ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Καταρχάς, ευχαριστούμε πολύ τον κύριο Βενιζέλο και τον Κύκλο Ιδεών για την πρόσκληση αυτή. Εγώ ευχαριστώ πάρα πολύ και τον Υπουργό, τον κύριο Γεραπετρίτη, τον οποίο εκτιμώ πάρα πολύ, θέλω να σας πω, για το δημόσιο ήθος του, τον λόγο του. Είναι πάντα ένας μετριοπαθής, δημοκρατικός άνθρωπος. Πράγματα που δεν είναι τόσο δεδομένα πάντα σήμερα στην πολιτική ζωή του τόπου, οπότε έχω μεγάλη χαρά να τον συναντώ σήμερα.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Η τιμή και η χαρά είναι δική μου και, όπως γνωρίζετε, στην Ελλάδα ο μετριοπαθής είναι ο εύκολος στόχος.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Σωστά, αλήθεια είναι αυτό. Λοιπόν, θα ήθελα να κάνουμε αυτή τη συζήτηση μέσα από το πρίσμα του συνεδρίου του Κύκλου Ιδεών, Εθνικό Σχέδιο Δράσης υπό συνθήκες παγκόσμιας αβεβαιότητας. Η αβεβαιότητα είναι αλήθεια ότι εντείνεται καθημερινά μέσα από τις διεθνείς εξελίξεις και σε ό,τι μας αφορά, φαίνεται ότι μπαίνουμε ξανά σε κλίμα αβεβαιότητας αναφορικά με τις τουρκικές διεκδικήσεις. Και θέλω να το θέσω καθαρά από την αρχή της συζήτησής μας, για να δούμε μήπως το ξεκαθαρίσουμε και μάθουμε από εσάς περισσότερα. Μετά από αυτό το μπαράζ διαρροών που υπάρχει από την Άγκυρα ότι προωθείται νομοσχέδιο που θα κάνει το αναθεωρητικό δόγμα της «γαλάζιας πατρίδας» εσωτερικό δίκαιο στην Τουρκία. Εξακολουθούμε να μιλάμε για ήρεμα νερά στο Αιγαίο ή έχουν δίκιο αυτοί που ανησυχούν ότι πάμε για ένα θερμό καλοκαίρι στα ελληνοτουρκικά;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Καταρχάς να ευχαριστήσω κι εγώ με τη σειρά μου τον Πρόεδρο, τον κ. Ευάγγελο Βενιζέλο και τον Κύκλο Ιδεών, για την τιμητική πρόσκληση. Είναι πολύ σημαντικό να υπάρχουν συζητήσεις, οι οποίες γίνονται ελεύθερα. Συζητήσεις, οι οποίες αναδεικνύουν τα μείζονα θέματα της εποχής μας και φέρνουν στο προσκήνιο πολλές και διαφορετικές απόψεις. Περίμενα ότι θα με πηγαίνατε λίγο πιο ήσυχα, αλλά με πάτε κατευθείαν στα βαθιά.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Νομίζω όλοι αυτό περιμένουν να ακούσουμε από εσάς σήμερα, οπότε το να το περιμένουμε, να το χτίζουμε, δεν έχει νόημα. Ωραία, ας το πούμε κατευθείαν και μετά θα δούμε τι θα πούμε.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Σύμφωνοι. Νομίζω ότι δεν θα έχουμε έλλειψη θεμάτων. Να μιλήσω λοιπόν για την Τουρκία. Θα ήθελα να επισημάνω ότι, ειδικώς σε ό,τι αφορά τα δημοσιεύματα, τα οποία έχουν κυκλοφορήσει σχετικά με την επικείμενη νομοθεσία εκ μέρους της Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης, δεν έχει υπάρξει οποιαδήποτε επίσημη τοποθέτηση εκ μέρους της Τουρκίας. Πρόκειται προφανώς για δημοσιεύματα ή για διαρροές. Εγώ, ξέρετε, και εκ πεποιθήσεως δεν είμαι άνθρωπος, ο οποίος καθίσταται συνομιλητής σε διαρροές, και γι’ αυτό τον λόγο η τοποθέτησή μου θα είναι όσο το δυνατόν πιο συνεπής προς τη σκέψη αυτή.
Να επισημάνω, πάντως, ότι αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε μπροστά σε ένα σημαντικό σταυροδρόμι - κατά την άποψή μου - και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Ήδη είμαστε περίπου τρία χρόνια μετά από μία προσπάθεια, η οποία ξεκίνησε το 2023, με σκοπό να βρούμε ένα διαφορετικό μονοπάτι στις σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών. Δύο χώρες, στις οποίες, ξέρετε, τα ιστορικά βιώματα είναι τέτοια, τα οποία καθίστανται συν τω χρόνω σχεδόν γονιδιακά. Ήταν δύσκολη αυτή η προσπάθεια. Θέλω να σας πω ότι και εγώ ο ίδιος πιστεύω εκ πεποιθήσεως ότι είναι σημαντικό να είσαι διαβουλευτικός, ακόμα και με εκείνους με τους οποίους δεν έχεις πάντοτε την ευκολότερη σχέση, θέλω όμως να μπορώ να συζητώ επιχειρήματα, να χρησιμοποιώ τον ορθό λόγο, να προσπαθώ να αντιληφθώ και τη θέση του άλλου. Μέσα σε αυτή την τριετία νομίζω κατακτήσαμε αρκετά. Κατακτήσαμε πρώτα από όλα τη δυνατότητα να έχουμε ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας, οι οποίοι μας βοηθούν πολύ στο να μπορέσουμε να απομειώσουμε τις εντάσεις. Μας βοηθούν στο να καθιστάμεθα όσο το δυνατόν πιο ήπιοι σε αντιδράσεις, οι οποίες στο παρελθόν θα μπορούσαν να είχαν αχθεί σε κρίσεις. Και νομίζω ότι υπήρξαν και πάρα πολύ απτά αποτελέσματα αυτού του δομημένου ελληνοτουρκικού διαλόγου, που είναι οι πολύ μειωμένες παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου, η σημαντικότατη μείωση των μεταναστευτικών ροών εξ ανατολών. Υπήρξαν οι εμπορικές σχέσεις, υπήρξε η σημαντική ανταλλαγή σε ό,τι αφορά τους επισκέπτες. Οι τοπικές οικονομίες στα νησιά έχουν πραγματικά ζωντανέψει από τη γρήγορη θεώρηση.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Ωραία όλα αυτά, το θέμα είναι.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Να σας πάω λοιπόν και στα δύσκολα.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Για πάμε στα δύσκολα. Γιατί αυτά τα λίγο πολύ τα ξέρουμε, τα απολαμβάνουμε, αν είναι θετικά, ωραία, αλλά έχουν κάπως προεξοφληθεί.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Όμως, αυτό είναι το πρόβλημα, ότι όλα προεξοφλούνται.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει. Δεν είναι η πρώτη φορά που έχουμε με την Τουρκία μία φάση ήρεμων νερών.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Με κάθε σεβασμό, θα μου επιτρέψετε να πω ότι είναι μία φάση, στην οποία έχουμε χτίσει μία σχέση, η οποία μπορεί να είναι βιώσιμη. Καταλαβαίνω, και το έχω πει δημόσια, ότι αν δεν λυθεί η υποκείμενη αιτία, η οποία παράγει τις κρίσεις, που είναι η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, βιώσιμη ειρήνη στη γειτονιά μας δεν θα υπάρξει. Θα υπάρχει όσο το δυνατόν ένας μεγαλύτερος έλεγχος σε ό,τι αφορά τις εντάσεις, έτσι ώστε να μην προκύπτουν κρίσεις. Βιώσιμη ειρήνη όμως δεν θα υπάρξει.
Άρα αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε μπροστά σε αυτό το σταυροδρόμι. Η Τουρκία, όπως γνωρίζετε, έχει ήδη τοποθετηθεί για τα ζητήματα αυτά. Δεν έχω την προσδοκία ότι η Τουρκία θα αλλάξει τις βασικές θέσεις, οι οποίες έχουν χτιστεί από δεκαετία. Ξέρετε, η θεωρία της «γαλάζιας πατρίδας» ανατρέχει στη δεκαετία του ’90.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Αλλά είναι άλλο όμως να την κάνεις εσωτερικό δίκαιο στην Τουρκία και άλλο να την εκφράζεις ρητορικά.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Πολλές φορές έχουν εκφραστεί οι θέσεις της Τουρκίας σε όλα τα fora. Στην τουρκική Εθνοσυνέλευση το 1995, με την απειλή πολέμου, στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών σε πολλές περιπτώσεις έχουν σταλεί συντεταγμένες, άρα έχουν υπάρξει πολλές τέτοιες περιπτώσεις. Ρωτάτε: θα είναι αναβάθμιση της πιθανής έντασης σε περίπτωση που υπάρξει μια μονομερής ενέργεια εκ μέρους της Τουρκίας; Η απάντηση είναι ότι αναλόγως του περιεχομένου πιθανόν και ναι. Πράγματι, δεν είναι αυτή τη στιγμή η περίοδος έτσι ώστε να προκύπτουν νέες πιθανές εστίες έντασης. Εγώ θέλω να σας πω ότι ανεξαρτήτως του γεγονότος ότι θα αποτελεί μία μονομερή ενέργεια, η οποία δεν θα έχει κανένα έρεισμα στο Διεθνές Δίκαιο, αν γίνει οποιαδήποτε επιχείρηση. Γνωρίζετε πολύ καλά ότι το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας επιβάλλει μόνον σε κράτη, τα οποία έχουν παρακείμενες και αντικείμενες ακτές να συμφωνούν από κοινού για την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών. Άρα η οποιαδήποτε μονομερής ενέργεια δεν θα έχει κανένα έρεισμα, ούτε θα έχει κάποια εξωστρέφεια. Παρά ταύτα, εάν υπάρξει οποιαδήποτε απόπειρα, είναι προφανές ότι θα δημιουργηθεί ένταση. Τώρα, η ελληνική κυβέρνηση, η ελληνική πολιτεία, έχει πάντοτε έτοιμα τα σενάρια για οτιδήποτε.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Μισό λεπτό, πριν φτάσουμε στην αντίδραση. Θα μπορούσαμε να το προλάβουμε αυτό; Θεωρείτε ότι έχει τις δυνατότητες η ελληνική κυβέρνηση, η ελληνική πολιτεία, μέσα από συμμαχικές προσπάθειες, ενδεχομένως, μέσα από διπλωματικές προσπάθειες να προλάβει κάτι τέτοιο ή όχι; Ή περιμένουμε να δούμε αν θα συμβεί και αναλόγως θα πράξουμε;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Η ιδιαιτερότητα της μονομέρειας είναι ότι δεν ελέγχεται από άλλον, ακριβώς γι’ αυτό τον λόγο, επειδή προκύπτει από τον έναν. Εγώ θα σας πω βεβαίως ότι αυτή τη στιγμή υπάρχουν τα fora, έτσι ώστε η Ελλάδα να εκφραστεί. Υπάρχουν οι συμμαχικές μας δυνάμεις. Νομίζω κανείς σε αυτή την αίθουσα δεν μπορεί να αμφιβάλλει ότι αυτή τη στιγμή η Ελλάδα έχει χτίσει ισχυρές συμμαχίες, οι οποίες έχουν λόγο και νομίζω μπορούν να επιβάλλουν δεδομένα. Όπως επίσης έχει και η Ελλάδα έναν πάρα πολύ ισχυρό λόγο σε διεθνείς οργανισμούς. Εξάλλου, για να πούμε και αυτό, η όποια αντίδραση της Τουρκίας έρχεται ακριβώς σε απάντηση δικών μας ενεργειών.
Εγώ θα έλεγα επειδή μου το είπατε ότι και σε προηγούμενες περιόδους είχαμε σχετικώς ήρεμα νερά κατά περιόδους με την Τουρκία. Να σας κάνω λοιπόν την ερώτηση και εγώ: Σε ποια άλλη περίοδο της νεότερης ελληνικής ιστορίας, κατά τη διάρκεια των «ήρεμων νερών», η Ελλάδα είχε την ευκαιρία να θέσει τα επιχειρήματα, τα οποία θέσαμε την τελευταία τριετία στο τραπέζι και να αναπτύξουμε τις συμμαχίες, τις οποίες έχουμε; Γιατί την τελευταία τριετία είχαμε Θαλάσσιο Χωροταξικό; Γιατί είχαμε τα Θαλάσσια Πάρκα; Γιατί είχαμε στην πραγματικότητα την απάντηση επί του πεδίου σε ό,τι αφορά τις κατηγορίες και τα επιχειρήματα σχετικά με την αποστρατιωτικοποίηση.
Γιατί χτίστηκε τώρα αυτή η συμμαχία με το Ισραήλ, με τις Ηνωμένες Πολιτείες, με τις χώρες του Κόλπου, με την Ινδία. Άρα το αποτύπωμα της Ελλάδας, σήμερα είναι μεγαλύτερο από ποτέ. Τι βοήθησε σε αυτό; Βοήθησε το γεγονός ότι πράγματι τα «ήρεμα νερά» δεν είναι αυτοσκοπός. Τα «ήρεμα νερά» υπάρχουν για να δυναμώνει η θέση της Ελλάδας, να προχωράμε πιο μπροστά, να βρίσκουμε δρόμους, και αν καταφέρουμε να λύσουμε τα προβλήματά μας. «Ήρεμα νερά» όμως τι δεν σημαίνει; «Ήρεμα νερά» δεν σημαίνει αδράνεια.
Δυστυχώς, και αυτό το λέω έχοντας μελετήσει την ελληνική πολιτική ιστορία, η αδράνεια είναι πάντοτε οπισθοδρόμηση. Κάθε φορά που προσπαθούμε να συντηρήσουμε μια κατάσταση, με την ελπίδα ότι δεν θα υπάρχει υποβάθμιση, πάντοτε βρισκόμαστε σε μια χειρότερη θέση. Εγώ, λοιπόν, αυτό το οποίο λέω, και το λέω με πεποίθηση, είναι ότι χρειάζεται μια γνήσια ενεργητική πολιτική. Και η πολιτική αυτή υπήρξε την τελευταία τριετία.
Εάν η Τουρκία θεωρήσει ότι είναι η στιγμή να επαναφέρει στο τραπέζι θέσεις, τις οποίες είχε εκφράσει στο παρελθόν ή ακόμη-ακόμη να φέρει και καινούριες θέσεις, εκείνο το οποίο θα πω είναι ότι σίγουρα αυτό θα είναι αντιπαραγωγικό. Η Ελλάδα έχει τα μέσα να το διαχειριστεί, και προληπτικά και κατασταλτικά. Σε κάθε περίπτωση, το έτσι θέλω δεν είναι ένδειξη ισχύος, αλλά ένδειξη αδυναμίας.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Ξέρετε, θέλω να σας ρωτήσω, επειδή μου αναφέρατε τα παραδείγματα που η Ελλάδα, έχει δείξει την πυγμή της, να το πω έτσι κατά κάποιο τρόπο ή τέλος πάντων το δίκαιό της και το έχει ασκήσει. Έχει προαναγγελθεί πολλές φορές η ενεργειακή διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, και στην πράξη δεν γίνεται πόντιση του καλωδίου. Ξέρετε ότι υπάρχουν πολλοί, οι οποίοι πιστεύουν ότι αυτό οφείλεται μόνο στο τουρκικό βέτο και σε τίποτα άλλο.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Ο καθένας μπορεί να έχει την άποψή του. Η απάντηση είναι ότι πρόκειται για ένα έργο μείζονος ευρωπαϊκής σημασίας. Είναι ένα έργο το οποίο έχει πολύ μεγάλη σημασία, ιδίως για την Κύπρο, διότι αίρει την ενεργειακή της ανασφάλεια. Είναι ένα έργο, στο οποίο η Ελλάδα έχει επενδύσει πολύ. Επανειλημμένως έχουμε πει ότι εμείς το στηρίζουμε απολύτως. Είναι ένα έργο, το οποίο προστατεύεται από το Διεθνές Δίκαιο, διότι ως επιφανειακή πόντιση καλωδίου και έρευνα δεν εξαρτάται από την άδεια τρίτου κράτους, και εξ αυτού του λόγου δεν έχει να κάνει καθόλου με την Τουρκία. Το έργο αυτό, όταν αρθούν οι οποιεσδήποτε επιφυλάξεις υπάρχουν κυρίως σε ό,τι αφορά τα οικονομοτεχνικά μεγέθη του έργου, θα συνεχιστεί και θα ολοκληρωθεί κανονικά. Άλλωστε, οι ενεργειακές διασυνδέσεις είναι το φόρτε της παρούσας διακυβέρνησης, όπως γνωρίζετε.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Να σας ρωτήσω κάτι άλλο: Γιατί η Τουρκία φαίνεται ότι ξαναπερνάει σε μία φάση έντασης απέναντί μας; Έχετε κάποια εξήγηση; Έχει ενδεχομένως να κάνει αυτό με τις ευρύτερες εξελίξεις στην περιοχή μας; Έχει ενδεχομένως να κάνει με την ελληνική στάση απέναντι στο Ισραήλ, με το οποίο η Τουρκία αυτή τη στιγμή έχει ανοιχτή διαμάχη λόγω Γάζας; Έχει να κάνει με το ότι μπορεί να πιστεύει ότι είναι κατάλληλη περίοδος, την ώρα που όλοι παραβιάζουν το Διεθνές Δίκαιο χωρίς να τρέχει τίποτα, μπορεί να το παραβιάσει πιο εύκολα και εκείνη;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Δεν είναι το καλύτερό μου να προσπαθώ να ανασυνθέσω παραγωγικά αίτια άλλων κρατών.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Όχι, αλλά μια εξήγηση…
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Εκείνο, το οποίο μπορώ να σας πω, είναι το εξής, - και αυτό μόνο ως εικασία και με την επιφύλαξη ότι ποτέ δεν μπορείς να γνωρίζεις, παρά μόνο να σχεδιάζεις τα σενάρια τα οποία υπάρχουν στο τραπέζι. Νομίζω ότι αυτή τη στιγμή υπάρχει μια πολύ μεγάλη αναβάθμιση σε ό,τι αφορά τον επιθετικό λόγο εκ μέρους των τουρκικών Μέσων Ενημέρωσης. Όποιος παρατηρήσει τους τελευταίους μήνες, έχουμε μια σημαντικότατη αναβάθμιση αυτής της επιθετικής ρητορικής. Νομίζω εντελώς λανθασμένα, αν μου επιτρέπετε να τοποθετηθώ για το ζήτημα αυτό, διότι εκλαμβάνουν κάθε ενέργεια, η οποία γίνεται από την ελληνική πλευρά ως στοχεύουσα στο να υποβαθμίσει τη θέση της Τουρκίας ή να στραφεί εναντίον της. Είτε πρόκειται για τη στάση της Ελλάδας απέναντι στη Λιβύη, την αναβάθμιση της διμερούς μας σχέσης με τη Λιβύη, είτε πρόκειται για τη στρατηγική σχέση με το Ισραήλ, είτε πρόκειται για τις σχέσεις που αναπτύσσουμε με όλες τις χώρες του Κόλπου - η αλήθεια είναι ότι αρκετές από τις χώρες αυτές ήταν προνομιακοί συνομιλητές της Τουρκίας - είτε πρόκειται για την ενεργειακή αναβάθμιση, είτε βεβαίως πρόκειται για όσα πράττουμε στο πεδίο, τη διάταξη άμυνάς μας, την αμυντική ενίσχυση.
Άρα, όλο αυτό έχει οδηγήσει, κατά την άποψή μου, σε μία προσέγγιση εκ μέρους των Μέσων, η οποία είναι εξαιρετικά ελληνοκεντρική στα πράγματα, θεωρώντας ότι στρέφονται κατά της Τουρκίας, και αυτό δημιουργεί μια πρόσθετη πίεση. Δεν λέω ότι αυτός είναι ο λόγος, για τον οποίο υπάρχει αυτή η ένταση. Πιθανότατα ήταν στον σχεδιασμό της Τουρκίας να αποτυπωθεί σε ένα εσωτερικό κανονιστικό κείμενο μια θεωρία, η οποία ανατρέχει στα τελευταία 35 χρόνια. Εκείνο, όμως, το οποίο λέω είναι ότι πολλές φορές αναγκαζόμαστε να λειτουργήσουμε υπό πίεση. Υπεύθυνη όμως κυβέρνηση είναι εκείνη, η οποία στο τέλος της ημέρας ελέγχει και διαχειρίζεται την πίεση προς όφελος των λαών.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Όταν αναλάβατε τα καθήκοντά σας, είχε δημιουργηθεί η εντύπωση, αν θυμάμαι καλά - και διαψεύστε με αν είναι διαφορετικό, αλλά θυμάμαι και τον Πρωθυπουργό να το λέει κάποια στιγμή στη Σία Κοσιώνη, σε μια συνέντευξη που είχε κάνει στο ΣΚΑΪ - ότι κάτι μπορεί να γίνει στα ελληνοτουρκικά, ακόμα και με ορίζοντα τη Χάγη σε βάθος χρόνου. Υπήρχε γενικώς μια θετική προοπτική. Από το 2024 και μετά, και εγώ θα πω και στον απόηχο της κριτικής που έκαναν Καραμανλής και Σαμαράς, το ενδεχόμενο αυτό έπαψε να διαγράφεται στον ορίζοντα. Και αναρωτιέμαι μήπως οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει η κυβέρνηση στο εσωτερικό της - εννοώ η παράταξη, η Νέα Δημοκρατία στο εσωτερικό της, όχι η κυβέρνηση - ευθύνονται για αυτό το, ας το πούμε, «πάγωμα».
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Εκείνο, το οποίο θέλω να τονίσω, είναι - για να δούμε τη μεγάλη εικόνα και μετά θα σας πάω και στην εικόνα της παράταξης - ότι οι πολίτες στη χώρα αυτή αναγνωρίζουν τη σημασία του να υπάρχει μια συνεπής εξωτερική πολιτική, μια σοβαρή, μια υπεύθυνη εξωτερική πολιτική, ιδιαίτερα σε περιόδους τέτοιας μεγάλης ρευστότητας, όπου οι ανακατατάξεις είναι τεκτονικές. Βλέπουμε χώρες, οι οποίες παραδοσιακά έχουν τεράστια ισχύ και ανθεκτικότητα, σήμερα να υποφέρουν. Αντίθετα, η Ελλάδα και μέσα σε αυτό το εξαιρετικά σύνθετο γεωπολιτικό σκηνικό βγαίνει κερδισμένη, βγαίνει ενισχυμένη, βγαίνει με ένα μεγαλύτερο διπλωματικό αποτύπωμα.
Σε ό,τι αφορά την κριτική, η οποία γίνεται στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας - και είναι θεμιτό, εγώ σέβομαι ιδιαιτέρως την άποψη όλων, η δυνατότητα να εκφράζει κανείς την άποψή του ελεύθερα είναι στοιχείο δημοκρατίας, είναι αυτονόητη…
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Καλά, δύο λεπτά, ο κ. Σαμαράς διεγράφη επειδή εξέφρασε μια άποψη. Τι εννοείτε, στοιχείο δημοκρατίας;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Την εξέφρασε την άποψη. Μισό λεπτό, για να λέμε τα πράγματα ως έχουν. Υπάρχουν χαρακτηριστικά, τα οποία ο καθένας μπορεί να τα ανεχθεί ως θεμιτή κριτική. Αρκεί να δείτε, εγώ δεν χρειάζεται να σας παραπέμψω, αλλά εάν εγώ έπαιρνα τοις μετρητοίς κάθε κριτική που γίνεται σε βάρος μου, θα έπρεπε να είχα μεταναστεύσει σε άλλη ήπειρο. Το γεγονός ότι βρίσκομαι ακόμα στην ήπειρο, στην Ελλάδα, στην Αθήνα και στην κυβέρνηση οφείλεται στο γεγονός ότι αντιλαμβάνομαι ως πολύ σπουδαιότερο τον ρόλο, με τον οποίο με έχει τιμήσει η πατρίδα μου.
Από το να εκφράζουμε την άποψή μας έως το να επιτιθέμεθα σε κεντρικές επιλογές της κυβέρνησης, με την οποία υποτίθεται ότι στοιχιζόμαστε, ή να την υπονομεύουμε, υπάρχει μια σοβαρή απόσταση. Άρα, εγώ εκείνο το οποίο θα σας πω είναι ότι όχι, δεν υπάρχει καμία εξήγηση, καμία αιτιώδης σχέση μεταξύ της κριτικής, η οποία γίνεται ή γινόταν προς την εξωτερική πολιτική - εγώ αντιλαμβάνομαι ότι και από τις δημοσκοπήσεις, τις οποίες είδαμε και σήμερα, ότι η εξωτερική πολιτική είναι ένα σχετικώς προνομιακό πεδίο της κυβέρνησης - δεν υπάρχει καμία αιτιώδη σχέση μεταξύ της κριτικής που έγινε στο εσωτερικό της παράταξης και της όποιας αναστολής σε σχέση με την παραπομπή στη Χάγη.
Θέλω να σας πω το ακόλουθο, για να βάζουμε τα πράγματα λίγο, ξέρετε, και στη διάστασή τους. Γιατί λέμε για τα «ήρεμα νερά», τι έχει κερδίσει η Ελλάδα την τελευταία τριετία, την ένταση που μπορεί να δημιουργείται στην απέναντι πλευρά του Αιγαίου, αλλά από την άλλη πλευρά ξεχνάμε ότι πρόκειται για τρία χρόνια, λιγότερο από τρία χρόνια, όταν η προσπάθεια για την παραπομπή στη Χάγη μέσω των διερευνητικών επαφών διήρκησε 23 χρόνια, 64 γύρους διερευνητικών επαφών για να βρεθούμε στο μηδέν. Άρα, σήμερα εγώ θα σας πω ότι είμαστε σε πολύ καλύτερο επίπεδο ακόμα και για το ζήτημα της παραπομπής. Ναι, δεν έχουμε φτάσει να συζητήσουμε το ζήτημα της οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης.
Ο λόγος, για τον οποίο δεν έχουμε καταφέρει να ξεκινήσουμε αυτή τη συζήτηση, οφείλεται σε ένα και μόνο γεγονός. Στο ότι η θέση μας, η εθνική θέση που εκφράζει η ελληνική Πολιτεία, είναι ότι εμείς συζητούμε μόνον το θέμα της οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης. Δεν συζητούμε κανένα άλλο ζήτημα, το οποίο πολλώ δε μάλλον ανάγεται στην κυριαρχία της χώρας. Άρα, από τη στιγμή που δεν υπάρχει μία κοινή αφετηριακή θέση, δεν μπορεί να προχωρήσει η συζήτηση.
Με ρωτάτε: αυτό σημαίνει ότι ποτέ δεν θα φτάσουμε στο επίπεδο να συζητήσουμε; Η απάντηση είναι όχι. Εγώ εξακολουθώ να πιστεύω ότι η Ελλάδα και η Τουρκία θα πρέπει να καθίσουν στο τραπέζι της συζήτησης, να υπάρξει συνυποσχετικό και να υπάρξει απόφαση του διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου. Αυτό θα λύσει τις διαφορές μας. Έως τότε, εκείνο το οποίο θα πρέπει να πράττουμε είναι με υπευθυνότητα και σύνεση να στεκόμαστε απέναντι στα βάρη, τα οποία κατά μείζονα λόγο έχουμε κληρονομήσει.
Και κλείνοντας, θα ήθελα να σας πω σε σχέση με την Τουρκία, ότι η Ελλάδα, η ελληνική κυβέρνηση, πήρε μια θεμελιώδη επιλογή, η οποία ήταν να κλείσει τις εντάσεις στην ευρύτερη γειτονιά. Δεν ήταν μόνο για την Τουρκία, ήταν και για τη Λιβύη, ήταν και για άλλες χώρες. Έγινε μια πάρα πολύ μεγάλη προσπάθεια. Η σημασία του να έχουμε μια ήρεμη γειτονιά σε περιόδους που μαίνονται δύο πόλεμοι σε μια μικρή χιλιομετρική ακτίνα, πέρα από αυτό, έχει τη σημασία του να κερδίσουμε έναν σημαντικό χρόνο, ο οποίος λόγω της υπερδεκαετούς κρίσης ήταν μοιραίος για την Ελλάδα. Η άμυνα της χώρας μας αυτή τη στιγμή είναι πολύ ισχυρότερη και η παράσταση ισχύος μας είναι πολύ μεγαλύτερη απ’ ό,τι ήταν. Διότι η παράσταση ισχύος δεν την προβάλλεις εσύ ο ίδιος, μονομερώς. Αφήνεις τους άλλους να την προβάλουν για τον εαυτό σου. Εγώ ξέρετε, ποτέ δεν θα γίνω πομπώδης. Είναι θέμα ιδιοσυγκρασίας και πιστεύω και κάτι άλλο. Στην Ελλάδα, πολλές φορές, μπλέκουμε τον πομπώδη με τον ωφέλιμο. Θέλω λοιπόν να σας πω ότι εάν υπάρχει ένας που είναι ο πιο φωνακλάς μέσα σε αυτή την αίθουσα, έχει κάτι να πουλήσει. Εκείνος που είναι πραγματικά ήσυχος είναι αυτός που έχει εξασφαλίσει τον σκοπό του και τον σκοπό του ωφέλιμου αποτελέσματος για την πατρίδα του. Άρα, θα παραμείνω ήσυχος να υπηρετώ την πατρίδα μου.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Να σας ρωτήσω κάτι άλλο τώρα. Το θέμα με το ουκρανικό drone θεωρείται λήξαν; Έχετε καλυφθεί από τις εξηγήσεις και τις διαβεβαιώσεις που δόθηκαν από το Κίεβο; Και ποιες είναι τελικά αυτές οι εξηγήσεις και διαβεβαιώσεις;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Φυσικά και δεν είναι λήξαν το θέμα. Είναι ένα εξαιρετικά σοβαρό θέμα. Είναι ένα θέμα το οποίο ανέκυψε εσχάτως. Είναι πραγματικά αδιανόητο να υπάρχει μη επανδρωμένο σκάφος, το οποίο να βρίσκεται στις ελληνικές ακτές. Δημιουργεί ένα τεράστιο θέμα στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας, τεράστιο θέμα ασφάλειας για τους ίδιους τους πολίτες, για την οικονομική ζωή και βεβαίως για το περιβάλλον. Άρα, καταλαβαίνουμε τη σημασία τους. Η Μεσόγειος δεν αντέχει να καταστεί κέντρο επιχειρήσεων. Αυτό να το ξεκαθαρίσουμε. Δεν έχει ακόμα περιέλθει σε μένα το τελικό πόρισμα του ΓΕΕΘΑ, το οποίο αναλύει τα πιθανά αίτια, την προέλευση και τα τεχνικά χαρακτηριστικά του μη επανδρωμένου. Όταν αυτό συμβεί, να είστε βέβαιος ότι θα υπάρξουν οι αναγκαίες ενέργειες, τόσο διμερώς - όταν αποδειχθεί ότι η χώρα προέλευσης είναι αυτή που είναι - όσο και πολυμερώς στους διεθνείς οργανισμούς.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Μπορεί να αλλάξει, δηλαδή, κάτι σε ό,τι αφορά τη στρατηγική μας απέναντι στον πόλεμο Ουκρανίας-Ρωσίας, με αφορμή αυτό το επεισόδιο; Διότι έχουμε ταχθεί υπέρ της Ουκρανίας, η οποία είναι η αμυνόμενη, έχουμε πάρει μια σαφή θέση σε αυτό, βοηθάμε την Ουκρανία. Μπορούν να αλλάξουν στρατηγικές επιλογές με βάση αυτό το επεισόδιο ή όχι;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Δεν μου αρέσει να μιλώ για τα υποθετικά σενάρια, μολονότι διαρκώς τα σχεδιάζω. Θα σας πω το ακόλουθο. Η επιλογή να στηρίξουμε την Ουκρανία ήταν μια στρατηγική εθνική πολιτική της χώρας. Και αν χίλιες φορές ξανάρθει, δυστυχώς, μια τέτοια κατάσταση, χίλιες φορές θα πάρουμε την ίδια θέση. Διότι είναι αδιαπραγμάτευτη η θέση της Ελλάδας να τάσσεται με το Διεθνές Δίκαιο, με τον αμυνόμενο και κατά του αναθεωρητισμού. Αν δεν μπορούμε να καταλάβουμε τη σημασία του να στέκεται μια χώρα, όπως είναι η Ελλάδα, δίπλα στο Διεθνές Δίκαιο απαρέγκλιτα και, κυρίως, να στέκεται πάνω σε μια δομημένη αρχιτεκτονική ασφαλείας, όπως έχει διαμορφωθεί τα ογδόντα χρόνια μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τότε, δυστυχώς, θα βρεθούμε μπροστά σε πάρα πολύ μεγάλα αδιέξοδα. Άρα, η θέση μας απέναντι στην Ουκρανία είναι η σωστή θέση. Έχοντας πει αυτό, να πω κάτι το οποίο είπα από την πρώτη στιγμή. Στο μέτρο που η Ελλάδα έχει λόγο στους διεθνείς οργανισμούς κι έχει λόγο στο διεθνές στερέωμα μέσω των πολύ ισχυρών συμμαχιών της, δεν θα επιτρέψουμε να μεταφερθεί το θέατρο πολεμικών επιχειρήσεων στη Μεσόγειο. Και αυτό το λέω μετά λόγου γνώσεως. Θα το καταφέρουμε οπωσδήποτε. Δεν αντέχουμε τέτοιο πράγμα. Και θέλω να σας πω ότι είναι και κάτι, το οποίο πρέπει να υποστηρίζουμε με σθένος. Ένας πόλεμος δεν τελειώνει με την επέκτασή του, αντιθέτως επιβαρύνεται.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Επειδή μου μιλήσατε πριν και για τις συμμαχίες της Ελλάδας και για όλα αυτά τα επιτεύγματα που έχει σημειώσει στη συμμαχία της τα τελευταία χρόνια, θέλω να σας ρωτήσω κάτι με βάση τη διεθνή κατάσταση όπως διαμορφώνεται σήμερα. Αν η σχέση Ηνωμένων Πολιτειών-Ευρώπης συνεχίζει να δοκιμάζεται και υπάρξουν διαφορετικές στρατηγικές επιλογές των δύο πλευρών, όπως ήδη διαφαίνεται και μερικές φορές ήδη υπάρχουν, η Ελλάδα ποιον θεωρεί τον υπ’ αριθμόν ένα στρατηγικό της σύμμαχο; Την Ευρώπη ή την Αμερική, όταν αυτές οι δύο δεν ταυτίζονται;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Είναι εντελώς διλημματική η κατάσταση. Εγώ αποφεύγω τα διλήμματα και είμαι πάντοτε της άποψης ότι πρέπει στο ερώτημα ποιον από τους δύο, both and more - και τους δύο και άλλους στρατηγικούς συμμάχους.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Αλλά όταν οι δύο συγκρούονται στρατηγικά, ποιον θεωρείς τον πιο αξιόπιστο σύμμαχο; Να στο θέσω κάπως αλλιώς: ας πούμε ότι έχουμε ένα επεισόδιο με την Τουρκία. Ποιο είναι το πρώτο τηλεφώνημα; Γιατί μίλησε ο πρωθυπουργός και για αυτό το τηλεφώνημα στις 3 τη νύχτα προχθές στην ομιλία του; Ποιο είναι το πρώτο τηλεφώνημα; Είναι στην Kimberly Guilfoyle, είναι στον Macron, είναι στον Fidan; Σε ποιον είναι;
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Το πρώτο τηλεφώνημα θα είναι στον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ, διότι οι Ένοπλες Δυνάμεις μας έχουν την αυτοτέλεια να στηριχτούν μόνες τους, χωρίς καμία έξωθεν βοήθεια.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Πρώτο τηλεφώνημα εκτός Ελλάδας...
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Άρα να το ξεκαθαρίσουμε αυτό. Η στρατηγική αυτονομία ξεκινάει από την πατρίδα και στη συνέχεια ανεβαίνει επίπεδο. Άρα, το πρώτο τηλεφώνημα θα είναι εκεί. Τα υπόλοιπα τηλεφωνήματα θα είναι εκεί που πρέπει. Θα είναι στους εταίρους μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στους εταίρους μας στις Ηνωμένες Πολιτείες, στους εταίρους μας παντού ανά τη γη. Αλλά θέλω να σας πω κάτι. Αυτού του τύπου ο διαχρονικός ετεροπροσδιορισμός της χώρας, αυτή η λατρεία της συμμαχίας δεν είναι κάτι το οποίο εγώ το ενστερνίζομαι απολύτως. Βεβαίως και πρέπει να χτίζουμε τις διεθνείς μας συμμαχίες. Είναι δομικό χαρακτηριστικό ενός πολυπολικού κόσμου. Από την άλλη πλευρά, αυτό δεν μπορεί να σου δημιουργεί έναν εφησυχασμό. Η μόνη δυνατότητα, την οποία πρέπει να αναπτύσσεις δομικά, είναι η δυνατότητα να έχεις εσύ την άμυνα στα χέρια σου και αυτό νομίζω το έχουμε εξασφαλίσει. Τώρα με ρωτήσατε για το θέμα της Δύσης. Εγώ εξακολουθώ να πιστεύω, και το πιστεύω κοσμοθεωρητικά, ότι η Δύση εξακολουθεί να είναι ενιαία και η Διατλαντική Συμμαχία θα παραμείνει ανθεκτική. Σήμερα, υπάρχει μια πάρα πολύ μεγάλη συζήτηση, η οποία έχει να κάνει με τις ανισομέρειες που υπάρχουν μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών.
Νομίζω ότι τα θέματα αυτά θα τα διαχειριστούμε. Και θέλω να σας πω ότι και η εκλογή Trump ήταν ίσως και ένα μήνυμα ισχυρής αφύπνισης για την Ευρώπη. Η Ευρώπη πολλές φορές βρίσκεται να κρύβεται πίσω από έναν διαχρονικό ναρκισσισμό ότι μπορεί να αντιμετωπίσει τα πράγματα στο πλαίσιο μιας ιστορικής πολιτισμικής υπεροχής. Όμως, τα δεδομένα πια είναι πάρα πολύ πιο σκληρά και πάρα πολύ πιο βίαια. Χωρίς ανταγωνιστική Ευρώπη, χωρίς Ευρώπη κοινωνικής συνοχής και χωρίς Ευρώπη της άμυνας, η Ευρώπη είναι καταδικασμένη να παραμείνει αδρανής. Άρα, γι’ αυτό τον λόγο πρώτα η Ελλάδα, η Ελλάδα μέσα στην Ευρώπη και η Ελλάδα ως συστατικό και ισχυρό στοιχείο της Δύσης.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Ευχαριστώ πολύ, κύριε Υπουργέ.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Ήταν μεγάλη μου τιμή. Ευχαριστώ πολύ.
18 Μαΐου, 2026