Αγαπητοί φίλοι, αξιότιμοι προσκεκλημένοι, είναι πραγματικά μεγάλη χαρά και τιμή να βρίσκομαι σήμερα, πρώτα απ’ όλα, στη Θεσσαλονίκη, και στη συνέχεια να μιλώ για την εξωστρέφεια της ελληνικής οικονομίας. Κάποιος, ο οποίος δεν έχει ένα μεγάλο, βαθύ όραμα για την πατρίδα μας, δεν μπορεί εύκολα να αντιληφθεί ποια είναι η σχέση μεταξύ της εξωστρέφειας της ελληνικής οικονομίας με τη διπλωματία και το γεωπολιτικό της αποτύπωμα.
Η πραγματικότητα είναι ότι στους σύνθετους καιρούς που βιώνουμε, η εξωστρέφεια μιας οικονομίας δεν είναι απλώς μία συνισταμένη επιτυχούς εξωτερικής πολιτικής. Είναι ένας καίριος πυλώνας. Και τούτο διότι η εξωστρέφεια μίας οικονομίας - η λογική του ότι η οικονομία δεν συρρικνώνεται και δεν περιλαμβάνει μόνο το εσωτερικό, αλλά έχει το βλέμμα της στραμμένο προς τον κόσμο - δεν απηχεί μόνο τις αξίες της οικονομικής παγκοσμιοποίησης. Αντιθέτως, αποτελεί ένα εργαλείο για την ανάπτυξη της κοινωνικής συνοχής, για την άρση των ανισοτήτων, για την ανάπτυξη και τη δημιουργία ποιοτικών και πολλών θέσεων εργασίας.
Εκείνο το οποίο βιώνουμε τα τελευταία χρόνια στο διεθνές επίπεδο είναι μια πραγματική γεωπολιτική κοσμογονία. Βιώνουμε στην πραγματικότητα παγκόσμιες κρίσεις που δεν έχουν υπάρξει ποτέ, πολέμους, οι οποίοι βρίσκονται στη γειτονιά μας, μια τεράστια κοινωνική αναταραχή σε μεγάλες περιοχές, όπως είναι η Αφρική. Και κυρίως, βλέπουμε μια διαφοροποίηση σε ό,τι αφορά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η παγκόσμια οικονομία. Η έλευση της Κίνας, οι δασμοί, οι οποίοι έχουν ενσκήψει το τελευταίο διάστημα ως εργαλείο άσκησης παρεμβατικής οικονομικής πολιτικής, η λογική ενός ανταγωνισμού χωρίς μέτρο, η ενεργειακή εξάρτηση, όπως και κάθε εξάρτηση, κινούν στην πραγματικότητα μια αλλαγή του παγκόσμιου υποδείγματος σε ό,τι αφορά την οικονομία. Η οικονομία, η οποία κοιτά προς τα μέσα, είναι μια οικονομία καταδικασμένη να βρεθεί, νωρίτερα ή αργότερα, σε ένα καθεστώς απόλυτης συρρίκνωσης.
Σε ό,τι αφορά την ελληνική εξωτερική πολιτική, από την πρώτη μέρα που είχα την τιμή να αναλάβω τα ηνία του Υπουργείου Εξωτερικών, πριν από τρία χρόνια, η απόφαση του Πρωθυπουργού ήταν δεδομένη. Θα ενισχύσουμε με κάθε μέσο την οικονομική διπλωματία και την εξωστρέφεια της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής στο επίπεδο της οικονομίας. Και η πραγματικότητα είναι ότι στον αναδυόμενο κόσμο δεν υπάρχει καμία διπλωματία, η οποία δεν μπορεί να συνοδεύεται από μια ισχυρή οικονομία. Οι συνεργάτες μου στο Υπουργείο Εξωτερικών, ο Υφυπουργός, κ. Θεοχάρης και ο Γενικός Γραμματέας, κ. Σκάλκος, έχουν νομίζω κατανοήσει απολύτως τις οδηγίες του Πρωθυπουργού σε ό,τι αφορά την πολύ ισχυρή και έντονη παρουσία στο εξωτερικό.
Πριν από λίγους μήνες, παρουσιάσαμε την Εθνική Στρατηγική για την Εξωστρέφεια που περιλαμβάνει ένα πάρα πολύ συγκεκριμένο σχέδιο, με στοχοθεσία, με μέσα, με χώρες-στόχους, οι οποίες έχουν να κάνουν με την επιθυμία της Ελλάδας να καταστεί ένας καίριος πυλώνας επίδρασης στον κόσμο. Και αυτό υλοποιούμε με τις οδηγίες του Πρωθυπουργού.
Η Ελλάδα σήμερα οργανώνει περισσότερες επιχειρηματικές αποστολές στον κόσμο, σε χώρες οι οποίες είτε είναι σημαντικές για την ελληνική εξωτερική πολιτική, όπως είναι η Λιβύη, είτε είναι οικονομίες αναδυόμενες, όπως είναι το Ιράκ, αλλά ακόμη-ακόμη και ώριμες οικονομίες, στις οποίες η Ελλάδα οφείλει να έχει έναν λόγο.
Η ελληνική επιχειρηματικότητα έχει όλα τα μέσα, όλα τα εχέγγυα για να αναλάβει έναν πρωταγωνιστικό ρόλο στον αναδυόμενο κόσμο. Και οι προκλήσεις είναι τέτοιες που δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικά. Θεωρώ ότι στο πλαίσιο αυτό, η προσπάθεια του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών, σε συνεργασία με όλα τα ελληνικά Υπουργεία και υπό την κατεύθυνση του Κυβερνητικού Συμβουλίου Οικονομικής Πολιτικής, έχει φέρει θετικά αποτελέσματα. Ήδη, το πρώτο εξάμηνο του 2026 έχουμε μια αύξηση των εξαγωγών της τάξεως περίπου του 15% και μια μείωση του ελλείμματος του εμπορικού ισοζυγίου, της τάξεως του 4%.
Και τα μεγέθη αυτά βαίνουν διαρκώς βελτιούμενα. Αυτό συνέχεται διαρκώς με ένα πολύ μεγαλύτερο γεωπολιτικό αποτύπωμα, το οποίο αφορά τη χώρα μας. Η Ελλάδα σήμερα έχει τις περισσότερες, πιο ισχυρές και πιο δυναμικές συμμαχίες που είχε ποτέ. Έχει συμμαχίες, οι οποίες αφορούν το σύνολο του κόσμου. Ταυτοχρόνως, μπορεί να έχουμε στρατηγική σχέση με χώρες, οι οποίες μεταξύ τους μπορεί να μην βρίσκονται σε ικανό επίπεδο συνεργασίας. Πάνω από όλα όμως, έχουμε καταλάβει ότι στρατηγική εθνική για την εξωτερική πολιτική δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς μια ισχυρή οικονομία, εξωστρεφή οικονομία και με μια ανθεκτική άμυνα.
Η ανθεκτικότητα είναι το σύγχρονο, μετρήσιμο, μεγάλο μέγεθος που συνδέεται με την οικονομική εξωστρέφεια μιας χώρας, διότι η ανθεκτικότητά της είναι αυτή, η οποία καθορίζει στην πραγματικότητα και το μακροοικονομικό της μέγεθος. Να σκεφτούμε λιγάκι πού οδήγησαν οι εξαρτήσεις των τελευταίων δεκαετιών, είτε πρόκειται για ενεργειακές εξαρτήσεις είτε πρόκειται για αμυντικές εξαρτήσεις. Οδήγησαν σε μια Ευρώπη, η οποία ήταν λιγότερο ανταγωνιστική, ενεργειακά εξαρτημένη από τη Ρωσία, αμυντικά εξαρτημένη από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Σήμερα, με τρόπο αρκετά επώδυνο, συνειδητοποιούμε ότι η νέα εποχή δεν είναι η εποχή της εξάρτησης, αλλά είναι η εποχή της ανθεκτικότητας μέσω της διαφοροποίησης.
Αυτό υπηρετεί ακριβώς και η ελληνική εξωτερική πολιτική μέσω της οικονομικής εξωστρέφειας, μέσω της οικονομικής διπλωματίας. Και σε αυτό το πεδίο, η Θεσσαλονίκη και η Βόρεια Ελλάδα έχουν να επιτελέσουν έναν εξαιρετικά δυναμικό ρόλο. Η Θεσσαλονίκη και συνολικά η Βόρεια Ελλάδα δεν βρίσκεται μόνο σε ένα γεωγραφικό σημείο-κλειδί για τα Βαλκάνια και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Έχει, ταυτοχρόνως, μια σειρά από θετικά στοιχεία, τα οποία οδηγούν στην αναβάθμιση της Θεσσαλονίκης σε κόμβο για την ευρύτερη περιοχή. Η Αλεξανδρούπολη έχει καταστεί ο μεγάλος ενεργειακός κόμβος της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, μέσω του Κάθετου Διαδρόμου και μέσω του FSRU, το οποίο ήδη έχει αναπτυχθεί και έχει συμβάλλει καθοριστικά για την ενεργειακή διαφοροποίηση της χώρας. Η Βόρεια Ελλάδα έχει καταστεί κόμβος διαμετακομιστικός για τα Βαλκάνια, στα οποία έχουμε στοχεύσει ιδιαίτερα.
Η Ελλάδα επιβεβαίωσε πριν από λίγους μήνες, με την υπογραφή σχετικής συμφωνίας με τα έξι κράτη των Δυτικών Βαλκανίων, ότι συνιστά την επισπεύδουσα δύναμη για την ενταξιακή πορεία των κρατών αυτών προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο μονόδρομος που οδηγεί προς την ευρωπαϊκή οικογένεια είναι κρίσιμο να συνοδευτεί και από μια σοβαρή, εκτεταμένη δυναμική παρουσία των οικονομικών επιχειρήσεων, των ελληνικών επιχειρήσεων, οι οποίες κυρίως βρίσκονται στη Βόρεια Ελλάδα, έτσι ώστε να μπορέσουμε, με όχημα αυτό, να έχουμε έναν ισχυρότερο λόγο στις χώρες αυτές.
Και η αλήθεια είναι - και θα κλείσω με το σημείο αυτό - το πόσο σημαντική είναι η οικονομική παρουσία ενός κράτους στην ευρύτερη περιφέρεια, ιδιαίτερα σήμερα που βιώνουμε τεράστιες παρεμβάσεις από ξένες δυνάμεις στις χώρες-κλειδιά. Οι υβριδικές απειλές, αλλά και οι οικονομικές απειλές, η οικονομική διείσδυση, η αξιοποίηση σοβαρών πόρων των χωρών, μερικές φορές με όχημα την αμυντική βιομηχανία, συνιστούν τεράστιους κινδύνους, οι οποίοι βρίσκονται στη γειτονιά μας. Εκείνο το οποίο εμείς πρέπει να κάνουμε από τη δική μας πλευρά είναι να κινητοποιήσουμε την υγιή ελληνική επιχειρηματικότητα, έτσι ώστε να μπορέσουμε με όχημα αυτή, να βελτιώσουμε το δικό μας εθνικό αποτύπωμα, να βελτιώσουμε τη θέση της χώρας.
Και επειδή στα μακρο-γεωπολιτικά η Ελλάδα πηγαίνει καλά - αναλαμβάνουμε σε λίγες ημέρες την προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών και σε λιγότερο από ένα χρόνο την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης - αυτό θα πρέπει να συνοδευτεί - και θα συνοδευτεί - από μια πολύ μεγαλύτερη κινητροδότηση προς τον ελληνικό επιχειρηματικό κόσμο. Έτσι ώστε να καταστεί γνήσια πιο εξωστρεφής, να μπορέσουμε να βελτιώσουμε τη θέση της Ελλάδας στον κόσμο, οικονομικά, διπλωματικά, γεωπολιτικά, αμυντικά. Γιατί η Ελλάδα θα πρέπει να είναι παντού. Θα πρέπει να έχει μία ισχυρή παρουσία στις χώρες της γειτονιάς και πιο μακριά. Και η ελληνική Πολιτεία θα φροντίσει έτσι ώστε να καταστεί αυτό όσο το δυνατόν μια πραγματικότητα.
Να ευχαριστήσω τις δύο θυγατρικές του Υπουργείου Εξωτερικών, την Enterprise Greece και την Εταιρεία Εξαγωγικών Πιστώσεων που μεριμνούν για την όσο το δυνατόν πιο εξωστρεφή παρουσία των ελληνικών επιχειρήσεων. Έχουμε την τιμή να έχουμε σήμερα μαζί μας και τον πολιτικό ιδρυτή της Enterprise Greece, τον κ. Μηταράκη, ο οποίος πριν από περίπου 13-14 χρόνια είχε την οραματική έμπνευση να εγκαταστήσει αυτόν τον φορέα. Τα θεσμικά εργαλεία υπάρχουν. Καλώ τον επιχειρηματικό κόσμο, ιδίως της Βορείου Ελλάδος, να αξιοποιήσει τα κίνητρα, τα οποία παρέχουμε. Να αξιοποιήσει τις δυνατότητες, οι οποίες υπάρχουν σήμερα για να μπορέσουμε να κάνουμε την Ελλάδα πιο δυνατή στον κόσμο ολόκληρο.
Σας ευχαριστώ πολύ.
5 Σεπτεμβρίου, 2026