Υ.Π. - για πρώτη φορά εν ενεργεία διπλωμάτης Πρέσβης Διοικητής της Ε.Υ.Π.. Μετά διαμορφώθηκε μια μικρή παράδοση, γιατί τον ακολούθησαν άλλοι δύο συνάδελφοί του στη θέση αυτή.
Είχα την ευκαιρία να συνεργαστώ μαζί του όσο ήταν Διοικητής της Ε.Υ.Π. για διάφορα θέματα, κυρίως για το θέμα της ολυμπιακής ασφάλειας γιατί την εποχή εκείνη είχα την ευθύνη του συντονισμού της ολυμπιακής προετοιμασίας – κυρίως όμως τώρα, όσο είμαι Υπουργός Εξωτερικών, έχω την ευχάριστη και ουσιαστική εμπειρία της συνεργασίας μαζί του σε σχέση με τις διερευνητικές επαφές Ελλάδας-Τουρκίας για την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών και πιο συγκεκριμένα για την οριοθέτηση της Υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Και έχω ιδία αντίληψη του βάθους των γνώσεων, του επαγγελματισμού του, αλλά βεβαίως και της ετοιμότητάς του να συνεργάζεται με την εκάστοτε πολιτική ηγεσία, η οποία σύμφωνα με το Σύνταγμα της χώρας έχει την ευθύνη για τη χάραξη και την άσκηση της εξωτερικής πολιτικής.
Ζούμε στην εποχή της πληροφορίας και το ιστορικό πόνημα του Παύλου Αποστολίδη είναι εξαιρετικά χρήσιμο για να δει κανείς πως ωρίμασαν οι αντιλήψεις και πως εξελίχτηκαν οι πρακτικές. Αυτό που φοβίζει πάντα τον κόσμο είναι η παραβίαση των συνταγματικών του δικαιωμάτων. Η ύπαρξη ενός κράτους που στην Ελλάδα μετά τον πόλεμο ταυτίστηκε με μια σειρά από συμφύσεις με το παρακράτος. Άρα έχει πάρα πολύ μεγάλη σημασία, μεγαλύτερη από οτιδήποτε άλλο, να ξέρει ο πολίτης ότι κάθε δημόσια δράση -άρα και η δράση της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών- υπόκειται στο Σύνταγμα και την έννομη τάξη. Ότι το άρθρο 9 του Συντάγματος για την προστασία του ιδιωτικού απορρήτου και το άρθρο 19 του Συντάγματος για την προστασία του τηλεφωνικού απορρήτου και των εν γένει επικοινωνιών και ανταποκρίσεων, δεν θίγονται από το ίδιο το κράτος στο σκληρό του πυρήνα, ο οποίος μπορεί να είναι και ανεξέλεγκτος από την πολιτική εξουσία, καμιά φορά και από την ίδια την Υπηρεσιακή Διοίκηση.
Έχει λοιπόν πάρα πολύ μεγάλη σημασία να αντλούμε εμπειρίες από το παρελθόν για να μπορούμε να ενισχύουμε την αρμοδιότητα και της Ανεξάρτητης Αρχής για τη Διασφάλιση του Απορρήτου των Επικοινωνιών, της ΑΑΔΑΕ, αλλά και την αρμοδιότητα των δικαστικών αρχών, που πρέπει να παρέχουν άδειες για οποιαδήποτε απόκλιση από τις εγγυήσεις του άρθρου 19 του Συντάγματος, ακόμη και όταν πρόκειται για θέματα εθνικής ασφαλείας.
Σε ένα κράτος δικαίου δεν μπορεί να υπάρχουν περιοχές ανεξέλεγκτες, περιοχές στις οποίες δεν ισχύει η έννομη τάξη, δεν ισχύουν τα θεμελιώδη δικαιώματα. Από την άλλη, η προάσπιση του εθνικού συμφέροντος, η λογική της εθνικής ασφάλειας πολλές φορές δημιουργεί συγκρούσεις, οι οποίες δύσκολα επιλύονται θεωρητικά, γιατί είναι συγκρούσεις πρακτικές, άμεσες, γρήγορες, στις οποίες καλούνται να απαντήσουν όλα τα κράτη του κόσμου. Όσο πιο ισχυρό είναι ένα κράτος, τόσο μεγαλύτερα διλήμματα αντιμετωπίζει από την άποψη αυτή.
Αλλά μερικές πρακτικές μεταφυτεύονται και έχει πάρα πολύ μεγάλη σημασία, ο εκάστοτε επικεφαλής της Υπηρεσίας - παρίσταται εδώ ο κ. Δραβίλλας, βλέπω και τον πρέσβη κ. Κοραντή - οφείλει να λειτουργεί ως θεματοφύλακας και εγγυητής αυτής όλης της υπόθεσης. Έζησα ως μέλος της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας την εμπειρία της διερεύνησης του μεγάλου γεγονότος των οργανωμένων υποκλοπών με παρέμβαση στο λογισμικό των εταιρειών κινητής τηλεφωνίας και ξέρω από την εμπειρία αυτή πόσο δύσκολα είναι τα πράγματα και τεχνικά και πολιτικά.
Ιδίως όταν έχεις να αντιμετωπίσεις πιέσεις από το εξωτερικό αλλά και πιέσεις από μία κοινή γνώμη που συχνά είναι αντιφατική, γιατί το αίτημα για δημοκρατία και το αίτημα για ασφάλεια είναι από τη φύση του ένα αίτημα αντιφατικό. Και πρέπει κανείς να βρει με πολύ μεγάλη προσοχή και λεπτεπίλεπτη επεξεργασία θεωρητική την ισορροπία μεταξύ δημοκρατίας και ασφάλειας. Πίσω από αυτά άλλωστε βρίσκεται και το ξέσπασμα των πολλαπλών κρίσεων και στη Νότια και στην Ανατολική Γειτονία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα τελευταία χρόνια.
Βέβαια, τι να τις κάνεις τις πληροφορίες εάν δεν μπορείς να συνθέσεις τις πληροφορίες, υπό το πρίσμα μίας στρατηγικής, και να μετουσιώσεις τις πληροφορίες σε εκτιμήσεις. Όταν ενεργεί το κράτος αλλά και οποιοσδήποτε αναλαμβάνει αποφάσεις υπό το πρίσμα των πληροφοριών, ιδίως όταν οι πληροφορίες είναι αποσπασματικές, μπορεί να οδηγηθεί σε τραγικά λάθη. Πρέπει να έχεις υποθέσεις εργασίας και πρέπει να μπορείς να τα συνθέσεις όλα αυτά, αναγόμενος πάντα σε μία ολοκληρωμένη στρατηγική αντίληψη για το που πηγαίνουν τα πράγματα.
Τώρα, αυτή η μοίρα της ΕΥΠ, της ΚΥΠ παλαιότερα, να αναμειγνύεται και στα θέματα εσωτερικής πολιτικής, οφείλεται στο γεγονός ότι, πάντοτε, ιδίως τώρα, τα ζητήματα εσωτερικής και εξωτερικής ασφάλειας είναι, δυστυχώς ή ευτυχώς, αλληλένδετα. Δυστυχώς, θα έλεγα. Η υπόθεση των ξένων μαχητών του ISIS είναι, θα έλεγα, το πιο χτυπητό και πιεστικό παράδειγμα από την άποψη αυτή, γιατί βλέπουμε πως ένα πρόβλημα εξωτερικής ασφάλειας μετατρέπεται σε πρόβλημα αξιακό και ιδεολογικό, άρα σε πρόβλημα ασφάλειας με τη βαθύτερη έννοια του όρου στις δυτικές δημοκρατίες. Φυσικά αυτό με πιο βίαιο και χοντροκομμένο τρόπο γινόταν την εποχή του απλοϊκού αντικομμουνισμού.
Ο εξωτερικός εχθρός, όμως, πάντοτε, λίγο πολύ είναι παρών. Η τρομοκρατία, ως αντίπαλος της δημοκρατικής τάξης, της έννομης τάξης γενικότερα, έχει πολλά από τα χαρακτηριστικά αυτά. Μεγάλη πίεση είναι να μετατρέπεις μία δραστηριότητά σου που αφορά αυτό που λέγεται ιστορία των γεγονότων, τη γεγονοτολογική προσέγγιση, σε μία ιστορία και πολιτική των καταστάσεων. Δεν είναι καθόλου, μα καθόλου εύκολο.
Και βέβαια, επειδή το Υπουργείο Εξωτερικών από τη φύση του συγκεντρώνει πληροφορίες, επίσημες, πολιτικο-διπλωματικές, αλλά και ανεπίσημες. Το ίδιο γίνεται και με τα Γραφεία Τύπου του εξωτερικού, το ίδιο γίνεται με τους οικονομικούς συμβούλους και Ακολούθους, το ίδιο γίνεται με αυτούς που διαβάζουν προσεκτικά τα μέσα ενημέρωσης και παρακολουθούν το διαδίκτυο γιατί οι ανοιχτές πηγές περιέχουν και πολλές κλειστές πληροφορίες όταν τις προσέχει κανείς.
Έχει πολύ μεγάλη σημασία να μπορεί κανείς όλα αυτά να τα συνθέτει. Δεν έχουμε φτάσει σε αυτό το επίπεδο, γιατί αυτό προϋποθέτει συνεργασία των Υπηρεσιών άλλου χαρακτήρα, χωρίς αγκυλώσεις, χωρίς «πατριωτισμό των Υπηρεσιών». Το έζησα αυτό πάρα πολύ καλά και ως Υπουργός Άμυνας γιατί οι στρατιωτικές πληροφορίες έχουν μία ειδική φύση και το ζω τώρα και ως Υπουργός Εξωτερικών, το έχω ζήσει και ως Υπουργός Τύπου. Ξέρω πάρα πολύ καλά τους κινδύνους του «υπηρεσιακού πατριωτισμού». Έχει πάρα πολύ μεγάλη σημασία, από την άποψη αυτή, η προσωπικότητα του ανθρώπου που χειρίζεται πολιτικά το ζήτημα και το συνθέτει.
Με την ευκαιρία, αναγνωρίζω και τους διαδόχους του κ. Αποστολίδη και τους προκατόχους του. Με το ναύαρχο Βασιλικόπουλο χειριστήκαμε μαζί μεγάλες κρίσεις, την περίοδο 1993-95 - όταν ήμουν Κυβερνητικός Εκπρόσωπος- με την Αλβανία, την Τουρκία, με την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας. Με το Χαράλαμπο Σταυρακάκη είχα αγωνιστεί ως δικηγόρος, στο Συμβούλιο της Επικρατείας, για να τον επαναφέρω στην ενέργεια. Έτσι έγινε για μία μέρα Αρχηγός ΓΕΕΘΑ πριν τοποθετηθεί στη διοίκηση της ΕΥΠ. Ξέρω την ποιότητα των ανθρώπων. Δεν έχω καμία αμφιβολία για την ποιότητα και τις προθέσεις των ανθρώπων. Αλλά δεν αρκεί αυτό. Χρειάζονται εγγυήσεις θεσμικού χαρακτήρα. Και πιστεύω ότι το βιβλίο του Πρέσβεως ε.τ., κ. Παύλου Αποστολίδη, είναι από την άποψη αυτή μια πολύ σημαντική συμβολή και στην ενίσχυση της επιχειρησιακότητας του Κράτους, αλλά και στην ενίσχυση των θεσμικών εγγυήσεων της έννομης τάξης. Σας ευχαριστώ πολύ».
1 Δεκεμβρίου, 2014