Παρατίθεται ομιλία του Υφυπουργού Εξωτερικών κ. Δημήτρη Κούρκουλα σε παραγωγικούς φορείς της Βορείου Ελλάδας, σε εκδήλωση με τίτλο: «Απολογισμός 2013 – Προγραμματισμός 2014 Δράσεων Οικονομικής Διπλωματίας».
«Σας ευχαριστώ για την πρωτοβουλία σας να συγκαλέσετε τη σημερινή σύσκεψη, προκειμένου να ενημερωθείτε για τις Δράσεις του Υπουργείου Εξωτερικών σχετικά με την Οικονομική Διπλωματία, αλλά και να ανταλλάξουμε σκέψεις σχετικά με την προώθηση των οικονομικών μας συμφερόντων στο εξωτερικό – και βέβαια στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Την προηγούμενη Πέμπτη στο ΥΠΕΞ παρουσιάσαμε τον απολογισμό των δράσεών του, που ολοκληρώθηκαν το προηγούμενο έτος, και τον προγραμματισμό για εκείνες που σχεδιάζει να υλοποιήσει το νέο έτος. Επιδιώκουμε με αυτή την ετήσια εκδήλωση να καταγράφουμε το ποσοστό υλοποίησης όσων σχεδιάσαμε ένα χρόνο πριν και να ενημερώνουμε για τους στόχους πολιτικής για το επόμενο δωδεκάμηνο.
Στη σημερινή εποχή της παγκοσμιοποίησης δεν νοείται εξωτερική πολιτική χωρίς οικονομική διάσταση. Η ισχύς των κρατών και η θέση τους στο παγκόσμιο σύστημα καθορίζεται από πολλούς παράγοντες. Η οικονομική ευρωστία είναι, αναμφισβήτητα, ένας καθοριστικός παράγοντας.
Και μόνο μια οικονομικά εύρωστη χώρα μπορεί να διαθέτει και να χρηματοδοτεί όλα τα απαραίτητα εργαλεία και στην Άμυνα και στη Διπλωματία, για να υποστηρίζει και να προωθεί τα συμφέροντά της.
Μια επιτυχημένη και δυναμική οικονομική διπλωματία συνδράμει στην οικονομική ανάπτυξη και, κατά συνέπεια, στην κοινωνική και οικονομική ευημερία των πολιτών.
Αυτές είναι αλήθειες λίγο πολύ αυτονόητες, αλλά θεωρώ σκόπιμο να τις επαναλάβω, για να απαντήσω στην ξεπερασμένη και λανθασμένη αντίληψη ότι ένα Υπουργείο Εξωτερικών δεν πρέπει να ασχολείται με "τεχνικά" θέματα οικονομίας, αλλά μόνο με "υψηλή διπλωματία".
Αν ρίξει κανείς μια ματιά στις προτεραιότητες, στην οργάνωση και τη δράση των διπλωματικών υπηρεσιών όλων των σύγχρονων κρατών, θα αντιληφθεί ότι η έμφαση στην οικονομική διπλωματία είναι πλέον κοινός τόπος.
Σήμερα, στο Υπουργείο Εξωτερικών έχει καταστεί απολύτως σαφές ότι η οικονομική διπλωματία αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της Ελληνικής Εξωτερικής Πολιτικής.
Από τη μία πλευρά, η ελληνική οικονομική παρουσία σε τρίτες χώρες είναι όπλο άσκησης εξωτερικής πολιτικής και άρα αντικείμενο άμεσου ενδιαφέροντος του ΥΠΕΞ.
Από την άλλη πάλι πλευρά, η προώθηση των ελληνικών οικονομικών συμφερόντων, δημόσιων και ιδιωτικών, αποτελεί προτεραιότητα της εξωτερικής πολιτικής.
Παράλληλα, η συμμετοχή μας στην ΕΕ και ειδικότερα στην Ευρωζώνη επιβάλλει συνεχή παρακολούθηση των οικονομικών πτυχών της κοινοτικής δράσης, τόσο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Επιτροπής και Συμβουλίου, όσο και Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το οποίο διαδραματίζει, πλέον, μετά τη Συνθήκη της Λισαβόνας, σημαντικό ρόλο στη νομοθετική διαδικασία της Ένωσης.
Οι αποφάσεις που λαμβάνονται στις Βρυξέλλες, είτε αφορούν τις σχέσεις με τρίτες χώρες, είτε τις εσωτερικές πολιτικές της ενιαίας αγοράς, έχουν άμεση επίπτωση στην ελληνική οικονομία και την επιχειρηματική δράση.
Πάνω από 60% της νομοθεσίας που επηρεάζει την καθημερινή ζωή των πολιτών μας υιοθετείται στις Βρυξέλλες.
Είναι λοιπόν σαφές ότι το Υπουργείο Εξωτερικών, που αφιερώνει ένα σημαντικό ποσοστό του συνολικού δυναμικού του στην Ευρωπαϊκή Ένωση, συντονίζει και ασκεί, με τη συνδρομή και άλλων Υπουργείων, την οικονομική διπλωματία. Πιστεύω ότι η βαθειά κρίση που βιώσαμε τα τελευταία χρόνια και οι πολύ αρνητικές επιπτώσεις για όλους τους Έλληνες ανέδειξαν, με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο, ότι η οικονομική διπλωματία αποτελεί εθνικό θέμα.
Η χώρα μας κινδύνευσε με άτακτη χρεωκοπία. Αποφύγαμε τα χειρότερα, αλλά έχουμε υποστεί μεγάλη οικονομική οπισθοχώρηση. Η διαφαινόμενη έξοδος από την κρίση, που στηρίζεται στην εντυπωσιακή δημοσιονομική προσαρμογή και σε ορισμένες απαραίτητες διαρθρωτικές αλλαγές, για να είναι επιτυχής και βιώσιμη, πρέπει να συνοδευθεί από μεγαλύτερη έμφαση στην εξωστρέφεια.
Πιστεύω, όμως, ότι στο μέτρο που η γενικότερη κατάσταση της οικονομίας και η δημοσιονομική μας θέση θα ομαλοποιούνται, θα βελτιωθούν και οι όροι του επιχειρείν.
Και κάτι τελευταίο για την κρίση σε σχέση με την εξωτερική μας πολιτική. Κάτι που τονίζει και υπενθυμίζει συχνά και ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός Εξωτερικών κ. Βενιζέλος. Σε όλη τη διάρκεια της κρίσης, ακόμη και στις πιο δύσκολες και κρίσιμες φάσεις της, ουδέποτε κινδύνευσε η σταθερή μας πορεία σε σχέση με τα εθνικά μας θέματα.
Ουδέποτε επιχειρήθηκε να γίνει εκμετάλλευση της πρόσκαιρης αδυναμίας, στην οποία είχαμε περιέλθει, για να απαιτηθούν υποχωρήσεις ή να αναζητηθούν λύσεις που δεν συνάδουν με την εξωτερική μας πολιτική στα εθνικά θέματα.
Επανέρχομαι στην οικονομική διπλωματία και θα ήθελα να σταθώ σε ορισμένα μόνο στοιχεία. Αναλυτικότερα, το 2013 το ΥΠΕΞ οργάνωσε δύο Μικτές Διυπουργικές Επιτροπές (με τη Ρωσία και το Καζακστάν) και δύο Συμβούλια Διακρατικής Συνεργασίας (με την Τουρκία και το Ισραήλ). Επίσης, τρεις Μικτές Ομάδες Εργασίας (σε Βουκουρέστι, Βελιγράδι – και με τη Σερβία και στην Αθήνα), καθώς και τρεις Μικτές Επιτροπές με τη Ρωσία για διάφορα θέματα. Περαιτέρω, υπεγράφησαν ή κυρώθηκαν 8 διμερείς συμφωνίες, 7 Μνημόνια Συνεργασίας, 4 Ειδικά Πρωτόκολλα, καθώς και 8 Κοινές Διακηρύξεις ή Δηλώσεις.
Περαιτέρω, οργανώθηκαν αποκλειστικά από το ΥΠΕΞ ή υπήρξε συμμετοχή των υπηρεσιών του ΥΠΕΞ σε 58 επιχειρηματικές αποστολές στο εξωτερικό και 39 αποστολές στην Ελλάδα.
Το Υπουργείο μας ήταν παρόν σε 217 Διεθνείς Εκθέσεις στο εξωτερικό, ενώ έλαβε και απάντησε 15.000 ειδικά-ατομικά αιτήματα επιχειρήσεων για κάθε είδους συνδρομή. Μάλιστα το ποσοστό ικανοποίησης από την αντίδραση των υπηρεσιών του Υπουργείου ανήλθε στο 95% των αιτούντων.
Αξίζει να σημειωθεί, ότι τα Γραφεία Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων εκπόνησαν 181 έρευνες αγοράς, εξέδωσαν 292 ειδικά ενημερωτικά σημειώματα και συνέταξαν 30 Επιχειρηματικούς Οδηγούς.
Επίσης, ανήρτησαν 7.500 καταχωρήσεις στην διαδικτυακή πύλη AGORA, την οποία επισκέφθηκαν κατά μέσο όρο 17.000 χρήστες μηνιαίως.
Οι αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΕΞ οργάνωσαν 6 Εκδηλώσεις Επιχειρηματιών στο εξωτερικό και 8 Ημέρες Πληροφόρησης Επιχειρηματιών στην Αθήνα και άλλες πόλεις της Ελλάδος. Επιπλέον, οργάνωσαν 13 ειδικές εκδηλώσεις γνωριμίας, λίγο πριν αναχωρήσουν για τις νέες τους θέσεις, Ελλήνων Πρέσβεων με Έλληνες επιχειρηματίες.
Στον απολογισμό του 2013 θα πρέπει ασφαλώς να συμπεριλάβω και την εξαιρετικά σημαντική συνδρομή του ΥΠΕΞ στην απόφαση για τη διέλευση του αγωγού φυσικού αερίου ΤΑΡ από τη Βόρεια Ελλάδα, που, όπως γνωρίζετε, θα μεταφέρει για πρώτη φορά ενέργεια από την Κασπία στην Ευρώπη και θα βάλει ουσιαστικά την Ελλάδα στον ενεργειακό χάρτη της ευρύτερης περιοχής, με την προοπτική για κατασκευή και καθέτων αγωγών προς Βουλγαρία και ενδεχομένως προς άλλες χώρες των Δυτικών Βαλκανίων.
Η συμβολή του ΥΠΕΞ σε αυτή την εθνική επιτυχία υπήρξε καθοριστική. Η κατασκευή του ΤΑP ανοίγει, εξάλλου, νέες προοπτικές συνεργασίας με το Αζερμπαϊτζάν σε πολλούς τομείς.
Θέλω να αναφέρω επίσης τον ενεργό ρόλο, πολλές φορές όχι δημόσια γνωστό, του ΥΠΕΞ, στην προσπάθεια αξιοποίησης των δικών μας ενεργειακών πηγών, τόσο στη στεριά όσο και ιδίως στη θάλασσα, στον συντονισμό μας με την Κύπρο για το θέμα των θαλασσίων ζωνών, στην πολύ ουσιαστική διπλωματική μας παρουσία στα Βαλκάνια, στην Αλβανία, αλλά και στην Αίγυπτο, με την οποία διαμορφώνουμε ένα στερεό πλαίσιο συνεργασίας.
Με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουμε, επίσης, καλλιεργήσει στενές σχέσεις συνεργασίας που έχουν και θα έχουν οικονομικό αντίκρισμα.
Υπενθυμίζω ότι ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός Εξωτερικών κ. Βενιζέλος είχε πολλές συναντήσεις με τον Αιγύπτιο ομόλογό του, στο Κάιρο και στη Νέα Υόρκη. Η χώρα μας εκπροσωπήθηκε από τον κ. Βενιζέλο στη διεθνή συνάντηση για τη Συρία, τη λεγόμενη "Γενεύη ΙΙ", που έγινε πριν από λίγες μέρες στο Μοντρέ της Ελβετίας, και αυτό συνιστά βέβαια αναγνώριση του αναβαθμισμένου ρόλου μας στην περιοχή.
Όπως, ίσως, γνωρίζετε, ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός Εξωτερικών κ. Βενιζέλος ξεκινά, σήμερα το βράδυ, μια περιοδεία σε όλες τις πρωτεύουσες των Δυτικών Βαλκανίων, με την ιδιότητα του Προέδρου του Συμβουλίου Υπουργών. Είναι σημαντικές επισκέψεις, που σηματοδοτούν την πλήρη επαναφορά μας στο διεθνές στερέωμα έπειτα από χρόνια ελλιπούς παρουσίας.
Θα προσθέσω, επίσης, την ουσιαστική συμβολή του ΥΠΕΞ στη θεαματική άνοδο του τουρισμού προς τη χώρα μας, ιδίως από χώρες εκτός ΕΕ, όπως η Ρωσία και η Τουρκία.
Κατορθώσαμε να είμαστε πρώτοι σε ταχύτητα έκδοσης θεωρήσεων διαβατηρίων, γιατί ιδρύσαμε, μέσω ιδιωτικού παρόχου, γραφεία εξυπηρέτησης σε δεκάδες πόλεις της Ρωσίας και άλλων χωρών.
Επεκτείναμε το πιλοτικό πρόγραμμα για παροχή θεωρήσεων στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, κατά την άφιξη των τουριστών από την τουρκική ακτή.
Κάνοντας τον απολογισμό μας και λαμβάνοντας υπόψη τους περιορισμούς, με τους οποίους λειτουργεί, πλέον, η Διοίκηση στην Ελλάδα, πιστεύουμε ότι επιτύχαμε σε σημαντικά υψηλό βαθμό τους στόχους μας. Για τον λόγο αυτό, θα ήθελα, από το βήμα αυτό, να ευχαριστήσω τους υπαλλήλους του Υπουργείου, την άξια Υπηρεσιακή Ηγεσία τους και κάθε έναν από αυτούς, σε όποιο κλάδο και αν ανήκουν, σε όποιο σημείο της γης και αν υπηρετούν.
Από πλευράς Υπουργείου Εξωτερικών, σκοπεύουμε, στο μέτρο που μας επιτρέπει η δημοσιονομική κατάσταση, να ενισχύσουμε το δίκτυο Οικονομικών και Εμπορικών Γραφείων ανά τον κόσμο και, για να μπορέσουμε να τα στελεχώσουμε ικανοποιητικά, σκοπεύουμε να ενισχύσουμε και το δυναμικό του Κλάδου ΟΕΥ.
Στόχος μας είναι να παράσχουμε ακόμη υψηλότερης ποιότητας υπηρεσίες στις ενδιαφερόμενες εξωστρεφείς ελληνικές επιχειρήσεις, βελτιώνοντας το θεσμικό πλαίσιο των διμερών σχέσεων, επιλύοντας υφιστάμενα προβλήματα, συνδράμοντας τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις στα πρώτα τους βήματα και εκείνες με μεγαλύτερη εμπειρία και δυναμικό στη διεκδίκηση σημαντικότερων μεριδίων από τις διεθνείς αγορές.
Στον στόχο μας αυτό, ο υπό ίδρυση ενιαίος φορέας εξωστρέφειας του Υπουργείου Ανάπτυξης θα είναι σημαντικός συνεργάτης μας, ιδίως σε ό,τι αφορά τις εσωτερικές πτυχές της εξωστρεφούς επιχειρηματικότητας. Θα συνεργαστούμε στενά μαζί του.
Ειδικότερα, σχεδιάζουμε επέκταση των γραφείων ΟΕΥ σε νέες αγορές, εκεί όπου υπάρχουν ευκαιρίες για νέες επιχειρηματικές δράσεις και όπου το ΥΠΕΞ οφείλει να προετοιμάσει το έδαφος για την επέκταση των ελληνικών επιχειρήσεων.
Θα επιδιώξουμε να έχουμε σύντομα Γραφείο Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων σε πόλεις όπως το Ναϊρόμπι (Κένυα) και το Λάγος (Νιγηρία). Στην Αστάνα (Καζακστάν) και στο Γκουανγκζού (Κίνα). Στην Αγία Πετρούπολη (Ρωσία) και στην Πόλη του Μεξικού. Και, τέλος, νέα Γραφεία στην Ντόχα (Κατάρ) και στο Κουβέιτ.
Ο στόχος μας είναι να αυξήσουμε τις εξαγωγές και να προσελκύσουμε επενδύσεις από αυτές τις χώρες.
Οι επιλογές μας αυτές έχουν βασισθεί σε προτάσεις των επαγγελματικών φορέων και σε μελέτες των τάσεων του διεθνούς εμπορίου, αλλά και σε υποδείξεις των Πρεσβειών μας από όλο τον κόσμο.
Με δυο λόγια, η έμφασή μας το 2014 θα δοθεί σε μεγάλες, ταχέως αναπτυσσόμενες αγορές, όπως η Ρωσία και η Κίνα, όπου θέλουμε να αυξήσουμε την παρουσία μας, διπλασιάζοντας και τριπλασιάζοντας αντιστοίχως στις χώρες αυτές τις Υπηρεσίες μας. Προτεραιότητά μας είναι επίσης η Αφρική και ειδικότερα η Υποσαχαρική Αφρική, όπου σχεδιάζουμε να βρεθούμε σύντομα με δύο Γραφεία ΟΕΥ, όπως και στον Περσικό Κόλπο.
Από την άλλη πλευρά, στο πλαίσιο της ΕΕ, αξιοποιούμε την Ελληνική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ πολλαπλώς, με σκοπό να βελτιώσουμε τη διεθνή εικόνα της χώρας και να προωθήσουμε αναπτυξιακές πρωτοβουλίες της ΕΕ. Περαιτέρω, σκοπός μας είναι να θωρακίσουμε την Ευρωζώνη με την ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης.
Γνωρίζουμε ότι η επιχειρηματικότητα και ιδίως η εξωστρεφής επιχειρηματικότητα είναι σήμερα ο βασικός μοχλός εξόδου από την κρίση.
Στα χρόνια που πέρασαν, στην εποχή της μη βιώσιμης ευμάρειας που βίωσε η χώρα μας τα προηγούμενα της κρίσης χρόνια, η επιχειρηματικότητα αντιμετωπίστηκε με καχυποψία και όχι ως ο αναντικατάστατος μηχανισμός ανάπτυξης της εθνικής οικονομίας.
Άλλοτε πάλι χρησιμοποιήθηκε σχεδόν αποκλειστικά ως μέσο απορρόφησης της φθηνής χρηματοδότησης που εξασφάλισε η μεταπήδηση από τη δραχμή στο ευρώ, χωρίς να υπάρξει μέριμνα για τη θεμελίωση μιας νέας παραγωγικής δομής της χώρας, ώστε να ανταποκριθεί στις νέες συνθήκες.
Σήμερα οι Έλληνες επιχειρηματίες καλούνται να αποτελέσουν το όχημα εξόδου ολόκληρης της χώρας από την οικονομική και συνακόλουθα κοινωνική κρίση – και αυτό μπορούν να το επιτύχουν μόνο με την εξωστρεφή τους δράση.
Αυτή τους την προσπάθεια είμαστε στο Υπουργείο Εξωτερικών αποφασισμένοι να στηρίξουμε με όλα τα μέσα και τις δυνάμεις που διαθέτουμε.
Όσον αφορά στη Βόρεια Ελλάδα, νομίζω ότι η συνεργασία μας μέσω της Αναπληρώτριας Γενικής Γραμματέως ΔΟΣ & ΑΣ κ. Καρακόλη προχωρεί καλά, τόσο εδώ όσο και στο εξωτερικό. Γνωρίζω μάλιστα ότι σύντομα πρόκειται να οργανωθεί και μία αποστολή στο Βόρειο Ιράκ, για την οποία εύχομαι να έχει καλά αποτελέσματα για τους επιχειρηματίες που θα συμμετάσχουν».
17 Φεβρουαρίου, 2014